Więcej o książkach


Publikacje można nabyć siedzibie PTPN, zamówić przez internet oraz w
Poznańskiej Księgarni Akademickiej ul. Fredry 10, Poznań


Czynnik energia w polityce gospodarczej

redakcja naukowa Jerzy Tarajkowski



Publikacja prezentuje wyniki analiz teoretycznych i empirycznych funkcjonowania strategicznego gospodarczo sektora energetycznego. Wśród autorów artykułów zamieszczonych w tomie znaleźli się wybitni specjaliści z dużym doświadczeniem badawczym, a także przedstawiciele sfery realnej, jakże ważnej dla racjonalnego funkcjonowania tego sektora. Wnioski z badań i sugestie całego zespołu autorskiego, szczególnie teraz, gdy wają się losy m.in. inteligentnych systemów sterowania energią, mogą zainspirować Czytelników do przemyśleń i działań naukowych i praktycznych.

Książka w języku polskim i angielskim. Format B5, oprawa miękka, 316 s., ilustr.

Poznań 2010, ISBN 978-83-7654-039-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Studia z dziejów Europy Wschodniej. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Arturowi Kijasowi w 70. rocznicę urodzin


Pod redakcją Grzegorza Błaszczyka i Piotra Kraszewskiego

Tom stanowi 9 część z serii Poznańskie Studia Wschodnioznawcze. Zawiera 32 prace.



Teksty zebrane w tomie zatytułowanym Studia z dziejów Europy Wschodniej obejmują szeroki wachlarz zagadnień z zakresu historii Rosji i Związku Radzieckiego, stosunków polsko-rosyjskich i rosyjsko-polskich, dziejów Polaków w Imperium Rosyjskim, a także kwestii metodologii i historiografii. Tom otwiera Przyczynek do analizy poglądów radzieckich historyków w kwestii feudalizmu, poprzedzając interesujący esej, w którym republika nowogrodzka rozpatrywana jest jako „dzieło sztuki”. W dalszej kolejności zamieszczono studia dotyczące historii Litwy: studium nt. legendarnej postaci – Palemona, genealogię żmudzkiego rodu Billewiczów, a także rozważania nad księgami Metryki Litewskiej z czasów królowej Bony. W prezentowanym tomie z szerokim rozmachem zostały potraktowane kwestie oświaty na ziemiach białoruskich, dzieje Liceum Krzemienieckiego i Uniwersytetu Wileńskiego, a także roli Krzemieńca w życiu kulturalnym i towarzyskim Wołynia. Znajdują się tu również teksty o Polakach w Baku na przełomie XIX i XX wieku, o działalności społeczno-kulturalnej Polaków w Moskwie w latach I wojny światowej w świetle „Echa Polskiego”. Nie pominięto w omawianym tomie związków Tadeusza Zielińskiego z uczonymi rosyjskimi w Petersburgu, niezwykle aktywnego Władysława Żukowskiego oraz działającego w Dumie Państwowej Alfonsa Parczewskiego. Nie pominięto również takich problemów, jak: sytuacja polskich katolików w Związku Radzieckim przed 1939 rokiem, represje wobec Polaków – oficerów radzieckich sił zbrojnych, a wreszcie współczesnych stosunków gospodarczych polsko-radzieckich. Wymienione zagadnienia i kwestie nie wyczerpują problematyki 32 tekstów ofiarowanych przez kolegów, przyjaciół i uczniów Profesorowi Arturowi Kijasowi, wybitnemu badaczowi dziejów Rosji i Związku Radzieckiego, z okazji Jego Jubileuszu 70. rocznicy urodzin.

Format B5, oprawa twarda, 507 s.

2010, ISBN 978-83-7654-011-5

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Justyna Czaja

Historia Polski w Komiksowych kadrach.



„historia Polski w komiksowych kadrach” jest pierwszą polską książką poruszającą zagadnienia związane ze sposobami przedstawiania i funkcjonowania historii w rysunkowych opowieściach. Analizując wybrane polskie i zagraniczne komiksy, autorka stara się udzielić odpowiedzi na pytania o to, jakie schematy gatunkowe wykorzystują twórcy opowieści historycznych, w jaki sposób określona konwencja, modus narracyjny determinują sposób ukazywania przeszłości, wybór określonych jej elementów, jakie są przyczyny mody na przedstawianie historii za pośrednictwem rysunkowego medium, jakie mnogą być kierunki rozwoju polskiego komiksu historycznego. Rozważania o komiksie wpisane zostały w rozbudowany kontekst nie tylko historyczny , ale także kulturowy, omawiane rysunkowe opowieści ukazano na tle wybranych zjawisk z historii sztuki, literatury i filmu.

Format B5, oprawa twarda, 268 s., ilustr.

2010, ISBN 978-83-7654-006-1 ISSN 1897-9572

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Piotr Stępień

Towards the Strophic Grammar of Greek Tragedy



Niniejsza książka jest poświęcona strukturze metryczno-rytmicznej pieśni lirycznych tragedii greckiej. Autor broni w niej tezy mówiącej, że proces kompozycyjny tych pieśni opiera się głównie na wykorzystaniu tak zwanego rytmu werbalnego. Analiza oparta na konsekwentnym uwzględnianiu tego rytmu pozwoliła na wykrycie nowych oraz redefinicję znanych już filologom klasycznym technik kompozycyjnych, których szczegółowy opis wypełnia treść kolejnych rozdziałów. Przedstawiona tu metoda oraz jej rezultaty nie tylko rzucają nowe światło na formalne aspekty praktyki poetyckiej tragików, lecz mogą również stanowić istotną pomoc dla badań filologicznych nad grecką poezją liryczną.

Format B5, oprawa miękka, 183 s.

2010, ISBN 978-83-7654-046-7 ISSN 0137-642X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Żywe problemy historii języka


Pod redakcją Michała Kuźmickiego i Marka Osiewicza



Niniejszy tom jest efektem współpracy historyków języka polskiego będącej reakcją na coraz liczniejsze świadectwa wygasania naukowego obrazu przeszłości językowej powstałego w toku dyskusji o pochodzeniu polskiego języka literackiego oraz na nasilającą się potrzebę wypracowania nowej przestrzeni badawczej dla historii polszczyzny. Inicjatorami publikacji tomu poświęconego problemom metodologii badań diachronicznych są dwa zaprzyjaźnione ośrodki historycznojęzykowe: poznański (Zakład Historii Języka Polskiego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza) i zielonogórski (Zakład Historii i Pragmatyki Języka Polskiego Uniwersytetu Zielonogórskiego). Zaproszenie do udziału w tym zbiorowym dziele przyjęli również badacze reprezentujący inne ośrodki akademickie: Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Łódzki, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu i (Pracownię Słownika Polszczyzny XVI wieku). Tom tematycznie dzieli się na dwie części. Pierwsza z nich skupia teksty poświęcone problemom opisu i interpretacji procesów słowotwórczych, zarówno o orientacji ogólnej, jak i szczegółowej (np. słowotwórstwo liczebników, mechanizmy derywowania pierwszych terminów matematycznych, interpretacja derywatów z prefiksami obcego pochodzenia). Druga – wewnętrznie zróżnicowana – zawiera teksty, w których słowem-kluczem jest „granica”; ich problematyka oscyluje wokół problemu podziału (tak terytorialnego, jak i pojęciowego) w dyskursie historycznojęzykowym

Format B5, oprawa miękka, 219 s., ilustr.

2010, ISBN 978-83-7654-034-4 ISSN 0079-4678

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Beata Michalak


Schulwerk Carla Orffa. Idea muzyki elementarnej i jej recepcja



Celem pracy jest próba znalezienia odpowiedzi na pytania o fenomen systemu edukacji Carla Orffa, który już od ponad 50 lat jest adaptowany w wielu krajach świata. Co sprawia, że idea stworzona przez Orffa w pierwszej połowie XX wieku utrzymuje swoją żywotność, mimo zachodzących wokół zmian oraz w jaki sposób poszczególne kraje dokonują jej recepcji. Odpowiedzi autorka dokonuje w oparciu o analizę dokumentów recepcji w krajach europejskich i pozaeuropejskich, ze szczególnym uwzględnieniem procesu przenikania elementów koncepcji Orffa do programów nauczania w Polsce i stworzenia polskiej adaptacji. Kwestia recepcji wiąże się w niniejszej rozprawie z kluczowym, określającym istotę koncepcji Orffa pojęciem muzyki elementarnej. Odnosi się ono do właściwego wszystkim dzieciom synkretycznego łączenia muzyki z mową oraz tańcem. W myśl poglądów Orffa jest to swoisty, bliski dzieciom język, który poprzez doświadczenie umożliwia poznanie skomplikowanych zjawisk dotyczących elementów muzyki, form czy stylów muzycznych. W poszczególnych rozdziałach autorka próbuje wykazać, że to właśnie kwestia muzyki elementarnej decyduje o otwartości idei edukacji muzycznej Orffa i możliwości dostosowywania jej do programów nauczania na całym świecie oraz adaptacji w pedagogice specjalnej i muzykoterapii. Specjalną uwagę poświęca charakterystyce twórczości kompozytorskiej Orffa, w której wyraziście uobecnia się idea muzyki elementarnej, wypracowana na gruncie Schulwerku. Łączność dzieła pedagogicznego z dorobkiem muzycznym Orffa decyduje o jego wysoce indywidualnym, oryginalnym stylu.

Format B5, oprawa miękka, 390 s., ilustr.

2009, ISBN 978-83-7654-069-6

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Jacek Wiesiołowski


Jak poznańska burmistrzowa ze swą krawcową do Rzymu na jubileusz 1500 r. pielgrzymowała



Praca dedykowana Profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi


Autor snuje opowieść o życiu i podróży do Rzymu burmistrzowej Barbary Kaniny. Opisuje miejsca odwiedzane przez pielgrzymów w Roku Świętym 1500, możliwości uzyskania odpustów oraz życie burmistrzowej w Poznaniu po powrocie z pielgrzymki. Książka bogato ilustrowana sztychami średniowiecznego Poznania i Rzymu.

Format A5, oprawa miękka, 151 s., ilustr.

2010, ISBN 978-83-7654-089-4

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Poznańskie Studia Polonistyczne, Seria Językoznawcza, t. XV(XXXV) i t. XVI(XXXVI)



pod red. Alicji Pihan-Kijasowej

Jesienią 2009 r. współwydawcą ”Poznańskich Studiów Polonistycznych, Seria Językoznawcza„ zostało Wydawnictwo PTPN.
T. XV zawiera 13 prac oryginalnych oraz 9 recenzji i omówień.
T. XVI, dedykowany zmarłemu Profesorowi Wojciechowi Rzepce, obejmuje 25 prac.

Format B5, oprawa miękka

2010, ISBN 978-83-7654-073-3; 978-83-61573-21-0 ISSN 1233-8672

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Bartosz Korzeniewski


Transformacja pamięci. Przewartościowania w pamięci przeszłości a wybrane aspekty funkcjonowania dyskursu publicznego o przeszłości w Polsce po 1989 roku



Najistotniejszym zagadnieniem poruszanym w książce jest problem uwarunkowań przewartościowań zachodzących po 1898 roku w polskiej pamięci oraz ich konsekwencji dla wybranych aspektów funkcjonowania dyskursu publicznego o przeszłości, a przede wszystkim dla przebiegu publicznych debat o historii. Pierwsze trzy rozdziały książki stanowią próbę ujęcia przewartościowań dokonujących się w polskiej pamięci po 1989 roku i opisania ich uwarunkowań. Czwarty rozdział wypracowany wcześniej model spojrzenia na wspomniane przewartościowania autor wykorzystał do analizy jednego aspektów funkcjonowania publicznego dyskursu o przeszłości, jakim są debaty o przeszłości.

Na podstawie Wprowadzenia

Format B5, oprawa miękka, 245 s.

2010, ISBN 978-83-7654-093-1

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Ks. Stanisław Kozierowski


Wybór kazań



Pod redakcją Alicji Pihan-Kijasowej
Wstęp, dobór i opracowanie kazań Danuta Konieczka-Śliwińska
Komentarz teologiczny ks. Jan Szpet

Dla uczczenia jubileuszu setnej rocznicy rozpoczęcia przez ks. Stanisława Kozierowskiego duszpasterskiej posługi w parafii skórzewskiej Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk podjęło się opublikowania części nieznanej dotąd spuścizny rękopiśmiennej ks. Kozierowskiego – jego 10 kazań.
Prace naukowe ks. Stanisława Kozierowskiego z zakresu historii i onomastyki były publikowane, a przez współczesnych badaczy omawiane i komentowane. Natomiast głoszone przez niego homilie, istotny aspekt posługiwania duszpasterskiego, mimo zachowanych tekstów, nie były dotąd przedmiotem głębszego zainteresowania. Warto więc przybliżyć Czytelnikowi choćby niewielki fragment spośród bogatej rękopiśmiennej spuścizny homiletycznej ks. Kozierowskiego. Pani Doktor Danuta Konieczka-Śliwińska, historyk z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, podjęła się niełatwego zadania odczytania tekstów z rękopisów oraz ich edytorskiego i merytorycznego opracowania. Jako badacz życia, działalności i dorobku naukowego ks. Kozierowskiego przygotowała też obszerny wstęp o autorze kazań. Komentarz teologiczny do kaznodziejskiej pracy skórzewskiego proboszcza przygotował Ksiądz Profesor Jan Szpet, dziekan Wydziału Teologicznego i kierownik Zakładu Katechetyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza.

Od Redakcji

Format A5, oprawa miękka, 123 s., ilustr., fot.

2010, ISBN 978-83-7654-065-8

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Leszek Mrozewicz


Palaeography of latin inscriptions from Novae (Lower Moesia)



Książka w języku angielskim

Zadaniem paleografii jest badanie historii pisma, jego osobliwości i ewolucji na przestrzeni wieków. Z reguły chodzi o pismo odręczne, głównie z czasów średniowiecznych, czyli sprzed wynalezienia druku. „Pismo epigraficzne”, tj. wykonane z reguły przy pomocy młotka i dłuta w materiale twardym, głównie kamieniu, dopiero od kilkudziesięciu lat jest przedmiotem badań paleograficznych, a i to stosunkowo nieczęstych. Novae w Mezji Dolnej (dzisiejsza północna Bułgaria), twierdza rzymska (siedziba legionu I Italskiego) i późnoantyczne miasto, stanowi wdzięczny obiekt do badań paleograficznych, a to ze względu na dosyć jednorodny zespół (ok. 230) inskrypcji łacińskich. Praca zawiera jego szczegółową analizę z punktu widzenia przydatności do badań paleograficznych, tj. materiału i techniki wykonania napisów, wyglądu liter i sposobu ich datowania, stosowanych skrótów i znaków interpunkcyjnych oraz „literackości”, czyli znajomości sztuki pisania i czytania przez mieszkańców Novae („jak powstają błędy ?”). Zawarte są w niej także rozważania nad ewentualnym warsztatem epigraficznym w Novae. Osobliwością napisów z Novae jest inskrypcja namalowana czerwoną farbą, z pominięciem techniki kucia. Wraz z kilkoma innymi napisami odręcznymi, wykonanymi przy pomocy ostrego narzędzia na cegłach i dachówkach produkowanych przez legionową cegielnię, tworzy ona oryginalny zespół inskrypcji kursywnych. Pokazują one, na tle innych zabytków epigraficznych (kutych w kamieniu), na ile pismo kursywne odwzorowywane było w inskrypcjach „kamiennych”. Studia nad paleografią napisów z Novae dowodzą także, że datowanie zabytków epigraficznych wyłącznie na podstawie kształtu i wyglądu liter jest bardzo ryzykowne, w gruncie rzeczy możliwe tylko w ramach szerokich przedziałów czasowych.

Format B5, oprawa miękka, 233 s., ilustr., fot.

2010, ISBN 978-83-7654-041-2 ISSN 0079-4651

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Izabela Bogdan


Ceremonie ślubne i renesansowa muzyka weselna w Królewcu w latach 1585–1645



Królewiec (niem. Königsberg, łac. Regiomonti) drugiej połowy XVI i pierwszej połowy XVII wieku to jedno z miast kręgu kultury hanzeatyckiej, w którym opracowane muzycznie utwory weselne, żałobne, hołdownicze oraz na promocje uniwersyteckie, reprezentowane były szczególnie licznie. Potwierdzeniem tego jest zgromadzenie w pracy 249 kólewieckich kompozycji weselnych rozproszonych po wojnie w wielu europejskich archiwach i bibliotekach (Berlin, Getynga, Kaliningrad, Kraków, Londyn, Uppsala, Warszawa, Wilno, Wrocław). Przyjęta konstrukcja z podziałem na część historyczną i analityczno-muzyczną, wynika ze specyfiki utworów okolicznościowych, które poza formą literacką i muzyczną zawierają w sobie pokaźny przekaz historyczny, inspirujący do stawiania szeregu pytań odnośnie do czasu, miejsca i kolejnych etapów uroczystości, jak również w kwestii pozycji społecznej i zawodowej ich adresatów. Przestrzeń miejska trzech miast Królewca (Stare Miasto, Knipawa, Lipnik), w których rozgrywały się kolejne sceny ceremonii weselnych, tworzyła z jednej strony swoistą strefę świąteczną („Festraum”) dostępną wszystkim mieszkańcom (ulice, rynki, kościoły), z drugiej zaś przestrzeń elitarną zarezerwowaną dla najbogatszych warstw kupieckich (Dwory Artusa, ratusze, domy weselne). O strukturze części analityczno-muzycznej zadecydowała nadrzędna technika kształtowania kompozycji (utwory polichóralne) oraz ich forma (motety, pieśni). Królewiecka twórczość weselna to z jednej strony utwory dwuchórowe, utrzymane w stylistyce szkoły weneckiej, a obejmujące zarówno motety, pieśni refrenowe, formy trzyczęściowe, jak też zaawansowane technicznie „weneckie koncerty rondowe”. Wśród motetów dominują niemieckojęzyczne „Spruchmotette”, natomiast bogactwo królewieckich weselnych form pieśniowych potwierdza pięć typów formalnych tego rodzaju utworów: pieśni o strukturze „Bar”, pieśni dwu- i trzyczęściowe, kompozycje o schemacie canzonetty oraz villanelli.
Różnorodność formalna i gatunkowa królewieckich kompozycji weselnych z lat 1585-1645 przywraca muzyce okolicznościowej tego okresu należne jej miejsce nie tylko w historii kultury Prus Książęcych, ale też całego obszaru nadbałtyckiego. Wśród królewieckich kompozytorów twórczości weselnej tego okresu odnajdujemy tak znakomitych kantorów, kapelmistrzów i muzyków jak: Johannes Eccard, Paul Emmelius, Teodor Riccio, Johannes Stobaeus, Johannes Crocker. Pojawiający się na ozdobnych kartach tytułowych ich utworów adresaci różnych zawodów i stanów pozwalają ożywić pamięć o radosnych ceremoniach zaślubin mieszkańców dawnego Królewca, miasta które pod koniec II wojny światowej legło w gruzach i jest dziś określane współczesną „Atlantydą Północy”.

Format A4, oprawa twarda, 447 s., ilustr., fot.

2009, ISBN 978-83-706358-4-8 ISSN 1230-0187

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Z wdzięczną pamięcią o Profesorze Władysławie Kuraszkiewiczu


pod red. Jolanty Migdał i Stanisława Mikołajczaka
Poznańskie Spotkania Językoznawcze, t. XVIII



Wydział I Filologiczno-Filozoficzny i Komisja Językoznawcza Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz zakłady językoznawcze Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu postanowiły uczcić pamięć swojego mistrza Profesora Władysława Kuraszkiewicza. W dniu 19 maja 2008 roku zorganizowano konferencję naukową.
W pierwszej referatowej części spotkania zaprezentowane zostały teksty charakteryzujące różne aspekty działalności naukowej Profesora Władysława Kuraszkiewicza. Były to wystąpienia: nestora poznańskich językoznawców – prof. dr hab. Zygmunta Zagórskiego, prof. dr hab. Władysława Makarskiego reprezentującego Katolicki Uniwersytet Lubelski oraz prof. dr hab. Bogdana Walczaka – historyka języka, ucznia Profesora. Pozostałe referaty dotyczyły zagadnień z różnych dziedzin językoznawstwa polonistycznego i slawistycznego, często nawiązywały do zainteresowań naukowych Profesora. Wygłoszone teksty publikujemy w niniejszym zbiorze. Oprócz zamieszczonych w nim tekstów na konferencji wystąpili z referatami także: prof. dr hab. Mieczysław Balowski – Problemy ze standardyzacją współczesnego języka czeskiego, prof. dr hab. Tadeusz Lewaszkiewicz – Wahania c // ć w wygłosie w świetle Słownika Mączyńskiego, prof. dr hab. Andrzej Sieradzki – Sposoby identyfikacji osób w poznańskich księgach złoczyńców z XVI wieku oraz prof. dr hab. Halina Zgółkowa – O potrzebie wskrzeszenia polskiej leksykografii. Do tomu dołączono dwa teksty, które nie były wygłoszone podczas wspomnianej konferencji. Jeden to artykuł Jolanty Migdał i Wojciecha Ryszarda Rzepki: Łacina w idiolekcie Mikołaja Radziwiłła Czarnego i Mikołaja Radziwiłła Rudego, drugi to tekst autorstwa Krystyny Wilczewskiej: Samogłoski pochylone w systemie gramatycznym dawnego języka polskiego na podstawie Słownika polszczyzny XVI wieku. Profesor Wojciech Ryszard Rzepka, uczeń Profesora Władysława Kuraszkiewicza, niestety ze względów zdrowotnych nie mógł wystąpić podczas konferencji.

Format A5, oprawa miękka, 158 s., fot.

2009, ISBN 978-83-7654-045-0 ISSN 0079-4678

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Pamięci Wolnej i Niepodległej. W 90-lecie odzyskania niepodległości i wybuchu Powstania Wielkopolskiego


pod red. Stanisława Mikołajczaka i Małgorzaty Rybki
Poznańskie Spotkania Językoznawcze, t. XIX



Tom jest owocem refleksji autorów zainspirowanych dwiema ważnymi rocznicami, które jako ostatni etap I wojny światowej było zbrojnym wystąpieniem polskich mieszkańców Wielkopolski, domagających się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski. W tomie znalazło się 15 prac, których autorami są historycy, filmoznawcy, językoznawcy i literaturoznawcy.

Format B5, oprawa miękka, 205 s.

2009, ISBN 978-83-7654-049-8 ISSN 0079-4678

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Jan Paweł II – Wychowawca Młodych


pod red. Małgorzaty Rybki
Poznańskie Spotkania Językoznawcze, t. XX



Prezentowany tom przynosi materiały z sesji naukowej poświęconej pamięci Jana Pawła II zorganizowanej Wydział Filologiczno-Filozoficzny PTPN oraz Zakład Gramatyki Współczesnego Języka Polskiego i Onomastyki UAM. Tom zawiera 15 prac, których autorami są teologowie, językoznawcy, historycy oraz kapłani.

Format B5, oprawa miękka, 219 s.

2009, 978-83-7654-053-5 ISSN 0079-4678

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Archeologia wobec wyzwań współczesności


Pod redakcją Macieja Przybyła i Małgorzaty Winiarskiej-Kabacińskiej



Niniejsza publikacja zawiera wystąpienia wygłoszone podczas ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Archeologia wobec wyzwań współczesności”, która odbyła się 27 marca 2008 roku w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu. Na publikację składa się sześć referatów, podzielonych na dwa bloki. Blok pierwszy otwiera artykuł Zbigniewa Kobylińskiego poświęcony sytuacji archeologii polskiej na początku XXI wieku, w którym autor przedstawia szanse i zagrożenia owej dyscypliny, w kontekście nowych zjawisk społecznych i politycznych zachodzących współcześnie w Europie Środkowej. Drugi artykuł Aliny Jaszewskiej porusza ważną dla środowiska archeologów kwestię prawnych uwarunkowań badań archeologicznych, zwracając szczególną uwagę na regulacje w zakresie ochrony dziedzictwa archeologicznego. W kolejnych dwóch artykułach Henryk Machajewski i Zofia Kurnatowska przedstawiają osiągnięcia i porażki archeologii w odniesieniu do konkretnych okresów historycznych – w pierwszym do schyłku starożytności, w drugim do wczesnego średniowiecza. Na blok drugi składają się dwa referaty. W pierwszym, Dominik Abłamowicz, rozpatruje kwestię badań archeologicznych przy tzw. wielkich inwestycjach, natomiast w drugim Lidia Grzeszkiewicz-Kotlewska omawia problemy związane z funkcjonowanie prywatnych firm archeologicznych.
Zarówno pierwszej jak i drugiej części referatów towarzyszą opublikowane wypowiedzi uczestników obrad, którzy zabrali głos w trakcie dyskusji.

Ze wstępu

Format B5, oprawa miękka, 126 s., ilustr., fot.

2009, ISBN 978-83-7654-005-4, ISSN 0137-3250

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Maciej Major


Charakter i funkcjonowanie zagłębień bezodpływowych w krajobrazie strefy młodoglacjalnej (Pomorze Zachodnie, górna Parsęta)



W pracy podjęto próbę – trudną, ale konieczną i możliwą do przeprowadzenia – określenia funkcjonowania zagłębień bezodpływowych jako geoekosystemów. Systemowe podejście do postawionego problemu pozwala na poznanie relacji zachodzących na obszarach bezodpływowych zarówno w układzie pionowym, jak również poziomym.
Uzyskane wyniki potwierdziły słuszność wyboru analizowanych obiektów badawczych oraz zastosowanej metodyki pomiarów, co przyczyniło się do rozpoznania mechanizmów obiegu materii w zlewniach zagłębień bezodpływowych oraz ich zmienności czasowej i zróżnicowania przestrzennego.

Format B5, oprawa miękka, 177 s., ilustr., fot.

2009, ISBN 978-83-7654-033-7, ISSN 0137-9971

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Leszek Sobkowiak


Wezbrania rzeki Jangcy w Kotlinie Syczuańskiej i Trzech Przełomach



Od zarania dziejów cywilizacja chińska rozwijała się w ścisłym związku z wielkimi systemami rzecznymi Azji Wschodniej, szczególnie z występowaniem okresów wezbrań i niżówek, w rytm pojawiania się i zaniku letniego monsunu. W konsekwencji właściwe wykorzystanie zasobów wody stało się jedną z podstaw funkcjonowania Państwa Środka. Także dziś, w dobie wielkich przemian społeczno-ekonomicznych zachodzących w Chinach, wezbrania takich rzek, jak Jangcy oraz związana z tym racjonalna gospodarka wodna mają niezwykle istotne znaczenie dla tempa i kierunku rozwoju kraju.
Książka jest pierwszą w Polsce pozycją w szczegółowy sposób omawiającą problematykę wezbrań Jangcy w obrębie kluczowego w hydrologii i gospodarce wodnej Chin obszaru Kotliny Syczuańskiej i Trzech Przełomów. Jest ona rezultatem badań nad przestrzenną i czasową zmiennością przebiegu wezbrań najdłuższej rzeki Azji, przeprowadzonych przez autora, geografa i sinologa, w trakcie kilkuletniego pobytu w Państwie Środka: na Zjednoczonym Uniwersytecie Syczuańskim w Czengdu (1997–1999) oraz na Uniwersytecie Hohai w Nankinie (2000–2004).

Format B5, oprawa miękka, 132 s., ilustr.

2009, ISBN 978-83-7654-072-6, ISSN 0137-9971

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Elżbieta Nowicka, Katarzyna Kuczyńska


Dwa głosy o sztuce: Klaczko i Norwid



Tom II serii „Polemika krytycznoliteracka w Polsce” przedstawia ważny spór na temat racji i możliwości istnienia sztuk plastycznych w Polsce, jaki miał miejsce w latach 50. XIX wieku między Julianem Klaczką a Cyprianem Norwidem. Dyskusja o sztuce, którą prowadzili wybitny poeta i znakomity publicysta była wielostronnie powiązana z podstawowymi kategoriami myślenia o literaturze, kulturze i historii. Różnica zdań między polemistami tkwi nie tylko w ich indywidualnych przekonaniach na temat malarstwa, ale sięga głębokich założeń dotyczących filozofii twórczości, etycznego wymiaru sztuki, koncepcji narodu, instytucji mecenatu oraz społecznych aspektów twórczości artystycznej.

Format 11,5x19 cm, oprawa miękka, 108 s.

2009, ISBN 978-83-7654-017-7, ISSN 0137-642X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


„Przemyśleć wszystko ...” Stanisława Wyspiańskiego modernizacja wyobraźni zbiorowej.


Pod redakcją M. Okulicz-Kozaryn, M. Bourkane i M. Haake



Tom zawiera szereg studiów poświęconych twórczości Stanisława Wyspiańskiego. W stulecie śmierci artysty badacze z kilku ośrodków w kraju i zagranicą, historycy literatury, sztuki i teatru poddają refleksji jego dorobek dramaturgiczny i plastyczny, ciągle domagający się namysłu i coraz wnikliwszych odczytań. Twórcze zmagania Wyspiańskiego z tradycją i współczesnością, jego oryginalny wkład w umysłowe i estetyczne osiągnięcia sztuki polskiej i europejskiej przełomu wieków, obecność poety-malarza w kulturze i duchowości potomnych – to szeroki zakres zagadnień poruszanych w niniejszej książce. W sposób szczególny eksponuje ona intelektualny wymiar dzieła Wyspiańskiego; pracę krytycznej myśli w procesie dojrzewania wizji artystycznej. Dzięki temu wizerunek modernistycznego twórcy zyskuje (a może odzyskuje ?) właściwą sobie głębię.

Format B5, oprawa twarda, 464 s., ilustr.

2009, ISBN 978-83-7654-096-2, ISSN 0137-642X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Monika Błaszczak


Ekrany i lustra w polskim dramacie współczesnym



Książka stawia sobie za cel próbę wyznaczenia nowej estetyki dramatycznej opartej na lustrzano-ekranowej grze. Autorka prezentuje możliwie szerokie podejście, łącząc wszelkie ścieżki interpretacji, które zmierzają ku literaturze i teoriopoznawczej scenie dramatu istnienia. Próbuje nakreślić sytuację, w której obecność luster i ekranów w dramacie współczesnym charakteryzuje kryzys technik mimetycznych odwołujących się do metafory „powieści – zwierciadła przechadzającego się po gościńcu”, a zmierza w kierunku prezentacji procesu zanikania lustrzanej głębi. Świat stał się jednocześnie przemierzanym traktem i drugą stroną lustra, wygodnym gościńcem i trudną opowieścią o nim. Autorka wprowadza własne koncepcje – kolażowej tożsamości medialnej, obrazów masek pustki, idei ekranowego modelu komunikacyjnego, wreszcie zarysu lustrzano-ekranowej estetyki. Pokazuje, jak z pozoru genologiczne pojęcia stają się określeniami teoriopoznawczymi, jednocześnie wyznaczając lustrzano-ekranową estetykę dramatów współczesnych. W opisie tej nowej estetyki przywoływane są najnowsze dramaty, czasem prawie nieznanych dramaturgów, jak np. Krzysztofa Rudowskiego, Pawła Sali, Roberta Kucharskiego, Pawła Jurka czy Jacka Suta, a także klasyków, takich jak Tadeusz Różewicz, Witold Gombrowicz, Witkacy, Samuel Beckett i Jean Genet.

Format B5, oprawa miękka, 277 s., ilustr.

2009, ISBN 978-83-7654-084-9, ISSN 0137-642X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Anna Maria Lasek


„Nonnos” Spiel mit den Gattungen in den Dionisiaka



Naukowcy są zgodni co do tego, że gatunki literackie posiadają pewną dynamikę i ulegają zmianom. Każdy autor tworzący wewnątrz ram gatunku rozwija go i przekształca, tworząc utwór łączący cechy tradycyjne z elementami nowymi i nieoczekiwanymi. W ten sposób każda realizacja danego gatunku staje się jednocześnie jego aktualizacją i wyznacza na nowo jego granice. Zjawisko to szczególnie wyraźnie dostrzegamy w dziele Nonnosa z Panopolis (V w. n.e.), autora najobszerniejszego, a zarazem ostatniego wielkiego eposu klasycznej literatury greckiej – Dionysiaka, czyli dziejów życia i ubóstwienia boga wina Dionizosa. Twórczość tego poety, po latach zapomnienia, budzi ostatnio coraz większe zainteresowanie zarówno badaczy, jak i czytelników. Dzieło to jest bowiem nie tylko niezgłębioną skarbnicą wiedzy na temat wierzeń starożytnych Greków, lecz także utworem pełnym nawiązań do całej klasycznej literatury greckiej. Praca niniejsza ukazuje twórczość literacką Nonnosa przez pryzmat pojawiającej się w niej gry z czytelnikiem, prowadzonej przez Nonnosa na różnych poziomach kompozycyjnych. Przedmiotem szczególnego zainteresowania jest rola gatunków literackich inkorporowanych w strukturę Dionysiaka, przy czym – zgodnie z przyjętymi na wstępie założeniami – obszernego potraktowania doczekały się przede wszystkim gatunki łatwo rozpoznawalne, a więc budzące natychmiast określone oczekiwania u odbiorców, takie jak hymn, epigram i sielanka. Analiza tekstów zaczerpniętych z dzieła Nonnosa pozwoliła na ustalenie, że dawne gatunki i ich elementy zatraciły w Dionysiaka swą pierwotną wymowę i posłużyły stworzeniu całości o zupełnie nowej funkcji, a także odgrywają znaczącą rolę w kompozycji eposu jako całości.

Książka w języku niemieckim.

Format B5, oprawa miękka, 163 s.

2009, ISBN 978-83-7654-025-2, ISSN 0137-642X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Prywatyzacja w Polsce a kształtowanie europejskiego ładu społecznego /
Privatization in Poland and formation of European Social Order


pod red./edited by Janusz J. Tomidajewicz


Wydana w dwóch językach (polskim i angielskim) książka zawiera rezultaty badań zrealizowa-nych w ramach projektu PRESOM przez jego polskich uczestników z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Zasadnicze pytanie projektu, dotyczyło wpływu prywatyzacji na kształt Europejskiego Modelu Społecznego. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej prywatyzacja stała się zasadniczym składnikiem procesu transformacji, który stał się najważniejszym czynnikiem określającym specyficzne uwarunkowania procesów prywatyzacji w tych krajach. Na podstawie polskich doświadczeń książka omawia ekonomiczne i społeczne konsekwencje prywatyzacji prowadzanej w sektorach wytwórczych, w tym przede wszystkim w przemyśle.
This bilingual (English/Polish) book presents results of research done as a part of the PRESOM Project by the team of scientists of the Poznan University of Economics. Fundamental question of the project was the influence of privatization on the shape of the European social model. In the CEE Countries privatization has been a core component of their transformation from centrally planned to market economies that determines its peculiarity. On the base of Polish experience the book examines privatization in respective sectors (manufacturing in particular) and its consequences for economic performance and social order.
The book is available through the agency of the Poznań Academic Bookshop (akademicka@ksiegarniaonline.pl). Persons interested in purchasing the book are kindly asked to contact the bookshop to get information on ways of payment and shipping.

ISBN 978-83-7654-029-0

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Archeologia polska i jej czasy


pod red. Michała Brzostowicza


Materiały z konferencji zorganizowanej 26 października 2007 roku z okazji 150-lecia Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i Muzeum Archeologicznego w Poznaniu

W 2007 roku obchodziliśmy Jubileusz 150-lecia Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Ta piękna Rocznica stała się pretekstem do zorganizowania w Pałacu Górków jednodniowej konferencji pt. „Archeologia polska i jej czasy”, ukazującej różne dokonania tej nauki w naszym kraju oraz obrazującej historyczne warunki jej rozwoju. A że owe instytucje, początkowo działające razem, wniosły niebagatelny wkład w poznawanie najstarszych dziejów naszych ziem, w popularyzowanie wiedzy o ich przeszłości, ochronę jej materialnych pamiątek, w rozkwit kultury i nauki polskiej, a nawet w kształtowanie postaw patriotycznych w często niełatwych czasach, dla nikogo chyba nie było zaskoczeniem, że spotkanie w dniu 26 października 2007 roku w Poznaniu, w miejscu naznaczonym działalnością profesora Józefa Kostrzewskiego oraz wielu wybitnych uczonych i muzealników, zamieniło się na krótko w święto wszystkich archeologów.
Książka zawiera zbiór większości referatów wygłoszonych podczas konferencji Poszczególne teksty przybliżają niełatwe relacje między archeologią polską i niemiecką w XIX i XX wieku (Jarmila Kaczmarek), dokonania tzw. „poznańskiej szkoły archeologicznej” (Zofia Kurnatowska), zasługi naszych archeologów w odkrywaniu najstarszych dziejów różnych zakątków świata (Lech Leciejewicz i Michał Kobusiewicz), sukcesy w zakresie popularyzacji (Jacek Wrzesiński) oraz problemy i wyzwania, przed którymi polska archeologia stanęła w obecnych czasach (Zbigniew Kobyliński). Osiągnięcia polskiej archeologii niewątpliwie napawają nas dumą i budzą szacunek przedstawicieli innych nauk. Jakie będą jej dalsze losy, pokaże przyszłość.

z przedmowy


2009, ISBN 978-83-7654-056-6 ISSN 0137-3250

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Anita Magowska


Zioła – świetlana przyszłość Polski


Książka ma charakter interdyscyplinarny. Praca ukazuje historię zielarstwa w Polsce XX w. poprzez pryzmat dziejów Polskiego Komitetu Zielarskiego, organizacji społecznej założonej w 1929 r. Dzieje te przedstawiono na szerokim tle historycznym, społecznym i politycznym. Praca posiada 4 aneksy, w tym aneks z biografiami osób zasłużonych dla zielarstwa, oraz ponad 130 zdjęć, w tym wiele archiwalnych.
Współwydawca: Wydawnictwo Kontekst

2009, ISBN 978-83-7654-036-8 oraz 978-83-88572-52-4

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Marcin Poprawski


Miejsca niedookreślenia dzieła muzycznego


Po raz pierwszy w muzykologii – nie tylko polskiej – oryginalna teoria miejsc niedookreślenia Ingardena została frontalnie zderzona z syntetycznymi ujęciami dziejów muzyki. Marcin Poprawski wnosi do estetyki muzyki Ingardena pewną wartość dodaną. Ukazuje na konkretnych przykładach, że kategoria dach, miejsc niedookreślenia w odniesieniu do dzieła muzycznego da się uzasadnić empirycznie i zweryfikować za pomocą faktów z zakresu szeroko rozumianej muzycznej praktyki artystycznej, opisywanej i interpretowanej z całkowicie odmiennych perspektyw poznawczych ki i stanowisk filozoficznych. Rozważania autora sytuują się w centrum najbardziej obecnie aktualnych dyskusji skupionych wokół sztuki i twórczej działalności człowieka. Dotyczą one m.in. teorii oralności, piśmienności i wtórnej oralności kultury; tekstowości dzieła sztuki, jego kontekstualizacji i dekontekstualizacji oraz recepcji; modeli poznawczych, funkcji wyobraźni i tekstualizacji pamięci w poznaniu i interpretowaniu świata sztuki; koncepcji tzw. historycznych wykonań mu- mięci muzyki dawnej. Książka zawiera również ciekawą, przedstawioną w sposób krytyczny panoramę współczesnej muzykologii, obejmującą prezentację kilkudziesięciu stanowisk badawczych w niewielkim stopniu znanych w Polsce, która w doskonały sposób ukazuje ważność i aktualność problemu miejsc niedookreślenia niedookreślenia.
Prof. dr hab. Małgorzata Woźna-Stankiewicz (Uniwersytet Jagielloński)


Książkę Marcina Poprawskiego charakteryzuje rozmach erudycyjny i umiejętność syntetycznego przedstawienia sprecyzowanej tematyki badawczej. A ta stanowi nowatorskie ujęcie kwestii miejsc niedookreślenia dzieła muzycznego, które decydują o jego budowie, a które nie znajdują należnego im miejsca w filozoficznej i muzykologicznej literaturze przedmiotu. Autor wykazuje, iż w miejscach niedookreślenia tkwi potencjał poznawczy dla historii, teorii i praktyki muzycznej zawarty w takich pojęciach jak: wykonanie, interpretacja, praktyka wykonawcza, notacja, pamięć i wyobraźnia w procesie wykonania, przekazie i odbiorze dzieła muzycznego. Powstała praca cenna poznawczo, nowatorska, o jasno skonstruowanym toku wywodu. Dodatkowym jej walorem jest prosty język, co przy tego rodzaju tematyce, nie jest sprawą łatwą i świadczy o głębi przemyśleń, którym Autor umiał nadać tak przejrzystą konstrukcję formalną. Ta cenna publikacja naukowa, której należy pogratulować wydawnictwu, z pewnością znajdzie czytelników zarówno wśród filozofów i estetyków muzyki, jak i muzykologów.
Prof. dr hab. Jagna Dankowska (Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina)


2009, ISBN 978-83-706358-8-6 ISSN 1230+0187

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Idy Marcowe 2050 lat później


pod red. Leszka Mrozewicza


Oddajemy do rąk Czytelnika zbiór studiów polskich badaczy poświęconych upamiętnieniu 2050 rocznicy zamachu na Juliusza Cezara. Jego śmierć miała ratować republikę, okazało się jednak, że ostatecznie pchnęła państwo rzymskie w kierunku monarchii. Żaden zamach polityczny nie odegrał takiej roli w uświadamianej pamięci zbiorowej jak właśnie zabójstwo Cezara. Tę świadomość mieli już jemu współcześni, umacniała się ona wraz z upływem wieków. Oddziaływał wprost magicznie, stając się – po dzień dzisiejszy – obiektem zaciętych sporów: od bezgranicznej gloryfikacji do całkowitego potępienia. Widziano w nim uosobienie geniuszu i cynizmu, karierowiczostwa i patriotyzmu, czyniono z niego wizjonera, który od początku miał wyraźną koncepcję polityczną, i na którym ześrodkowywała się cała historia Rzymu, stanowił jej punkt kulminacyjny, a zarazem narzędzie ślepego Losu, któremu bezwiednie się poddawał; już w starożytności widziano w nim ludobójcę i zwykłego przestępcę, zimnego, wyrachowanego gracza, ale także postać opatrznościową, ratującą Rzym przed chaosem i ostateczną zagładą.
W przedstawionych materiałach autorzy starali się pokazać Idy Marcowe zarówno w relacji źródeł starożytnych, jak i stosunek do nich i ich tragicznego bohatera na przestrzeni wieków. Stanowią one pokłosie niezwykłej konferencji naukowej, która miała miejsce w Poznaniu w dniach 14-15 marca 2007 r. Obradom i dyskusji przyświecało motto, które także wpisuje się w ideę niniejszego tomu, pełniejszego zrozumienia wydarzeń sprzed dwóch tysięcy pięćdziesięciu lat i ich oddziaływania na wieki późniejsze.
Ze wstępu, Leszek Mrozewicz


2008, ISBN 978-83-7654-060-3 ISSN 0079-4651

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Marlena Wieczorek


Roman Maciejewski. Kompozytor pokolenia zgubionego


Publikacja „Roman Maciejewski. Kompozytor pokolenia zgubionego” poświęcona jest życiu i twórczości kompozytora, który przed II wojną światową należał do grona najbardziej utalentowanych młodych polskich twórców. W 1934 roku wyjechał jednak z kraju i od tego czasu jego twórczość zaczęła stopniowo odchodzić w zapomnienie, m.in. z powodu sytuacji politycznej Polski, która nie sprzyjała promowaniu artystów pozostających za granicą, a także niechęci powojennego pokolenia muzyków awangardowych do twórczości swoich poprzedników, potęgowana przekonaniem o jej wtórności. Z tych powodów kompozytorzy ci bywają nazywani nieraz „pokoleniem zgubionym”. Na nikłe funkcjonowanie dzieł Maciejewskiego wpłynęła także jego filozofia życiowa, przez która nie przywiązywal wagi do promowania swoich utworów.
Niniejsza książka składa się z dwóch części. Pierwsza – o charakterze biograficznym - poświęcona jest życiu i działalności zawodowej Maciejewskiego oraz recepcji jego utworów, wraz z ukazaniem wyznawanego przezeń światopoglądu. Druga – analityczna – koncentruje się na aspektach warsztatowo-stylistycznych omawianej twórczości oraz porusza kwestię kontekstu biograficznego, który wpłynął na kształt spuścizny Maciejewskiego. Dokonano w niej próby zakwalifikowania badanych utworów bądź do nurtu folklorystyczno-narodowego, bądź neoklasycznego. Osobny rozdział poświęcony został w całości Requiem, które stało się dziełem życia Maciejewskiego. Publikacja zawiera dodatkowo opracowany po raz pierwszy katalog twórczości, z przyjętą nową chronologią i datowaniem dzieł kompozytora.
Monografia jest pierwszą obszerną prezentację życia i twórczości Maciejewskiego, stanowi również próbę odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odgrywa jego muzyka w kulturze polskiej. Przybliżenie czytelnikowi postaci tego artysty może przyczynić się do dalszych, szczegółowych i wielowątkowych analiz poświęconych Maciejewskiemu, ale także wypełni lukę związaną z brakiem dostatecznej wiedzy o losach polskich kompozytorów emigracyjnych.

2008, ISBN 978-83-7654-000-9 ISSN 1230-0187

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Jan Stęszewski, Rzeczy, świadomość, nazwy. O muzyce i muzykologii


pod red. P. Podlipniaka i M. Walter-Mazur

Niniejsza książka, wydana w osiemdziesiątą rocznicę urodzin Profesora Jana Stęszewskiego, jest wyrazem uznania zasług w obszarze naukowym, organizacyjnym i dydaktycznym, związanych z Jego wieloletnią działalnością jako Kierownika Zakładu Muzykologii Instytutu Historii Sztuki UAM, a później w katedrze Muzykologii UAM oraz Przewodniczącego Sekcji Muzykologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Książka stanowi wybór niektórych artykułów Profesora Jana Stęszewskiego wskazujący na bogactwo i zakres Jego dotychczasowej aktywności naukowej i jest odzwierciedleniem głównych zainteresowań Profesora.
Ze wstępu


2009, ISBN 978-83-706358-9-3

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Histoire at fiction


réd. G. Séginger i P. Śniedziewskiego

Tom Historia i fikcja, składa się z tekstów wygłoszonych podczas polsko-francuskiej, która została zorganizowana w maju 2008 r. przez Zakład Literatury Romantyzmu Inst. Fil. Pol. UAM we współpracy z grupą badawczą ”Littératures, Savoirs et Arts” Université Paris-Est Marne-la-Vallée.
Praca w języku francuskim.

2009, ISBN 978-83-706358-7-0

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Starania o polski uniwersytet w Poznaniu. Augusta hr. Cieszkowskiego wnioski składane w sejmie pruskim (1851-1855)


pod red. A. Pihan-Kijasowej, Poznań 2009

Niniejsza pozycja przedstawia wnioski Augusta Cieszkowskiego o utworzenie uniwersytetu w Poznaniu, składane w drugiej izbie sejmu pruskiego w Berlinie w latach 1851-1855. Teksty zaprezentowano w formie reprintów. Do piątego, ostatniego wniosku w języku niemieckim zostało dołączone jego współczesne tłumaczenie. Teksty wniosków poprzedzone zostały przedrukiem artykułu Zdzisława Grota zamieszczonego w tomie dedykotanym prof. Kazimierzowi Tymienieckiemu z roku 1959.

2009, ISBN 978-83-706358-0-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Norwid – artysta. W 125. rocznicę śmierci poety


pod red. K. Trybusia, Z. Dambek i W. Ratajczaka

Książka Norwid – artysta zawiera studia o twórczości plastycznej Cypriana Norwida, podjęte przez badaczy z wielu ośrodków naukowych kraju, także zagranicy. Ważną inspirację jej wydania stanowiła interdyscyplinarna konferencja, zorganizowana w 125. rocznicę śmierci Poety, w maju 2008 roku, w Poznaniu przez Pracownię Badań nad Tradycją Europejską oraz Pracownię Kalendarza Życia i Twórczości Cypriana Norwida w Instytucie Filologii Polskiej UAM wraz z Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk oraz Centrum Kultury „Zamek” w Poznaniu.
Zamieszczone w książce wypowiedzi koncentrują się wokół problematyki warsztatu poety, malarza i karykaturzysty (część pierwsza), wzajemnych relacji pomiędzy jego dokonaniami plastycznymi a poezją (część druga) oraz sformułowanej przez niego koncepcji artysty (część trzecia). Różnorodne w zestawie tematów i stylów pisania stanowią spójną, choć wielogłosową, monografię zogniskowaną wokół tematu wiodącego, a jest nim szeroko rozumiana Norwidowska filozofia sztuki, która zakłada spotkanie poezji i twórczości plastycznej w całości dokonań poety i sztukmistrza.
Wypowiedzi autorów obejmują wszystkie działy pisarskiej twórczości Cypriana Norwida. W tomie znaleźć można interpretacje kilku liryków, studia o poematach i opowiadaniach, wzmianki o dramatach, a także liczne przytoczenia z korespondencji. Zebrane w tomie ilustracje pozwalają dostrzec rozległość nawiązań do tradycji i rozmach poszukiwań formalnych artysty: od kolażowej formy Album Orbis, przez szkice, grafiki po malarstwo olejne.

2008, ISBN 978-83-706358-7-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, Cz. IV, z. 4 (Squartnycze – Szytowyeczsko)


Pod red. Tomasza Jurka, opracowali Paweł Dembiński, Krystyna Górska-Gołaska, Tomasz Jurek, Grażyna Rutkowska, Izabela Skierska

Ukazał się kolejny zeszyt Słownika historyczno-geograficznego województwa poznańskiego w średniowieczu, obejmujący hasła na literę S (od Srebrne do Szyrza). Zawiera on bogaty materiał dotyczący najdawniejszych dziejów poszczególnych wsi i miast (zwłaszcza stosunków własnościowych, kościelnych i genealogii rodzin szlacheckich) oraz obiektów fizjograficznych. Zeszyt zawiera m. in. obszerne opracowanie dziejów Szamotuł – zarówno miasta, jak i wybitnej rodziny dziedziców z rodu Nałęczów.

2008, ISBN 978-83-7063-580-0

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Zwischen Christentum und Moderne. Ruth Schaumann und ihr Prosawerk im Dritten Reich


Anna Stolarczyk-Gembiak

Ruth Schaumann (1899-1975): rzeźbiarka, malarka, pisarka, przedstawicielka nurtu Renouveau Catholique i ekspresjonizmu. Ta nietuzinkowa artystka, która w 6. roku życia w wyniku choroby (szkarlatyna) straciła słuch, ukazuje się jako spełniona prywatnie i zawodowo kobieta I połowy XX wieku. Przez swój życiorys i artystyczne dzieło umożliwia doświadczyć klimatu tamtego czasu. Monografia Zwischen Christentum und Moderne. Ruth Schaumann und ihr Prosawerk im Dritten Reich (Między postawą chrześcijańską a moderną. Ruth Schaumann i jej dzieło prozatorskie w Trzeciej Rzeszy) przybliża postać monachijskiej pisarki oraz jej dzieło przy szczególnym uwzględnieniu prozy powstałej w okresie pełnej dojrzałości twórczej. Badania archiwalne i literackie pozwoliły umiejscowić artystkę w estetycznych ramach między Renouveau Catholique i tzw. „klasyczną moderną” w latach 20. i 30. XX wieku, a to umożliwiło usytuowanie jej dzieła w Trzeciej Rzeszy.
Monografia jest próbą pokazania jednostki zmuszonej do funkcjonowania w mechanizmach narzuconych przez system polityczny, przybliża jej dzieło będące artystycznym wyrazem postawy niezgody wobec Trzeciej Rzeszy. Publikacja stanowi tym samym kolejny przyczynek do badań nad literaturą emigracji wewnętrznej.
Książka w języku niemieckim.

„Autorka wykazuje, jak pisarka o przekonaniach prawdziwie chrześcijańskich przeciwstawia władzę Boga nad człowiekiem władzy zła, z której wynika zniewolenie drugiego człowieka czy to na płaszczyźnie prywatnej czy też państwowej. Nic dziwnego, ze władcy III Rzeszy uważali Ruth Schaumann za osobę niepożądana i poddawali ją inwigilacji, a recepcję jej twórczości starali się minimalizować. Nowatorstwo pracy polega m.in. na tym, ze opisuje ona światopogląd dzieł Schaumann w kategoriach, w jakich ta pisarka nie była dotąd postrzegana, a mianowicie dyskursu o władzy i przemocy oraz wizerunku kobiety, usytuowanego miedzy koncepcją tradycyjną a nowoczesną.”

prof. dr hab. Maria Kłańska
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie


„Analiza tekstów literackich oparta jest na solidnych podstawach metodologicznych socjologiczno-politycznych oraz na nowszych opracowaniach z zakresu gender studies. Wysoki poziom przenikliwości i suwerenności badawczej w poszukiwaniu niekiedy głęboko ukrytych aluzji, podtekstów i możliwych aktualizacji politycznych pozwala stwierdzić fundamentalny brak punktów stycznych pomiędzy światopoglądem pisarki a odgórnie narzucaną ideologią nazistowskiego państwa. Publikacja ta wypełnia dotkliwą lukę badawczą i może stanowić istotny przyczynek oraz inspirację do dalszych badań zarówno nad twórczością samej Ruth Schaumann, jak i literaturą chrześcijańskiej postawy etycznej w Niemczech.”

prof. dr. hab. Roman Dziergwa
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu


2008, ISBN 978-83-706358-1-7, ISSN 0137-642X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Piękno wieku dziewiętnastego. Studia i szkice z historii literatury i estetyki


Pod red. Elżbiety Nowickiej i Zbigniewa Przychodniaka

Książka poświęcona jest pojęciu i zjawisku piękna w wieku dziewiętnastym. Literatura, muzyka, teatr, malarstwo, opera, grafika – widziane osobno i we wzajemnych powiązaniach - dostarczają autorom poszczególnych artykułów materiału do analiz teoretycznych i historycznych, literackich i interdyscyplinarnych. Autorzy stawiają pytania o przemiany tradycji literackich, granice literatury, konfrontują dziewiętnastowieczne rozumienie literatury z biografią, historią, filozofią, także ze sztukami pięknymi, architekturą, modą. Zakres chronologiczny tematów obejmuje cały wiek XIX, dlatego publikacja stwarza możliwość przyjrzenia się temu stuleciu „ponad podziałami“ na okresy literackie, pozwala zobaczyć inne kryteria zróżnicowania lub nieoczekiwane miejsca wspólne. Dzięki takiemu ujęciu Norwid spotyka się z Dostojewskim i Sienkiewiczem, Julian Klaczko z Augustem Tainem, Verdi z Matejką i Kraszewskim. Jest Balzac i Baudelaire, Mickiewicz i teatr Gardzienice, Juliusz Słowacki i Philipp Otto Runge. Spotkania z pięknem XIX wieku są okazją do refleksji nad przemianami sztuki w zmieniających się warunkach historycznych, kulturowych, cywilizacyjnych.

2008, ISBN 978-83-7063556-6-4

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Osiedla wczesnośredniowieczne w Markowicach pod Poznaniem wraz z pozostałościami osadnictwa pradziejowego


Ewa Pawlak i Paweł Pawlak

Książka zawiera monograficzne opracowanie wyników badań w Markowicach (stanowisko 26) pod Poznaniem. Wykopaliska prowadzone na trasie autostrady A-2 przyniosły ważne odkrycia związane z osadnictwem z wczesnych faz kultury pucharów lejkowatych, kultury pomorskiej i przede wszystkim wczesnego średniowiecza. Odsłonięta wówczas osada z VII-VIII w., ze względu na zajmowaną powierzchnię (2,5 ha) i liczbę obiektów stanowi odkrycie wyjątkowe, a wraz z reliktami zarejestrowanymi na sąsiednim stanowisku nr 21, należy niewątpliwie do największych tego typu znalezisk na terenach Słowiańszczyzny Zachodniej, przynajmniej w odniesieniu do opublikowanych dotychczas materiałów.
Mamy nadzieję, że udostępnienie wyników badań przeprowadzonych w Markowicach przyczyni się do zmiany postrzegania najstarszego stadium wczesnego średniowiecza w Wielkopolsce, utożsamianego bardzo często z ubogim i jednolitym obliczem kulturowym. Analiza materiałów zdaje się wskazywać, że niektóre zjawiska przypisywane dopiero okresowi późnoplemiennemu, odnotowywane często w wyrywkowej postaci, łączyć można, choć w skromniejszej zapewne skali, już z czasami wcześniejszymi. Główną rolę w zmianie dotychczasowego przeświadczenia winny odegrać, w jeszcze większym stopniu niż dotychczas, metody datowania przyrodniczego, z których korzystano przy analizie źródeł markowickich, pozwalające precyzyjniej określić wiek znalezisk.

2008, ISBN 978-83-7063556-6-5

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Narracje o Polsce


Pod red. Bartosza Korzeniewskiego

„Musimy dokonać naprawdę gruntownej rekompozycji całego zastanego układu pamięci i tradycji, zwłaszcza dlatego, że jest on pokawałkowany i złożony ze sprzecznych nierzadko składników […]. Mamy stworzyć wizję polityczną, która uładzi naszą pamięć i uporządkuje tradycję oraz umożliwi spójną narrację o całych naszych dziejach”.
Słowa Andrzeja Mencwela stały się bezpośrednią inspiracją do powstania pracy zbiorowej, która stawia pytanie o możliwość zbudowania narracji o Polsce w 20 lat po przełomie roku 1989. Teksty w niej zawarte, w odniesieniu do bardzo różnorodnych obszarów badawczych, problematyzują kwestie: jak na nowo opowiedzieć o Polsce na miarę naszych czasów? Debata o polityce historycznej, bliskie spotkania Wyspiańskiego i Dmowskiego, romantyczny spór o dusze narodu, kłopoty z polskością w literaturze współczesnej, szukanie polskiej opowieści o Holocauście, ideologiczne uwikłania historii – to tylko niektóre z wiodących tematów poruszanych przez autorów tekstów zawartych w pracy zbiorowej.

2008, ISBN 978-83-7063556-7-1

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Makrokosmos versus Mikrokosmos


Pod red. Anity Magowskiej

Pokłosiem Konferencji „Makrokosmos versus Mikrokosmos” (Poznań, 17 października 2008) jest niniejsza książka, zawierająca poszerzone wersje wygłoszonych wykładów. Porządek książki wyznaczają trzy najważniejsze problemy filozofii przyrody: poszukiwanie arche Wszechświata, rozpoznawanie granic przestrzeni kosmicznej oraz wyjaśnienie harmonii między człowiekiem a Wszechświatem.
Książka jest adresowana do szerokiego grona czytelników zainteresowanych zagadką pochodzenia Wszechświata i człowieka oraz innymi problemami kosmologii, a także historią kultury, w której przecież sytuują się zarówno literatura piękna jak i różne dziedziny nauki.

Ze wstępu


2008, ISBN 978-83-7063556-6-9

Współwydawca: Wydawnictwo KONTEKST 978-83-885726-3-0

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Mystical Experience and Philosophical Discourse in Plotinus


Mateusz Stróżyński

Książka w języku angielskim

Plotyn (204-270 n.e.), wielki filozof późnego antyku, autor syntezy myśli greckiej, w ostatnich latach budzi coraz większe zainteresowanie badaczy i amatorów filozofii. Przyciąga także czytelników zainteresowanych poszukiwaniami duchowymi i mistycyzmem. Większość prac na temat Ennead, Plotyńskiego opus magnum, koncentruje się jednak na ich aspekcie metafizycznym – na monumentalnym pojęciowym systemie, w którym kolejne poziomy bytu wyłaniają się z pierwotnej esencji – z Jednego-Dobra. Aspektem częstokroć przeoczonym lub świadomie marginalizowanym jest doświadczenie mistyczne, które, według Plotyna, jest celem ludzkiego życia. Praca niniejsza stara się umiejscowić zagadnienie takiego doświadczenia w centrum życia Plotyna oraz jego działalności filozoficznej i pisarskiej. Dzięki temu odsłaniają się inne jeszcze, obok spekulatywnego czy metafizycznego, aspekty i poziomy Plotyńskich Ennead. Tekst może być interpretowany np. jako zapisana instrukcja duchowego ćwiczenia, które adept ma następnie wykonywać w samotności albo też jako opis doświadczenia mistycznego, lub też samo czytanie tekstu może być ćwiczeniem prowadzącym do kontemplacji. Tak czy inaczej tekst sam w sobie i wszelkie w ogóle dyskursywne myślenie nie są ani istotą, ani celem filozofii Plotyna, ale są z jednej strony – sposobem wyrażania podstawowego doświadczenia Boga, a z drugiej – drogą prowadzącą do tego doświadczenia. W takim ujęciu tekst Plotyna okazać się może jeszcze bogatszy w znaczenia i interesujący nie tylko dla historyków filozofii.

2008, ISBN 978-83-7063556-8-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Mit tułacza i wygnańca w twórczości Owidiusza


Marlena Puk

Książka Marleny Puk jest opracowaniem poświęconym obecności mitu tułacza i wygnańca w twórczości Owidiusza. Sposób sformułowania tytułu skłania do przedstawienia zaproponowanego tematu w dwóch aspektach. Po pierwsze, czytelnik znajdzie tu analizę całej twórczości poety z Sulmony pod kątem obecności mitów dotyczących postaci wygnanych czy skazanych na tułaczkę. Po drugie, należy zauważyć, że Owidiusz, przebywając na wygnaniu, poprzez twórczość dokonał swego rodzaju automitologizacji, jego casus stał się motywem nieraz przywoływanym przez późniejszych autorów w związku z sytuacją oddalenia z kraju. Oznacza to, że tytuł tej publikacji można odnieść również do mitu wygnańca, jaki poeta stworzył w swoich pismach z ostatniego okresu działalności literackiej. Kompozycja całej książki jest zdeterminowana przez takie właśnie, dwojakie rozumienie obranego tematu. Ponieważ praca podejmuje zagadnienie wygnania i tułaczki w szerokiej perspektywie społeczno-historycznej i literacko-mitologicznej, zasadnicze rozważania zostały poprzedzone składającymi się na dwa pierwsze rozdziały obserwacjami dotyczącymi ogólnie zjawisk wygnania w barwnym świecie mitologii, w realnej rzeczywistości starożytnych Rzymian w okresie od I w. p.n.e. do I w. n.e. oraz odwoływaniem się do mitów o wskazanej tu tematyce przez poetów działających na dworze Oktawiana Augusta obok Owidiusza.
Zasadniczym trzonem publikacji są analityczno-materiałowe rozdziały III i IV (ostatni z nich ma jednocześnie charakter konkluzyjny). Materiałem badawczym jest tu cała twórczość Owidiusza, od utworów młodzieńczych po zbiory elegii napisane w Tomis, natomiast kryterium porządkującym, podobnie jak we wstępnym podrozdziale książki, są powody opuszczenia ojczyzny przez ewokowanych bohaterów. Autorka omawia sposób wykorzystania przez Owidiusza mitów dotyczących bohaterów znanych z mitologii, którzy doświadczyli przymusowego wygnania, musieli opuścić ukochane miejsca, osoby i rzeczy i wbrew swej woli udać się w jakąś podróż. M. Puk analizuje również, jak poeta wcześniej traktował opowieści na temat tych postaci mitycznych, których losy stały się w jakimś stopniu podobne do tego, co przyszło przeżywać jemu samemu w ostatnim okresie życia, oraz konfrontuje to z funkcjami, jakie przywołanie tych wątków spełniło w Tristiach i Epistulae ex Ponto.
Rozdział IV jest rozwinięciem tezy o kreacji przez poetę własnego mitu, mitu Owidiusza-wygnańca. Autorka stara się wykazać, iż w twórczości poety z Sulmony mamy do czynienia ze świadomą automitologizacją własnych losów. Wskazani są również duchowi spadkobiercy relegowanego poety, którzy – sami wygnani – w pewien sposób odwoływali się do elementów mitu stworzonego przez Nazona, tak jak on podczas zesłania odwoływał się do barwnego świata bogów i herosów.

2008, ISBN 978-83-7063555-7-2

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Polacy na Uniwersytecie Charkowskim 1805-1917.


Wydanie drugie poprawione i uzupełnione


Artur Kijas

Monografia Polacy na Uniwersytecie Charkowskim 1805-1917 jest pierwszym w historiografii opracowaniem obejmującym zarówno polskich uczonych, jak i studentów, którzy - jedni na jakiś czas, inni na dłużej - związali się z tym uniwersytetem. Choć Polacy w większej liczbie podjęli w Charkowie studia dopiero w latach 30. XIX wieku, w jego uruchomieniu i funkcjonowaniu ważną rolę odegrali już na początku, żeby wspomnieć choćby Seweryna Potockiego.
Praca oparta została na materiałach archiwalnych, pamiętnikach, listach, prasie tak polskiej, jak i rosyjskojęzycznej. Niezwykle pomocne były dla Autora także monografie dotyczące historii samego uniwersytetu, z bardzo wartościowym, mimo upływu lat, dwutomowym dziełem Dmitrija Bagaleja.
Jeden z rozdziałów pracy poświęcony został charkowskiej Polonii i jej kulturotwórczej roli, zwłaszcza na przełomie XIX/XX wieku. W czasie pierwszej wojny światowej, obok Polaków od lat mieszkających w tym mieście, w Charkowie znalazła się także liczna grupa polskich wygnańców z Królestwa oraz jeńców. Zabezpieczenie jej różnorakich potrzeb w zakresie pracy, oświaty, kultury wziął wówczas na swe barki działający tam od 1908 roku Dom Polski.
Monografia, poza wydarzeniami i nazwiskami znanymi z literatury, przynosi wiele faktów i wiadomości zupełnie nowych, dotychczasowej literaturze historycznej nieznanych.
Obecne wydanie, w stosunku do pierwszego (Poznań 2005), jest obszerniejsze zarówno pod względem faktogaficznym, jak i bibliograficznym. Uwzględniono w nim publikacje wydane w związku z jubileuszem 200-lecia Uniwersytetu Charkowskiego oraz materiały opublikowane w ukraińskim wydawnictwie Majdan, staraniem Generalnego Konsulatu Rzeczypospolitej Polskiej w Charkowie i Domu Polskiego, zatytułowane Diaspora polska w Charkowie. Historia i współczesność (2004) oraz Charków i Polska. Ludzie i zdarzenia (2006). Ponadto poprawiono nieścisłości dostrzeżone w wydaniu pierwszym. Uporządowany i uściślony został także zapis bibliograficzny oraz transliteracja tytułów rosyjsko- i ukraińskojęzycznych zgodnie z obowiązującymi aktualnie zasadami.

2008, ISBN 978-83-706355-2-7

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Franciszek Ratajczak (1887-1918). Biografia Powstańca

Katarzyna Pawłowska-Gauza

Przypadająca w 2008 roku 90. rocznica wybuchu Powstania Wielkopolskiego stanowi dobrą okazję do przypomnienia i przybliżenia osoby Franciszka Ratajczaka, poległego już kilka godzin po wybuchu walk w Poznaniu, w pamiętny piątek 27 grudnia 1918 roku. Nastąpiło to wskutek strzelaniny, do której doszło przed Prezydium Policji przy ówczesnej Ritterstrasse, obecnie noszącej właśnie imię Ratajczaka. Gmach uosabiający pruskie panowanie i ranny powstaniec naprzeciwko - cóż więcej trzeba dla uznania tego za symbol wielkopolskiego zrywu? Zapewne właśnie dlatego to Ratajczak uznany został za pierwszego poległego, a nie któryś z dwóch innych zabitych tego samego dnia.
(Ze wstępu)


2008, ISBN 978-83-706356-8-8

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Przesądy i zwyczaje lecznicze kaszubskich rybaków nadmorskich (reprint)


Józef Torliński

W 1938 roku na łamach XVII tomu „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” ukazała się niewielka, bo licząca 66 stron druku, książka Józefa Torlińskiego Przesądy i zwyczaje lecznicze kaszubskich rybaków nadmorskich. Jak czytamy w podtytule, jest to Rozprawa na stopień doktora medycyny przyjęta przez Radę Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego na podstawie oceny recenzenta Prof. Dr Adama Wrzoska i koreferenta Doc. Dr Michała Ćwirko-Godyckiego. Obecnie, a więc po siedemdziesięciu latach od pierwszego, i zarazem jedynego wydania, praca jest trudno dostępna. Dlatego też wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk podjęło się przywrócenia Czytelnikom tego ze wszech miar interesującego i ważnego dziełka.
W niniejszym wydaniu reprint pracy Józefa Torlińskiego Przesądy i zwyczaje lecznicze kaszubskich rybaków nadmorskich poprzedzony jest dwoma szkicami. Pierwszy z nich, pióra prof. Lecha Torlińskiego, syna Józefa, to nie tylko, jak wskazuje tytuł, wspomnienie syna o ojcu, ale jest to niezwykle interesujący szkic biograficzny autora Przesądów, wzbogacony o dzieje rodziny Torlińskich umieszczone na tle dziejącej się historii, pokazujący patriotyczne i społecznikowskie tradycje rodziny. Autorem drugiego szkicu poświęconego dysertacji Józefa Torlińskiego, a także osobie prof. Adama Wrzoska, promotora rozprawy, a jednocześnie współtwórcy Uniwersytetu Poznańskiego oraz głównego twórcy i dziekana Wydziału Lekarskiego, jest jego uczeń i następca na funkcji redaktora naczelnego „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” - prof. Roman K. Meissner.
Oddajemy więc do rąk Czytelnika reprint rozprawy doktorskiej Józefa Torlińskiego wzbogacony o szkice przybliżające postać autora dysertacji i jej promotora, osoby mocno związanej z Kaszubami, wybitnego uczonego, który swoją pasję badawczą potrafił przekazać młodzieży akademickiej.
Od Redakcji


2008, ISBN 978-83-706356-2-6

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Wspomnienia ekonomisty


Edward Taylor
Wstęp i opracowanie Z. Knakiewicz

Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk przedstawia Państwu niepublikowany dotąd obszerny fragment Wspomnień pióra Edwarda Taylora. Profesor spisał je pod koniec życia, zaznaczając na pierwszej stronie, że można je ogłosić drukiem dopiero w 25 lat po jego śmierci. Maszynopis dzieła przechowywał przez lata asystent Profesora, Witold Rosochowicz, przekazując go w 1998 roku Bibliotece Głównej Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, gdzie znajduje się do dziś.
W 2007 roku profesor Zenobia Knakiewicz podjęła się trudnej pracy redakcyjnej przygotowującej coraz mniej czytelny tekst do druku. Aby przybliżyć Czytelnikowi postać Edwarda Taylora, profesor Knakiewicz dołączyła do wydania obszerny wstęp poświęcony jego rodzinie i pracy naukowej oraz dodała szereg przypisów, których oryginalny tekst był pozbawiony. Zachowano natomiast wszystkie indywidualne cechy stylu i języka Autora, dokonując jedynie niezbędnej modernizacji ortograficznej i interpunkcyjnej.

2008, ISBN 978-83-706357-5-6

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Podróżnicy - Fundatorzy - Święci


pod red. Tomasza Ratajczaka

W niniejszej książce zawarto artykuły, będące pokłosiem XXIII, XXVI i XXVII Seminarium Mediewistycznego im. Alicji Karłowskiej-Kamzowej z lat 2002, 2005, 2006, organizowanego przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wyszły spod pióra specjalistów z różnych dziedzin (historyków, archeologów, historyków literatury, historyków sztuki) i z różnych ośrodków naukowych Polski i Białorusi.
W części pierwszej znajdują się prace poświęcone szeroko pojętemu zagadnieniu średniowiecznych podróży oraz ich oddziaływaniu na literaturę i sztukę.
Część druga obejmuje artykuły prezentujące sylwetki znanych średniowiecznych fundatorów oraz wybrane zjawiska związane z patronatem artystycznym, natomiast w części trzeciej zebrano teksty poświęcone rozmaitym przejawom kultu świętych w kulturze średniowiecznej Europy.
Tomasz Ratajczak


2008, ISBN 978-83-706356-5-7, ISSN 0079-466X

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Pamięci Profesora Tadeusza Skuliny w 15. rocznicę śmierci


pod red. A. Pihan-Kijasowej i I. Sarnowskiej-Giefing

Niniejsza książka stanowi zbiór artykułów z ogólnopolskiej sesji naukowej poświęconej pamięci Profesora Tadeusza Skuliny w 15. rocznicę Jego śmierci. Konferencja odbyła się 24 listopada 2007 roku w Poznaniu. Autorami wygłoszonych referatów byli przyjaciele i uczniowie Profesora - kontynuatorzy Jego dzieła naukowego. Niniejsza publikacja składa się z trzech części. Pierwszą, noszącą tytuł „Mistrz”, wypełnia wspomnienie uczennicy Profesora - Alicji Pihan-Kijasowej. W drugiej, zatytułowanej „Badacz”, Bogdan Walczak, Marian Wójtowicz i Karol Zierhoffer przybliżają dorobek naukowy Profesora Skuliny. Ostatnia, najobszerniejsza część niniejszego zbioru („Kontynuacje”), zawiera teksty rozwijające problematykę badawczą zapoczątkowaną przez Profesora. Składają się na nią cztery artykuły autorstwa Mieczysława Balowskiego, Władysława Makarskiego, Pauliny Michalskiej oraz Ireny Sarnowskiej-Giefing.

2008, ISSN 0079-4678, ISBN 978-83-706355-0-3

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Symbol, ironia i groteska w edukacji polonistycznej


Agata Wójtowicz-Stefańska

Gorąco polecam lekturę książki Agaty Wójtowicz-Stefańskiej wszystkim ministerialnym decydentom oświaty, ale także nauczycielom uciekającym od rutyny i niebezpiecznego samozadowolenia. Można w niej odnaleźć wątki ciekawe i ważne także dla akademickiej wiedzy o literaturze. Wymienione w tytule pojęcia symbolu, ironii i groteski należą do słownika aktualnie najważniejszych kategorii opisu dwudziestowiecznej kultury. Książka obok poważnej wartości poznawczej ma więc silny fundament etyczny, wyrasta z głębokiego poczucia zawodowej odpowiedzialności za społeczne skutki edukacji polonistycznej. Tego rodzaju świadomość dowodzi, że autorka jest nauczycielem i pedagogiem w najlepszym tych słów znaczeniu.
Pożytki z książki Agaty Wojtowicz-Stefańskiej są liczne: dla twórców szkolnych programów, dla autorów podręczników, dla nauczycieli, a także dla badaczy literatury. Książka pozwala powrócić do obszerniejszych, wciąż nieostatecznie zdefiniowanych zagadnień teoretycznych: rozumienia i interpretacji. Autorka dysponuje niewątpliwą erudycją w zakresie metodyki, ale i literatury współczesnej, wykazuje też imponującą inwencję dydaktyczną, przetestowaną w zawodowej praktyce. Zagadnienie pojmowania symbolu, ironii i groteski umieszcza w rozległej perspektywie refleksji kulturoznawczej, trafnie wskazując zasadnicze przemiany w modelu kultury ponowoczesnej. Książka ta jest nie tylko wyrazem troski o dobre nauczanie, ale i o dobre wychowanie do uczestnictwa w kulturze współczesnej. A także jest apelem o ochronę zagrożonych przez złą edukację wartości uniwersalnych - stąd szczególną rangę nadać trzeba zapisanym tu rozważaniom o kulturze symbolicznej czy o formacyjnych konsekwencjach symbolu, ironii i groteski.
(z recenzji prof. Dr hab. Anny Legeżyńskiej)


2008, ISSN 0137-642X, ISBN 978-83-706354-7-3

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Przestrzeń w polityce gospodarczej / The space In economic Policy


pod red. naukową J. Tarajkowskiego i L. Wojtasiewicz

(książka w polsko-angielskiej wersji językowej)

Wpływ przestrzeni na gospodarkę trudno przecenić. Jest ona z jednej strony fundamentem każdego społeczeństwa i każdej gospodarki, z drugiej strony wymiarem, bez którego niemożliwe jest prowadzenie jakiejkolwiek polityki gospodarczej. Nic zatem dziwnego, że przestrzeń jest przedmiotem stałego zainteresowania zarówno pojedynczego człowieka, jak i społeczeństwa jako całości. Autorzy pracy podjęli się ambitnego zadania prezentacji swoich poglądów na łamach książki, którą z okazji 80-lecia urodzin poświęcają wybitnemu polskiemu ekonomiście, Profesorowi Bohdanowi Gruchmanowi, znanemu i wysoko cenionemu w kraju i zagranicą specjaliście w dziedzinie polityki gospodarczej, integracji europejskiej, polityki regionalnej i gospodarki przestrzennej. Układ książki jest logiczny i podporządkowany rosnącej (także geograficznie) skali poruszanych problemów badawczych.

Prof. dr hab. Emil Panek
Akademia Ekonomiczna w Poznaniu


Poprzez tę książkę jubileuszową tak liczne grono wybitnych specjalistów dało wyraz najgłębszego szacunku Jubilatowi za Jego wartość dodaną do teorii i praktyki polityki gospodarczej w układach przestrzennych. Jest to również swego rodzaju hołd za zasługi Jubilata w zakresie reformy nauki oraz organizacji szkolnictwa wyższego i działalności dydaktycznej w Polsce w zakresie nauk ekonomicznych. Należy nadmienić, że Jubilat jest znanym i cenionym na wielu kontynentach „renesansowym” specjalistą w wielu dyscyplinach ekonomicznych.

Prof. dr hab. Andrzej Prusek
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie


2008, ISBN 978-83-706354-6-6

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Poznańskie Spotkania Językoznawcze
t. XVII, 2008

Jan Paweł II - Obrońca godności człowieka


pod. red. M. Rybki

XVII tom Poznańskich Spotkań Językoznawczych jest drugą publikacją wydaną przez PTPN, przynoszącą materiały z kolejnej sesji naukowej poświęconej pamięci Jana Pawła I, która odbyła się w ramach obchodów VII Dnia Papieskiego.

2008, ISSN 0079-4678, ISBN 978-83-706356-0-2

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Polemika krytycznoliteracka w Polsce, pod red. Sylwii Panek

T. 1:
Prus versus Świętochowski
W sporze o naukowość, krytykę pozytywną i „Lalkę”


Tomasz Sobieraj

Seria Polemika krytycznoliteracka w Polsce przedstawia najważniejsze polskie polemiki krytycznoliterackie w naukowym opracowaniu pracowników Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Każdy tomik, obok Wstępu, zawiera przedruki wchodzących z sobą w polemiczny dialog tekstów krytycznoliterackich, które - dotąd drukowane oddzielnie, niejednokrotnie trudno dostępne i rozproszone w czasopismach literackich - ze względu na swój intencjonalnie dialogiczny charakter muszą być czytane razem.
Tom I serii przedstawia genezę i historię sporu jaki się rozegrał w roku 1890 między najwybitniejszym powieściopisarzem okresu pozytywizmu, Bolesławem Prusem, a czołowym krytykiem i ideologiem obozu pozytywistów, Aleksandrem Świętochowskim. Spór ów odnosił się do kilku płaszczyzn: problematyki ideowej, koncepcji nauki pozytywnej, zagadnień krytycznoliterackich oraz twórczości artystycznej Prusa, a przede wszystkim jego powieści Lalka.

2008, ISSN 0137-642X, ISBN 978-83-706354-9-7

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Ekonomiczne i społeczne problemy polskiego mieszkalnictwa


Marian Frąckowiak

Z prawdziwym zainteresowaniem i nieukrywaną satysfakcją zapoznałem się z ostatnią pracą prof. Mariana Frąckowiaka z dwu co najmniej powodów. Po pierwsze, praca ta prezentuje dojrzałe i uargumentowane poglądy autora na temat mieszkalnictwa w Polsce. Autor przez kilka dziesięcioleci wykazał się autentycznym naukowym zaangażowaniem i dokonał wielostronnego oglądu problematyki mieszkalnictwa w ogóle, a mieszkalnictwa polskiego w szczególności. Po drugie, praca została przygotowana na podstawie bogatego materiału faktograficznego, zarówno werbalnego, jak i ilościowego. W sposób umiejętny wspiera on kolejne stwierdzenia zawarte w pracy, wzbogacając w ten sposób naszą wiedzę. Jest przykładem, jak można trudny i ciągle nierozwiązany problem wyjaśnić czytelnikowi za pomocą nie tylko interesującej literatury i statystyk, ale także błyskotliwie prezentowanych podsumowań cząstkowych.
Prof. dr hab. Jerzy Tarajkowski
Akademia Ekonomiczna w Poznaniu


Książka charakteryzuje się wysokim poziomem naukowym i znacznie poszerza zakres poznania przyczyn aktualnej sytuacji mieszkaniowej i tragicznych jej skutków. Szczególną wartością książki jest usystematyzowanie wiedzy dotyczącej mieszkalnictwa w Polsce i uporządkowanie zjawisk i procesów.
Uważam, że praca powinna być opublikowana i udostępniona szerokiemu gronu polityków, działaczy społecznych i gospodarczych oraz środowisku naukowemu.
Prof. dr hab. inż. Tadeusz Biliński
Uniwersytet Zielonogórski


2008, ISBN 978-83-706354-5-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


ŹRÓDŁA DO DZIEJÓW PTPN
Poczet członków Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 1857-2007


pod red. A. Pihan-Kijasowej

Publikacja „Poczet członków Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 1857-2007. Materiały do słownika biograficznego Wielkopolan” stanowi drugi tom serii wydawniczej: „Źródła do Dziejów Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”.
Korzystając z wszelkich dostępnych źródeł archiwalnych, biograficznych i bibliograficznych, kontaktów z potomkami niektórych osób, zestawiono wykaz członków formalnych i niezrzeszonych w PTPN ze względów politycznych (np. profesorowie gimnazjów). Wśród członków PTPN obok wybitnych postaci znanych z historii Polski, nauki, przemysłu, literatury, znajdziemy wielu dotąd bezimiennych, skromnych mieszkańców naszego miasta i regionu - „przyjaciół nauk” (ziemianie, nauczyciele, kupcy, przemysłowcy, lekarze, księża).
W wydawnictwie zamieszczone zostały krótkie noty biograficzne 4582 osób. Zawarto w nich podstawowe informacje biograficzne, imię i nazwisko, rok urodzenia i ew. śmierci, stopnie naukowe, zawód i miejsce pracy, zajmowane stanowiska, graniczne lata członkowstwa w PTPN. Dla członków z przełomu wieku, nie posiadających tytułów naukowych oraz księży zamieszczono krótki opis ich działalności społecznej, oświatowej i niepodległościowej, ze szczególnym uwzględnieniem udziału w powstaniach narodowych.
Publikacja zawiera: Słowo od Prezesa PTPN (Jacek Wiesiołowski), Od Redaktora (Alicja Pihan-Kijasowa), Wstęp (Ryszard Marciniak), wykaz Członków założycieli PTPN, sylwetki Prezesów PTPN, wykaz Członków honorowych, biogramy Członków (stan na 31 maja 2007).

2008, ISBN 978-83-7063-541-1

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Świadectwo opery.
Fidelio Ludwiga van Beethovena na tle przekształceń świadomości europejskiej przełomu XVIII i XIX wieku


Katarzyna Lisiecka

„Praca rozpięta jest na dwóch osiach, obrazujących skłonności myślowe i pisarskie jej Autorki - na osi linearnego rozwoju myśli w układzie: metoda, geneza, analiza, wnioski, oraz na osi (zgoła operowych!) tematów powracających, które nadają rozprawie specyficzny rytm. Katarzyna Lisiecka konsekwentnie - chciałoby się powiedzieć - „pilnuje metody”, powraca do jej eksplikowania w różnych miejscach w sposób uzasadniony potrzebami wywodu. Wysiłek poznawczy podjęty dla zbadania tematyki nowej i wymagającej wielostronnego przygotowania dał nader interesujące efekty”.
Prof. dr hab. Elżbieta Nowicka


„Ważny w europejskiej tradycji temat Fidelia i jego bogaty kontekst, przyjęta hipoteza, wielostronne i bogate uzasadnienia, sekwencja podejmowanych wątków i wnioski tworzą w przedstawionej rozprawie koherentną całość. Także podejście do dwoistego, literacko-muzycznego przedmiotu badań budzi respekt, stosowane środki muzyczne zdają się iść w zgodnej parze z intencjami libretta. Autorka jest teatrologiem, jednak zagadnienia muzyczne przedstawiła i wykorzystała na podstawie stosownych lektur bardzo kompetentnie. W ten sposób wyniki badań muzykologicznych dobrze służą eksplikacji strony ideowej librett”.
Prof. dr hab. Jan Stęszewski


2007, ISBN 978-83-706352-9-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Wariantywność leksemów w zakresie nieseryjnych zmian fonetycznych w listach polskich z pierwszej połowy XVI wieku


Marek Osiewicz

Tematem pracy jest opis wariantywności fonetycznej listów polskich z lat 1525-1550. Analizie poddane zostały oboczności o charakterze niesystemowym (ograniczone do pojedynczych leksemów lub grup wyrazowych); jej celem było określenie zakresu i stopnia normalizacji poszczególnych opozycji. Cel ten zrealizowany został poprzez: 1) inwentaryzację wariantów fonetycznych analizowanego zakresu (w tym wypadku tekstowych) zaświadczonych w ekscerpowanych listach; 2) określenie (w tych wypadkach, w których umożliwia to materiał źródłowy) zróżnicowania zasięgu geograficznego badanych wariantów lub ich grup, także frekwencyjnego zróżnicowania ich obecności w różnych regionach; 3) ustalenie statusu badanych wariantów lub ich grup przez określenie ich ekstensji tekstowej oraz osiągniętego już - wyznaczonego przez frekwencję - etapu przebiegu procesu normalizacyjnego (od statusu nielicznie pojawiającej się w uzusie innowacji, przez kilka stadiów pośrednich, aż po pułap pełnej normalizacji, czyli w pełni ustabilizowanej normy). Obok szeregu szczegółowych przejawów rywalizacji poszczególnych wariantów przeprowadzona analiza ujawniła kilka istotnych spostrzeżeń natury ogólnej: 1) poświadczany przez listy język charakteryzuje się ilościowym bogactwem wariantywnie realizowanych zjawisk fonetycznych, reprezentujących rywalizację wariantów leksemowych; 2) dokumentowane przez listy procesy fonetyczne wykazują dużą dynamikę przemian normalizacyjnych; 3) język listów charakteryzuje się "otwartością fonetyczną", wyrażającą się przewagą wariantów innowacyjnych w grupie form usytuowanych poza normą; 4) regionem charakteryzującym się największą konserwatywnością w przeprowadzaniu zmian analizowanego zakresu była w tym czasie Małopolska, zaś dzielnicą o największym nasileniu form innowacyjnych okazało się Mazowsze; 5) Kresy północne już w pierwszej połowie XVI wieku brały czynny i równorzędny w stosunku do pozostałych regionów udział w kształtowaniu się norm fonetycznych języka ogólnego.

2007, ISBN 978-83-7063-516-9

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Attrybutywizm kognitywny. Wzmocnienie metodologicznej pozycji matematyki


Zygmunt Marceli Zimny

Ukrytym mottem tej książki jest zdanie św. Augustyna Ordo est anima rerum tramesque ad Deum (Porządek jest duszą wszechrzeczy i drogą do Boga). Atrybuty bytu jako właściwości, czyli zbiory dystrybutywne własności określające zbiory kolektywne rzeczy, które te własności mają, są, wg reizmu T. Kotarbińskiego, pozorne, fikcyjne, ale wg atrybutywizmu kognitywnego stanowią jedyną szansę poznawania rzeczy. Służą do tego odpowiednie zmysły, metryfikacja oraz rozwiązywanie sytuacji zadaniowych. Istotą poznania jest ujęcie relacji różności następczej, wielkościowej lub czasowej oraz różności równoczesnej. Relacja różności następczej wielkościowej wprowadza zbiory dystrybutywne oraz zbiory hierarchiczne statyczne, a relacja różności następczej czasowej - zbiory hierarchiczne celów i operacji zmieniających rzeczywistość. Uważny Czytelnik potrafi sam poprawnie zdefiniować pojęcie "matematyka" nie mające aktualnej definicji, pojęcie „liczba” nigdy dotąd nie zdefiniowane czy pojęcie „figura geometryczna elementarna”, źle zdefiniowane, a także pojęcia: relacja, operacja, zbiór kolektywny, zbiór dystrybutywny, zbiór hierarchiczny, system konkretny i relacyjny, statyczny i dynamiczno-funkcjonalny, wreszcie związek matematyki z systemologią. Książkę tę kieruję do wszystkich osób zainteresowanych, a zwłaszcza do naukowców teoretyków i empiryków oraz do nauczycieli matematyki, by nasze dzieci ucząc się jej, przeżywały piękno jej systemowego porządku.

2007, ISBN 978-83-7063-519-0

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Złamanie szyfru Enigma. Poznański pomnik polskich kryptologow


Praca zbiorowa pod red. S. Jakóbczyka i J. Stokłosy

Życie nie zmuszało ich do codziennego bohaterstwa, tak jak żołnierzy frontowych czy lotników. Ale kryptolodzy z Poznania dołączają do bohaterów – lotników z bitwy o Anglię, spadochroniarzy walczących „o jeden most za daleko”, czy karpatczyków zdobywających Monte Cassino lub maczkowców odbijających Niderlandy. Ich wkład w wygranie drugiej wojny światowej jest uznawaną w świecie częścią polskiego wkładu w pokonanie nazizmu.
Ta ważna część polskiego wkładu w zwycięstwo powstała w Poznaniu i w Wielkopolsce. Historia sukcesu poznańskich kryptologów pokazuje, że cenne jest nie tylko machanie szabelką, ale uparta praca organiczna, jak na Wielkopolan przystało.
Ze Słowa Prezesa PTPN

2007, ISBN 978-83-7063-527-5

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Uniwersalia muzyczne


Piotr Podlipniak

Książka poświęcona jest problematyce jedności muzycznej człowieka, której przejawem są m.in. właśnie tytułowe uniwersalia muzyczne.
Autor przedstawia szereg przesłanek przemawiających za tezą o adaptacyjnym charakterze zdolności muzycznych człowieka, odwołując się do współczesnych badań z zakresu takich dyscyplin naukowych, jak: psychologia ewolucyjna i rozwojowa, etologia, neurobiologia, medycyna, archeologia, lingwistyka czy kognitywistyka.
Ciągle poszerzana i gromadzona w ramach tych dyscyplin wiedza pozwala, zdaniem autora, na wskazanie tych cech muzyki, rozumianej jako fenomen ogólnoludzki, które uznać należy za muzyczne uniwersalia – zjawiska obecne we wszystkich kulturach muzycznych i będące bezpośrednią konsekwencją konstytucji biologicznej Homo sapiens. Wykorzystanie w pracy tego rodzaju podejścia interdyscyplinarnego wpisuje się w coraz silniej rozwijający się nurt badań muzykologii ewolucyjnej, rzadko obecnej w polskim piśmiennictwie muzycznym.
Książka nawiązuje do spuścizny myślowej Darwina, Chomsky’ego, Edwarda Wilsona, Wallina czy Blackinga.

2007, ISBN 978-83-7063-510-7

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Literatura i film w kulturze dwudziestolecia międzywojennego


Wojciech Otto

Książka jest wnikliwą analizą relacji literatury i filmu w kulturze polskiej dwudziestolecia międzywojennego. Związki obu sztuk rozpatrywane są na tle dokonujących się wtedy przemian politycznych, cywilizacyjnych i społeczno-kulturowych w rozmaitych kontekstach: artystycznym – jako korespondencja fabularna, narracyjna i genologiczna dzieł literackich i filmowych, socjologicznym – poruszającym problem świadomości filmowej ówczesnej elity intelektualnej i kina jako fenomenu społecznego, oraz historycznym – w odniesieniu do procesów kulturotwórczych sztuki słowa i sztuki ekranu. Szerokie ujęcie problemu, poruszające, oprócz oficjalnego, peryferyjne i popularne obiegi kultury, oraz bogata egzemplifikacja w postaci kilkuset tytułów literackich i filmowych, stanowiących materiał badań, składają się na dzieło wartościowe zarówno dla polonistów i filmoznawców, jak i osób żywo zainteresowanych historią kultury polskiej, a w szczególności okresu międzywojennego.

2007, ISBN 978-83-7063-512-2

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Seria jubileuszowa
ŹRÓDŁA DO DZIEJÓW PTPN

Statuty Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
1856-2006

Wstęp R. Marciniak

Publikacją tekstów wszystkich ustaw zasadniczych (i ich projektów) Zarząd Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk otwarł kolejną serię wydawniczą: „Źródeł do Dziejów Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”. Stupięćdziesięcioletnie jego dzieje dowodzą, że zapisany w pierwszym statucie korporacji cel jej działania – „pielęgnowanie nauk i umiejętności w języku polskim”, pozostaje do dziś ten sam. Zmieniały się natomiast z upływem lat drogi prowadzące do jego realizacji. Toteż nie ulega wątpliwości, że statuty stanowią podstawowe źródło do dziejów tego najdłużej działającego na ziemiach polskich towarzystwa naukowego. Ważnym zadaniem wydaje się być dziś i w przyszłości publikowanie drukiem najważniejszych dokumentów związanych z przeszłością naszego Towarzystwa, które uda się odnaleźć, tak w zbiorach państwowych, kościelnych, jak i w spuściznach osób działających niegdyś w PTPN. Tym bardziej, że źródła znacznie silniej przemawiają do wyobraźni niż niejedno opracowanie naukowe. Kolejne tomy tej serii to powinność naszego i następnych pokoleń członków Towarzystwa, by ocalić od zapomnienia chlubne, a niekiedy niedoceniane, karty jego dziejów.

2007, ISBN 978-83-7063-504-6

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet


Czytanie świata
Reportaże Ryszarda Kapuścińskiego w edukacji polonistycznej


Krzysztof Koc

W książce ukazano wyzwania edukacyjne wynikające z globalizacji i sposoby rozumienia tego pojęcia. Wyjaśnione zostały także związki między reportażami Kapuścińskiego a Filozofią dramatu Tischnera oraz wpływ kolonializmu na sposób postrzegania historii i tożsamości europejskiej. Wieloznaczne ujęcie przez autora Cesarza motywu wędrówki pozwoliło z kolei wyodrębnić podróż ontologiczną, epistemologiczną i antropologiczną. W pracy znalazły się również wyniki badań poświęcone świadomości aksjologicznej (europejskiej) uczniów i sposobom wykorzystania reportażu jako szkoły wiązania kształcenia językowego z literacko-kulturowym. Przedstawiony w książce program edukacyjny można nazwać czytaniem świata – pozwala bowiem zrozumieć globalne przemiany oraz własną, europejską, kulturę, tożsamość i tradycję. Pomagają w tym zaproponowane projekty analizy i interpretacji wybranych utworów Kapuścińskiego.
"Książkę Krzysztofa Koca przeczyta z zainteresowaniem każdy czytelnik, jest bowiem wielowarstwowa, wyrosła z podziwu nad niezwykłym dziełem Ryszarda Kapuścińskiego i jego rolą w transformacji tożsamości Europejczyka. Reportaże autora Cesarza uczą szacunku dla rozmaitych kultur Trzeciego Świata oraz zrozumienia niechlubnego dziedzictwa epoki kolonializmu. [...] Przeprowadzone wśród uczniów badania mówią o potrzebie takiej edukacji, a opublikowane przykłady lekcji zachęcą każdego nauczyciela do organizowania podobnych zajęć w szkole".

2007, ISSN 0137-642X, ISBN 978-83-7063-509-1

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Opera Poznańska
Dzieje myśli i sceny


Magdalena Dziadek

Najnowsza monografia opery poznańskiej zawiera syntezę jej działalności w czasach międzywojennych, epoce PRL-u i III Rzeczypospolitej. Autorka postawiła sobie zadanie skonstruowania narracji uwzględniającej tło społeczno-polityczne wydarzeń. Dzieje placówki pod Pegazem ukazane są w perspektywie przemian oficjalnych koncepcji funkcjonowania instytucji artystycznych w państwie autorytarnym (1919-1939), totalitarnym (1945-1989) i demokratycznym (od 1989). Zderzenie tych koncepcji z rzeczywistością rynku kultury daje obraz tradycyjnych polskich „niemożności”, rekompensowanych zaangażowaniem tych, którzy decydowali o repertuarze opery i sposobach jego prezentowania. Analiza polityki programowej i poszczególnych koncepcji w zakresie stylu prezentacji muzyki, reżyserii i inscenizacji dzieł operowych wiedzie do realizacji drugiego, nadrzędnego celu książki, jakim jest rekonstrukcja polskiego dyskursu operologicznego w jego związkach z ideologiami artystycznymi oraz teoriami muzyki i teatru. Owa rekonstrukcja, dokonana po raz pierwszy na gruncie piśmiennictwa polskiego, opiera się na szerokim wyborze źródeł z całego omawianego okresu, wśród których są zarówno publikacje fachowe, jak i liczne materiały krytycznomuzyczne. Bazę źródłową książki uzupełniają cenne materiały archiwalne, wyszukane w Archiwum Artystycznym Teatru Wielkiego im. S. Moniuszki w Poznaniu

2007, ISSN 1230-0187, ISSN 1640-5803, ISBN 978-83-7063-482-7

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Biografie romantycznych poetów

pod red. Zofii Trojanowiczowej, Jerzego Borowczyka

Publikacja zawiera studia i szkice historyków literatury XIX wieku, a także teatrologów i znawców sztuk plastycznych. Ich prace skupiają się wokół dzieł i losów poetów (m.in. Goethe, Wordsworth, Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Norwid, Baudelaire), prozaików, historyków oraz epistolografów (Żmichowska, Emmerson, Thoreau, Lelewel, filomaci), kompozytorów (Beethoven i Brahms) oraz malarzy. Dominują w książce studia o charakterze analityczno-interpretacyjnym, w których obserwować można, jak płodne i odkrywcze mogą być prace historycznoliterackie oraz muzykologiczne, tropiące różne przejawy i przemiany biografii w dziele sztuki. Są tu również teksty, których autorzy zajmują się recepcją życiorysów największych artystów (Brahms, Goethe, Mickiewicz) w różnych obiegach kulturalnych i naukowych dwóch ostatnich stuleci.
Ważnym składnikiem są studia zawierające nowe ustalenia biograficzne, dotyczące większych i mniejszych artystów XIX stulecia oraz odświeżające interpretacje ich życiowych dróg (prace poświęcone Norwidowi, Zofii Węgierskiej, filomatom i filaretom). Miłośnicy i badacze romantyzmu znajdą tutaj wielostronne spojrzenia na kształt i sensy dziewiętnastowiecznej podmiotowości, a także jej udział w kształtowaniu form oraz idei artystycznych i społecznych.

2007, ISSN 0137-642X, ISBN 978-83-7063-495-7

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Poznańskie Spotkania Językoznawcze
t. XVI, 2007


XVI tom Poznańskich Spotkań Językoznawczych jest zbiorem 15 referatów wygłoszonych w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk podczas sesji naukowej poświęconej pamięci Jana Pawła II, zorganizowanej w dniach 17-18 października 2005 r. z okazji Dnia Papieskiego. Ma on charakter interdyscyplinarny, gdyż zawiera studia dotyczące różnych aspektów funkcjonowania wypowiedzi Karola Wojtyły, a następnie Jana Pawła II, studia obejmujące nie tylko problematykę językoznawczą, lecz także filozoficzną, etyczną i teologiczną. Refleksji poddano bowiem zarówno spuściznę literacką Ojca Świętego, jak i zróżnicowane pod względem gatunkowym Jego teksty użytkowe (homilie, przemówienia, listy). Przedstawiono obraz kilku istotnych dla Papieskiego nauczania pojęć, walory stylistyczne Jego wypowiedzi, kunszt retoryczny, a także problematykę aksjologiczną obecną w analizowanych tekstach. W uzupełnieniu pojawiły się studia poświęcone obrazowi Jana Pawła II, wykreowanemu przez prasę w czasie, gdy Papież umierał oraz prace z zakresu sacro onomastyki.
Niniejszy tom PSJ „jest bardzo bogaty i różnorodny pod względem tematycznym. Wszystkie zamieszczone w nim artykuły dotyczą w sposób bezpośredni bądź pośredni osoby Jana Pawła II. A wczytywanie się w Jego Słowo i pisanie o Nim winno być szczególną powinnością nas - filologów, historyków, teologów i innych ludzi nauki, którym dane było żyć w czasach tak wielkiego pontyfikatu.” (z recenzji prof. dr hab. Anny Piotrowicz)

2007, ISSN 0079-4678, ISBN 978-83-7063-511-4

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego.
Tom III: 1396-1407

wydał Tomasz Jurek

Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego stanowił księgę, do której wpisywano wystawione przez przedstawicieli miejscowej władzy dokumenty dotyczące spraw majątkowych. Jest zatem nieocenionym źródłem dla wszelkich badań nad historią osadnictwa, stosunkami własnościowymi, prozopografią, genealogią rodzin rycerskich i wybitniejszych mieszczańskich, dziejami kościelnymi, a także sprawami społeczno-politycznymi. Niniejszy tom przynosi blisko 2000 dokumentów, pochodzących z lat 1396-1407, a wystawionych przez kolejnych starostów. Zdarzają się też wpisy dokumentów starszych, wydanych przez samodzielnych książąt świdnickich.
Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego, tom I: 1366-1376, Poznań 2004
Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395, Poznań 2000

2007, ISSN 10208-9033, ISBN 978-83-7063-505-3

Sprzedaż prowadzona w siedzibie PTPN i przez Internet

Prezesi Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
Ich myśl i dzieło


R. Marciniak

Wyd. II poprawione.
W stupięćdziesięcioletnich dziejach PTPN funkcję Prezesów pełniło tylko 18 osób, z reguły o nieprzeciętnej umysłowości i zdecydowanych charakterach. Toteż niezmiernie ważne wydaje się szukanie odpowiedzi na pytania: jaką rolę odegrali oni w życiu poznańskiego Towarzystwa, jakie sobie stawiali cele, które z nich udało im się zrealizować, które wyprzedzały możliwości organizacji i które zostały odrzucone przez samą korporację.

2006, ISBN 83-7063-479-6

Kresy – dekonstrukcja


pod red. Krzysztofa Trybusia, Jerzego Kałążnego,
Radosława Okulicz-Kozaryna

Książka zawiera referaty wygłoszone podczas międzynarodowej, interdyscyplinarnej konferencji, zorganizowanej w Poznaniu (październik, 2005) przez Instytut Filologii Polskiej i Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza wraz z Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk. Zamieszczone tu wypowiedzi dotyczą dekonstrukcji etnocentrycznego pojęcia „kresów”, skupiają uwagę na ich przemianie w ponadnarodowe i wielokulturowe pogranicze. Autorzy pytają o to, jakim relatywizacjom i przemieszczeniom znaczeń podlegało pojęcie „kresów” w literaturze, a także kulturze epoki ponowoczesno-nowoczesnej.
Gdzie znajdują się Kresy współcześnie? Tradycyjnie na wschodzie dawnej Rzeczypospolitej, czy raczej na innych obszarach pogranicznych - Pomorzu, Śląsku, w Galicji? Czy Kresy o jakich mówiliśmy dawniej mają coś wspólnego z „kresami” o jakich mówimy dzisiaj? Jak zmienia się język literatury kresowej? Oto tylko część pytań, jakie stawiają sobie autorzy zamieszczonych w tej książce tekstów.

2006, ISSN 0137-642X, ISBN 978-83-7063-488-9

Opera i dramat muzyczny. Szkice

Krzysztof Kozłowski

Opera jest soczewką, w której skupiają się najważniejsze tendencje estetyczne i ideowe epoki. Jeśli nadal zachowuje ona prestiż i autorytet, to dlatego, że wciąż jeszcze żywa pozostaje pamięć sukcesów, które sztuka operowa święciła w wieku XVIII i XIX. Widziano w niej wtedy najważniejszą formę artystyczną, a popularność i zasięg jej oddziaływania sprawiły, iż zaczęto ją traktować jak sztukę masową, zdolną inspirować inne dziedziny ludzkiej aktywności. Stąd też sporo jest dziś zjawisk artystycznych, których genezę dałoby się wywieść z czasów tryumfu sztuki operowej. Dowodem na to jest choćby kino, które nie tylko zajęło miejsce opery, lecz także zaanektowało przestrzenie starych budynków teatralnych. Na zamianie tej straciła wprawdzie opera, ale zyskał teatr jako taki. Stało się odtąd jasne, że w wypadku teatru „bardziej niż o przetrwanie poszczególnych dzieł chodzi o kontynuowanie jego funkcji”.

2006, ISSN 1230-0187, ISSN 1640-5803, ISBN 978-83-7063-489-3

Gwary dziś
3. Wewnętrzne zróżnicowanie języka wsi

GWARY DZIŚ to seria zawierająca materiały z konferencji współorganizowanych przez Zakład Dialektologii Polskiej UAM. Głównym celem tych spotkań jest przedyskutowanie aktualnych problemów współczesnej dialektologii, ze szczególnym uwzględnieniem aspektu teoretycznego. Próbą spojrzenia na aktualną sytuację językową jest aktualny tom. Do tej pory ukazały się: Gwary dziś. 1. Metodologia badań, Poznań 2001 - końcówka nakładu
Gwary dziś. 2. Regionalne słowniki i atlasy gwarowe, Poznań 2003 - nakład wyczerpany

2006, ISSN 0079-4678, ISBN 978-83-7063-481-8

Z. Przychodniak „Wierzenickie Niedyskrecje.
Nieznany list Zygmunta Krasińskiego do Augusta Cieszkowskiego“

Wydanie bibliofilskie. 150 egzemplarzy numerowanych i 350 nienumerowanych.

Publikacja prezentuje nieznany prywatny list Zygmunta Krasińskiego do hr. Augusta Cieszkowskiego.
Komentarzem literackim i historycznym opatrzył prof. Zbigniew Przychodniak.

2006, ISBN 83-7063-480-X

Obraz

Marcin Gmys
Poetyka teatru operowego Ferrucia Busoniego


2005
ISBN 83-7063-419-2

„Ferruccio Busoni (1866-1924) pozostawił po sobie cztery opery, które z mniejszym lub większym (...) powodzeniem pojawiają się w repertuarach teatrów zachodnich. Te opery to: Die Brautwahl (1908-1911), Arlec-chino oderDie Fenster (1914-1915), Turandot (1917) oraz Doktor Faust (1915-1924) (...). Dzieła operowe Busoniego wyróżniają się w panoramie sceniczno-muzycznych artefaktów pierwszych trzech dekad XX stulecia jako zjawisko oryginalne i wbrew wielu pochopnie ferowanym sądom nader wartościowe artystycznie. Wydanie w miarę możności obiektywnej opinii na temat tego zjawiska, określenie jego istoty zarówno w aspekcie postulatywnym, jak i praktycznym - to główne cele przyświecające mi podczas pisania tej pracy”.
Z Wprowadzenia autora

Obraz

Małgorzata i Mirosław Andrałojć, Mariusz Tuszyński
WCZESNOŚREDNIOWIECZNY SKARB Z KĄPIELI, GM.CZERNIEJEWO


2005
ISBN 83-7063-445-1

Książka stanowi opracowanie ponad 3-kilogramowego skarbu, zawierającego ozdoby srebne, monety zachodnioeuropejskie, bizantyńskie i arabskie. Miejsce przypadkowego odkrycia w 1932 r. zaginionego dziś depozytu z Kąpieli zlokalizowano podczas prac związanych z projektem Corpus Thesaurorum Poloniae w 2001 r. W trakcie prowadzonych wówczas badań wykopaliskowych pozyskano 2772 elementy pochodzące z tego skarbu. Badania autorów pozwoliły na weryfikację sprzecznych danych, występujących w literaturze i w materiałach archiwalnych, dotyczących zarówno okoliczności odkrycia, jak i składu depozytu, a tym samym jego chronologii. Autorom udało się również uchwycić kontekst archeologiczny znaleziska.
Autorzy publikacji są archeologami, nie związanymi formalnie z żadną z instytucji państwowych. Małgorzata i Mirosław Andrałojć opracowali projekt inwentaryzacji odkryć skarbów (CTP), Mariusz Tuszyński prowadzi od wielu sezonów badania wykopaliskowe na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Grzybowie koło Wrześni.

Obraz

Richard Roepell
Dzieje Polski


2005
ISBN 83-7063-446-X

Wznawiane Dzieje Polski (Geschichte Polens) Richarda Roeplla, od 1860 r. honorowego członka Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, stanowiły nowatorskie w swoim czasie spojrzenie na epokę piastowską. Ukazały się w 1840 r. w Hamburgu i były oparte na krytycznie opracowanym materiale źródłowym, zbieranym między innymi w archiwach Gdańska i Wielkopolski. Autor przedstawił dzieje monarchii Piastów do 1300 r. w dwóch etapach: powstawania państwa (850-1138) i jego rozpadu (1140-1300), realizując ideał historiografii wypracowany przez Leopolda Rankego. Jednocześnie bliska mu tradycja romantyczna przejawiła się w opisie historyczno-geograficznym Słowiańszczyzny.
Książka - adresowana głównie do czytelnika niemieckiego, gdyż - pisał Roepell - „my, Niemcy, z trudem tylko potrafimy bez uprzedzeń pojąć ducha słowiańskiego i oddać mu sprawiedliwość” - odniosła sukces nie tylko w Niemczech, lecz i w będącej pod zaborami Polsce. Według słów Klausa Zernacka, wysoka ocena dzieła do dziś zachowała aktualność.

Obraz

Pod Red. Zofii Kurnatowskiej
CIVITAS POSNANIENSIS


2005
ISBN 83-7063-436-2

Poznań, stolica Wielkopolski i jedno z głównych miast polskich, sięga swymi początkami najdawniejszych dziejów Polski. Już od X w. istniał tu ważny gród, jeden z centralnych punktów monarchii Piastów. Przełomowe znaczenie miała dokonana w połowie XIII w. lokacja miasta na prawie niemieckim. Zostało ono założone na lewym brzegu Warty. Dokument lokacyjny wystawili książęta wielkopolscy Przemysł I i Bolesław Pobożny w 1253 r. Niniejszy tom nawiązuje do obchodzonej niedawno 750. rocznicy tego wydarzenia. Zawiera 26 studiów z dziejów średniowiecznego Poznania, od jego wczesnopiastowskich początków po schyłek wieków średnich (z licznymi wycieczkami w głąb czasów nowożytnych). Zbiór ma charakter interdyscyplinarny: poszczególne artykuły prezentują wyniki najnowszych badań z zakresu historii, archeologii, historii sztuki, historii architektury, heraldyki, a także antropologii czy archeozoologii. Wiele miejsca poświęcono kulturze materialnej mieszkańców. Książka przynosi podsumowanie stanu wiedzy o Poznaniu w pierwszych wiekach jego istnienia.

Obraz

Aleksander Posern-Zieliński
Etniczność - Kategorie. Procesy Etniczne


2005
ISBN 83-7063-448-6

Etniczność - to termin zyskujący na popularności począwszy od lat 70. XX w. w związku z rosnącym zainteresowaniem ruchami etnicznego odrodzenia i znaczeniem konfliktów etnicznych w polityce międzynarodowej. Wiąże się z tą stroną tożsamości człowieka, która łączy go ze wspólnotą etniczną podobnymi cechami kultury, tradycji, religii, języka, dziejów i rasy. Etniczność określa charakter i specyfikę każdej grupy etnicznej (etnosu) od plemienia do narodu, współtworząc silne więzy między jej członkami i wznosząc bariery oddzielające wspólnotę „swoich” od świata „innych&rdquo, względem niej &dquo;obcych„. W niniejszej publikacji czytelnik znajdzie przegląd podstawowych zagadnień dotyczących etniczności, a poruszanych dzisiaj przez wiele dyscyplin społecznych i humanistycznych.

Obraz

Alfred Kaniecki
POZNAŃ Dzieje miasta wodą pisane


2005
ISBN 83-7063-376-5

Istnienie miasta zawsze było nierozerwalnie związane z wodą: jej okresowym brakiem lub nadmiarem. Rozwój przestrzenny oraz gospodarczy Poznania łączył się z Wartą i jej dopływami, które stanowiły granice miasta.
Brakuje prac całościowo ujmujących problemy wodno-gospodarcze w miastach w różnych epokach - dotyczy to nie tylko historiografii polskiej. Bogato ilustrowana książka Alfreda Kanieckiego w znacznej mierze wypełnia tę lukę w odniesieniu do Poznania. Określiwszy przemiany rzeźby terenu i układu stosunków wodnych na obszarze Poznania w ciągu ostatniego tysiąclecia, autor zajął się kwestią wykorzystania wód dla celów obronnych, komunikacyjnych, energetycznych i produkcyjnych, ochroną miasta przed powodziami oraz problemem niedoboru wody na przestrzeni wieków. Pokazał, w jaki sposób mieszkańcy Poznania organizowali się w celu korzystania z zasobów wodnych, jak wyglądała higiena w Poznaniu. Na zakończenie podkreślił znaczenie wody jako czynnika podnoszącego walory estetyczne miasta.
Praca stanowi zachętę dla powtórnego odkrycia roli wody w mieście, jak też do określenia warunków jej ochrony. Niewątpliwie zainteresuje nie tylko historyków i geografów, geologów, kartografów i archeologów, lecz również miłośników Poznania.
Alfred Kaniecki (ur. 1941) geograf i hydrolog, profesor w Instytucie Geografii Fizycznej i Kształtowania Środowiska Przyrodniczego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu; kieruje Zakładem Hydrologii i Gospodarki Wodnej. Opublikował ponad 200 prac dotyczących dynamiki rzecznej, warunków obiegu wody na obszarach miejskich i użytkowanych rolniczo, przemian stosunków wodnych w czasach historycznych, jak też gospodarki wodnej i jej rozwoju na przestrzeni wieków.

Obraz

Kazimierz Jasiński
Rodowód Pierwszych Piastów


2004
ISBN 83-7063-409-5

Wznawiany Rodowód pierwszych Piastów Kazimierza Jasińskiego po raz pierwszy ukazał się w 1992 r. i błyskawicznie zniknął z księgarń. Wchodzi w skład zamierzonego cyklu Rodowód Piastów. Obejmuje najstarsze pokolenia dynastii - budowniczych naszej państwowości - od niepewnych przodków Mieszka I po pokolenie dzieci Bolesława III Krzywoustego (zm. 1138). Ustalenia autora oparte są na imponującej kwerendzie źródłowej i doskonałej analizie źródłoznawczej, przeprowadzanej zawsze z należytą ostrożnością. Dopełnia go szczególnie cenny wstęp autorski, zawierający historię i charakterystykę badań nad genealogią piastowską oraz ważne uwagi na temat pochodzenia nazwy Piastowie. Rodowód pierwszych Piastów stanowi dobrą próbę znakomitego pisarstwa Kazimierza Jasińskiego.

Obraz

Jerzy Strzelczyk
Średniowieczny Obraz Świata


2004
ISBN 83-7063-403-6

Książka zawiera 16 artykułów i rozpraw publikowanych od 1973 r., stanowiących reprezentatywny wybór z jednej z wiodących dziedzin twórczości naukowej Jerzego Strzelczyka. Punkt ciężkości zbioru tkwi w problematyce uczoności geograficznej średniowiecza oraz w procesie rozszerzania się horyzontu geograficznego w starożytności i średniowieczu. Do tej grupy należą artykuły o iroszkockiej peregrinatio, o kartografii średniowiecznej, o Aethicusie z Istrii, o orientalnych rubieżach przestrzennej wyobraźni Europy łacińskiej, o kontaktach pomiędzy papiestwem a światem mongolskim, o Dicuilu, Willibaldzie, Brendanie, Gerwazym z Tilbury i o tajemniczej anonimowej Descriptio terrarum. Pozostałe dotyczą kilku innych problemów ważnych z punktu widzenia kultury intelektualnej średniowiecza: pierwocin postrzegania tożsamości europejskiej, rodzenia się w pełnym średniowieczu poczucia emocjonalnej więzi z przyrodą, rzadkich przejawów tolerancji wobec innowierców.
Wskazówki bibliograficzne zawarte w posłowiu autorskim zwracają uwagę na dalszy bieg badań i różne stanowiska uczonych w danej kwestii.
Jerzy Strzelczyk (ur. 1941) - historyk-mediewista, profesor w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, członek-korespondent PAU w Krakowie, autor kilkuset prac naukowych.

Obraz

Joachim Trenkner
Naród z przeszłością. Eseje o Niemczech


2004
ISBN 83-7063-414-1

„Niemcy są dziś demokracją, jedną z najbardziej liberalnych w Europie i jedną z najbardziej stabilnych... Połączenie dwóch państw niemieckich... zasadniczo udało się. I mimo obecnych problemów gospodarczych Niemcy ciągle są krajem dostatnim... Niemcy powinni być szczęśliwi. Czy są? Nie całkiem. Niemcy nadal szukają swojej normalności, nadal przeszłość obciąża współczesność. Kolejne rozdziały tej książki opowiadają o najważniejszych debatach politycznych ostatnich lat. I wszystkie dotyczą, w mniejszym czy większym stopniu, niemieckiej przeszłości”.

Obraz

Herbert Jankuhn
Wprowadzenie Do Archeologii Osadnictwa


2004
ISBN 83-7063-413-3

Wznawiana książka jest znakomitym podręcznikiem archeologii osadnictwa, czyli dyscypliny, której celem - według autora - jest „całościowe badanie zasiedlonych krajobrazów”. Jankuhn w uporządkowany sposób pokazuje, jak należy wykorzystać wyniki badań humanistycznych, a przede wszystkim przyrodniczych do zbudowania spójnego obrazu krajobrazu kulturalnego. Trafnie więc podsumowuje w posłowiu Heiko Steuer: „Zgodnie z jego archeologiczno-osadniczą metodą należało wyjść poza osadę i ogarnąć jej przestrzeń gospodarczą oraz środowisko naturalne, które zostało przez człowieka opanowane i przekształcone. Badania obejmują - oprócz osad, cmentarzysk, ośrodków kultowych i miejsc przeróbki surowca - także najrozmaitsze naturalne przestrzenie użytkowe, jak np. miejsca pozyskiwania surowców. Osady oznaczają przy tym nie tylko wsie, ale i grody, i miasta wraz z otoczeniem, w którym były osadzone”. Jednocześnie Jankuhn wskazuje, że wyniki badań archeologiczno-osadniczych dostarczają danych dla historyków gospodarki, badaczy problematyki struktur społecznych czy zagadnień grup etnicznych. Książka więc zapewne zainteresuje nie tylko archeologów czy historyków mediewistów.
Herbert Jankuhn (1905-1990) - archeolog niemiecki; 1959-1973 profesor uniwersytetu w Getyndze; prowadził badania archeologiczne głównie w Szlezwiku-Holsztynie i Dolnej Saksonii; odkrywca i długoletni badacz średniowiecznej osady handlowej wikingów Haithabu koło Szlezwika (wyniki prac zawiera m.in. wielokrotnie wznawiana książka Haithabu. Ein Handelsplatz der Wikingerzeit); twórca nowoczesnej archeologii osadnictwa (tzw. landscape archeology).

Obraz

Edward Taylor
Wstęp Do Ekonomiki


2004
ISBN 83-7063-410-9

W czterdziestolecie śmierci autora wznawiamy pracę, która najpełniej przedstawia światopogląd naukowy Edwarda Taylora. Wstęp do ekonomiki składa się z dwóch części: pierwsza pt. Ekonomika jako nauka (1936 r.) - „to wspaniały obraz teoretycznych, ponadczasowych fundamentów wiedzy ekonomicznej”, druga zaś pt. Czynniki i elementy gospodarcze (1938 r.) stanowi „przegląd czynników kształtujących warunki gospodarowania oraz kategorii ekonomicznych składających się na elementy układu ekonomicznego”.
Wstęp jest dziś „dziełem na wskroś oryginalnym w swym układzie, systematyce, nadal aktualnym w poglądach na kluczowe zagadnienia metodologiczne”.
Wstęp to „książka, która mówi, o co w ekonomii chodzi, która prezentuje jej naukową istotę tak często deprecjonowaną przez ignorantów”.
Wstęp „przypomina, że ekonomia jest nauką, tak jak fizyka czy matematyka, a nie narzędziem manipulacji ideologicznej, czym była w rękach marksistów”. Wstęp to „książka dla łudzi otwartych, szukających narzędzi lepszego poznania i oceny rzeczywistości”.
Z Przedmowy Wacława Wilczyńskiego

Obraz

Ludwik Krzywicki
Społeczeństwo Pierwotne Jego Rozmiary i Wzrost


2004
ISBN 83-7063-417-6

„Społeczeństwo pierwotne, jego rozmiary i wzrost” to jedno z najważniejszych dzieł antropologicznych Ludwika Krzywickiego. Wydane w roku 1934 po angielsku, a w 1937 po polsku, nie było dotychczas wznawiane. Autor w sposób wysoce oryginalny podjął próbę rekonstrukcji stosunków demograficznych w społeczeństwach rodowo-plemiennych i swe pionierskie obserwacje na temat rozmiarów populacji „pierwotnych” połączył z rozważaniami odwołującymi się do uwarunkowań społeczno-gospodarczych. Poruszone przez L. Krzywickiego problemy z zakresu etno-demografii, choć sformułowane przeszło 70 lat temu, „nadal mogą być przydatne i inspirujące nie tylko dla badaczy tzw. kultur plemiennych. Z pewnością rozprawa ta poszerza wydatnie naszą wiedzę na temat funkcjonowania społeczeństw «pierwotnych» i dlatego można ją rekomendować etnologom i demografom, a także archeologom, antropologom, historykom i socjologom”. (A. Posern-Zieliński)
Ludwik Krzywicki (1859-1941) - wybitny etnolog, antropolog, historyk kultury i socjolog. Krytyczny kontynuator antropologicznej myśli ewolucjonistycznej, którą wzbogacał inspiracjami zaczerpniętymi z materializmu historycznego, antropogeografii, etnopsychologii i etno-demografii, autor wielu dzieł z zakresu etnologii Polski, antropologii ogólnej i antropologii społeczno-kulturowej. Swe trzy wielkie monografie poświęcił tradycyjnym społeczeństwom rodowo-plemiennym (Ustroje społeczno-gospodarcze, 1914; Społeczeństwo pierwotne, 1934; Pierwociny więzi społecznej, 1957). Wykładał w Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie, a w niepodległej Polsce objął Katedrę Ustrojów Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Współtworzył także Główny Urząd Statystyczny, był członkiem Akademii Umiejętności, a jako sympatyk socjalizmu często angażował się społecznie. Pozostawił po sobie imponujący dorobek publicystyczny i naukowy także w zakresie historii kultury, socjologii i teorii ekonomii.

Obraz

Dariusz Łukasiewicz
Szkolnictwo W Prusach południowych (1793-1806) W Okresie Reform Oświeceniowych


2004
ISBN 83-7063-427-3

Szkolnictwo polskie w roku 1793 miało za sobą okres reform Komisji Edukacji Narodowej. Drugi rozbiór Polski i panowanie pruskie przyniosły kontynuację procesów modernizacji szkolnictwa na ziemiach zaboru pruskiego, powiązaną z pojawiającym się zjawiskiem germanizacji. Wzmocniono nadzór państwa nad szkołą i osłabiono jej związki z Kościołem, aczkolwiek pozostały one jeszcze długo silne. W niniejszej pracy autor - jak pisze - próbuje „zweryfikować sądy wysunięte przed półwieczem i dawniej w dwóch zasadniczych punktach: jaki był w rzeczywistości zakres pruskich działań modernizacyjnych na obszarze szkolnictwa, a więc i jaka była jego kondycja u progu rządów pruskich,a także znaczenie zmian z perspektywy późniejszych losów szkolnictwa w XIX w. ...”
Dariusz Łukasiewicz (ur. 1961) jest autorem książek „Czarna legenda Polski. Obraz Polski i Polaków w Prusach 1772-1815” (1995) oraz „Niemieckie psy i polskie świnie oraz inne eseje z historii kultury” (1997). Stypendysta fundacji F.V.S. w Hamburgu, pracuje w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk.

Obraz

Jerzy Holzer
Dwa Stulecia Polski i Europy - Teksty Pisane w Różnych Porach Wieku


2004
ISBN 83-7063-392-7

Teksty zawarte w tym tomie powstawały przez wiele dziesięcioleci, najstarszy z nich pochodzi z 1959 roku, ostatnie - z 2001 roku. Dotyczą one zagadnień historii XX, a czasami także XIX wieku. Odbijają różne i zmieniające się zainteresowania autora: historią polityczną Polski i Niemiec, dziejami demokratycznego ruchu socjalistycznego, dziejami antydemokratycznych ruchów autorytarnych, faszystowskich i komunistycznych, historią polskich Żydów i kwestii żydowskiej w Polsce. Są tu artykuły poświęcone wielkim problemom widzianym „z lotu ptaka” i drobiazgowe studia źródłowe, mające za przedmiot zagadnienia zdaniem autora interesujące, choć nie odgrywające decydującej roli w procesach historycznych.

Obraz

Karol Potkański
Pisma Pośmiertne (t. I i II)


2004
ISBN 83-7063-411-7

„To zapewne nie przypadek, że dzisiaj, u progu XXI wieku, w sto lat po śmierci Karola Potkańskiego, a w kilkaset lat po wielkim wysiłku transformacyjnym Polski średniowiecznej, Polacy stoją przed tymi samymi pytaniami o sposoby modernizacji kraju, społeczeństwa, gospodarki; pytaniami, które tak bardzo nurtowały Potkańskiego. Bogatsi o doświadczenia krótkiego i przepełnionego skrajnościami stulecia XX, pozbawieni pozytywistycznej wiary w nieograniczony postęp, będziemy na pewno bardziej sceptyczni i mniej jednoznaczni w naszych odpowiedziach”.
Z posłowia Jana M. Piskorskiego

Obraz

Beata Krzyżanowska
Biblia i Antropologia Spotkania niedokończone


2004
ISBN 83-7063-421-4

Możliwości poznawcze antropologii jako nauki pretendującej do roli „interpretatora” Pisma Świętego nie są nieograniczone. Możliwości te wyznacza świecki model egzegezy, który pod względem posiadanego „dostępu” do Biblii zasadniczo różni się od religijnej lektury Pisma Świętego. Co może zatem sięgający po Pismo Święty antropolog? Dwiema możliwymi drogami postępowania interpretacyjnego są w jego przypadku źródłoznawcze badania nad Biblią oraz wciąż niedoceniane analizy „kulturowej kondycji” samego Pisma Świętego. Do takich wniosków doprowadza autorkę krytyczna analiza dotychczasowych dziejów kulturoznawczego interpretowania Biblii. Głównym celem jej pracy jest przybliżenie najbardziej charakterystycznych sposobów ujmowania Pisma Świętego, jakie wraz z rozwojem refleksji religioznawczej i kultu-roznawczej zaznaczyły się w studiach szeroko rozumianej antropologii. Tło dla tych rozważań stanowią nakreślone różnice pomiędzy religijnym i badawczym modelem interpretacji tekstu sakralnego.

Obraz

pod red. Tomasza Ratajczaka
KSIĘGA - NAUKA - WIARA w średniowiecznej Europie


2004
ISBN 83-7063-432-X

W niniejszej książce zawarto artykuły, będące pokłosiem XX, XXI i XXII Seminarium Mediewistycznego im. Alicji Karłowskiej-Kamzowej z lat 1999-2001, organizowanego rokrocznie przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Powstały pod piórem specjalistów z różnych dziedzin (historyków, archeologów, historyków literatury, historyków sztuki) i z różnych ośrodków naukowych Polski, Niemiec, Ukrainy, Białorusi. W części pierwszej znajdują się przede wszystkim prace poświęcone średniowiecznej książce jako dziełu sztuki i interpretacji średniowiecznych miniatur, jak też przemieszczaniu się książek w czasie i przestrzeni, znaczeniu poszczególnych dzieł oraz całych księgozbiorów dla kultury państw, miast czy rodów. Część druga zawiera artykuły na temat średniowiecznych uniwersytetów, a część trzecia poświęcona jest przemianom kulturowym związanym z wchodzeniem nowych państw w struktury średniowiecznej christianitas.

Obraz

Marcin Kula
Między przeszłością a przyszłością. O pamięci, zapominaniu i przewidywaniu.


2004
ISBN 83-7063-408-7

Książka Marcina Kuli przedstawia refleksję zawodowego historyka nad tym, jak ludzie postrzegają czas historyczny. Stara się odpowiedzieć na pytania, jak długo wydarzenia przeszłości są dla mdzi istotne; w jaki sposób wybierają te ważne dla nich zdarzenia; co wolą zapomnieć, a co długo tkwi w ich pamięci; jakie sytuacje inspirują ludzi do myślenia odległej przeszłości, a jakie koncentrują ich uwagę na przeszłości najbliższej; a także jak daleko człowiek sięga wzrokiem w przyszłość. Autora interesują rodzaje instytucji i ruchów społecznych uczulonych na kwestie historii. Wyjątkowo ważnym elementem analizy jest nastawienie komunistów, jak również państw komunistycznych do przeszłości i przyszłości.

Obraz

Dorota Leśniewska
Kolonizacja niemiecka i na prawie niemieckim w średniowiecznych Czechach i na Morawach w świetle historiografii


2004
ISBN 83-7063-402-8

Średniowieczna kolonizacja niemiecka i na prawie niemieckim w Europie Środkowo-Wschodniej budziła i wciąż budzi zainteresowanie historyków. Nie mniej fascynujące jest prześledzenie zmieniających się z biegiem lat opinii na jej temat w historiografiach narodowych. Dziewiętnastowieczny i dwudziestowieczny konflikt niemiecko-słowiański znalazł bowiem swoje odzwierciedlenie w ocenie tzw. średniowiecznej kolonizacji wschodniej. Autorka przedstawia poglądy historiografii czesko- i niemieckojęzycznej z ziem czeskich od schyłku XVIII w. po 1989 r. na kolonizację średniowiecznych Czech. Porusza więc zagadnienia:

  • jak sytuacja polityczna, społeczna oraz kulturalna w Europie Środkowo-Wschodniej zaważyła na ocenie znaczenia kolonizacji niemieckiej i na prawie niemieckim w historii Czech i Moraw
  • jaki wpływ miała narodowość poszczególnych uczonych na ich ocenę przeszłości
  • jak z biegiem lat zmieniały się opinie poszczególnych historyków
  • na ile różniły się sądy badaczy wyrażane w ściśle naukowych artykułach od poglądów prezentowanych w publicystyce i syntezach adresowanych do szerszego kręgu odbiorców.

Obraz

Paweł Józef Szafarzyk
Słowiańskie Starożytności


2003
ISBN 83-7063-387-0

„Niewielu odważyło się po Szafarzyku podjąć, a co ważniejsze pomyślnie przeprowadzić podobnie obszerny zamysł badawczy. Do nich należą, obok [...] Lelewela i Niederlego, jeżeli chodzi o naukę polską, przede wszystkim Kazimierz Tymieniecki i Henryk Łowmiański, prawdopodobnie ostatni już połihistorzy w pełnym tego słowa znaczeniu. [...] Ich prace, podobnie jak Słowiańskie starożytności Szafarzyka, nie tracą na wartości, nawet w miarę zastępowania poszczególnych tez czy ustaleń przez nowsze. Pozostaną w dorobku europejskiej nauki historycznej, a wraz z nią humanistyki, jako kamienie milowe, a zarazem jako świadectwa rozwoju świadomości historycznej i narodowej krajów słowiańskich”.
z posłowia Jerzego Strzelczyka

Wielka synteza dziejów Słowiańszczyzny z 1837 r., pióra uczonego słowackiego Pawła Józefa Szafarzyka, w której zawarł on - jak pisał A. Gieysztor w 1998 r. - „sumę dotychczasowej wiedzy” na temat najstarszych i wczesnych dziejów Słowian, bardzo szybko została przetłumaczona na język polski i wydana w Poznaniu w latach 1842-1844 w przekładzie H. Bońkowskiego i nakładem W. Stefań-skiego. Książka szybko się sprzedała i dzisiaj brak jej nawet w wielkich bibliotekach naukowych. Stąd już przed czterdziestu laty G. Labuda postulował jej wznowienie. Spełniamy to życzenie, wydając wybitną rozprawę jako kolejny tom Wznowień PTPN.

Obraz

Gerard Labuda
Słowiańszczyzna starożytna i wczesnośredniowieczna. Materiały źródłowe do nauki historii dla uczniów, studentów i nauczycieli


2003
ISBN 83-7063-381-1

Najbardziej pewne, choć trudno czytelne pomniki swojej bytności na naszych ziemiach zostawili nasi przodkowie w różnego rodzaju ubytkach archeologicznych, jak przedmioty codziennego użytku (ceramika, broń, ozdoby itp. oraz w nazwach rzek, jezior, w nazwach miejscowości. Te pierwsze możemy dość dokładnie datować, ale ich przynależność etniczna wywołuje dużo sporów: nazwy miejscowe i rzeczne łatwiej przypisać poszczególnym ludom, lecz nieraz trudno oznaczyć ich chronologię. Najwięcej i o wiele wymowniejszych świadectw o mieszkańcach środkowej Europy przekazali nam kronikarze starożytni i średniowieczni. W tej książce zebrano wszystkie ważniejsze wiadomości o Prasłowianach w starożytności i we wczesnym średniowieczu, którzy z ziem polskich jak sądzi autor- rozeszli się na zachód aż po Bałtyk i Łabę i na południe aż do brzegów Morza Adriatyckiego i Egejskiego, tworząc trzy wielkie skupiska: Słowian zachodnich, wschodnich i południowych.

Obraz

Marian Fuks
Księga Sławnych Muzyków Pochodzenia Żydowskiego


2003
ISBN 83-87133-93-0

Książka poświęcona jest kompozytorom, dyrygentom, wirtuozom, wokalistom, reżyserom, baletmistrzom, teoretykom, wydawcom i mecenasom muzyki - sławnym postaciom tworzącym wielką, światową kulturę muzyczną. Są wśród nich m.in. Polacy, Amerykanie, Francuzi, Niemcy, Rosjanie - pochodzenia żydowskiego. Stukilkudziesięciu artystom poświęcone są w porządku alfabetycznym większe eseje lub krótkie biogramy. Postacie przedstawione są przez pryzmat problemów życiowych, a niekiedy i anegdoty. Celem autora jest pokazanie artystów wielkich, czasami zapomnianych, z ich ludzkim obliczem, sukcesami i klęskami. Z całości wyłania się obraz epoki i jej kultury, stosunków międzyludzkich. Część biograficzną autor poprzedził trzema esejami o muzyce żydowskiej - sakralnej i świeckiej.

Obraz

Bronisław Geremek
Ludzie marginesu w średniowiecznym Paryżu, XIV-XV wiek


2003
ISBN 83-706-340-4

Książka ta, opublikowana przed 30 laty, traktowana jest w mediewistyce jako praca pionierska, która inspirowała nową domenę badań historycznych. Autor na podstawie rozległej kwerendy w archiwach i zbiorach bibliotecznych Paryża podejmuje problem grup i kategorii ludności, które znajdują się na marginesie społeczeństwa miejskiego tej epoki. Akta sądowe pozwalają na skonfrontowanie barwnych biografii przestępczych z normatywnymi aktami represji. Wśród ludzi marginesu w średniowiecznym Paryżu przedstawia włóczęgów i złoczyńców, środowisko „cyganerii” artystycznej i studenckiej, żebraków i prostytutki. Wskazuje na łączący te grupy tryb życia i wyalienowanie ich ze struktur wspólnoty miejskiej.

Obraz

Tadeusz Łepkowski
Polska - Narodziny Nowoczesnego Narodu 1764-1870


2003
ISBN 83-7063-341-2

Polska - narodziny nowoczesnego narodu to książka niezwykła, godna polecenia każdemu, kto się interesuje dziejami Polski i Europy. Jej pierwsze wydanie ukazało się w 1967 r. i od razu wzbudziło wielki rezonans nie tylko w środowisku naukowym. Podstawowa jej teza brzmi, że nowoczesny naród polski ukształtował się w okresie pomiędzy Oświeceniem a Pozytywizmem. Jak wszystkie prace Tadeusza Łepkowskiego książka jest napisana świetnie i z prawdziwą pasją. „Gdy jednak wracamy do lektury Narodzin nowoczesnego narodu po 35 latach od wydania książki, inne jej cechy przyciągają naszą uwagę. Przede wszyskim to, w jak wielu sprawach sądy autora okazały się żywotne i trwałe. Bo przecież od tamtego czasu historia społeczna stulecia, jakie Łepkowski objął swym wzrokiem, wzbogaciła się niezmiernie. [...] Książkę Łepkowskiego można by więc dzisiaj niemal w każdym punkcie dopełnić, rozszerzyć, lepiej udokumentować, to i owo poprawić, a mimo to niewiele jej tez wymagałoby istotnej rewizji”.
Jerzy Jedlicki, Historyk gorącego czasu (z posłowia)

Obraz

Ryszard Kulesza
Starożytna Sparta


2003
ISBN 83-7063-393-5

Autor przedstawia nowy wizerunek dziejów antycznej Sparty. Odwołując się do najnowszych badań, pokazuje, że w Sparcie nigdy nie istniała równość majątkowa, a państwem zawsze rządziła szczupła elita, która skupiała w swym ręku władzę i bogactwa. Autor dowodzi błędności podstawowych założeń przez lata przyjmowanych przez uczonych, którzy traktowali Spartę jako rodzaj „skamieniałości przedhistorycznej”, zabytek z najdawniejszego okresu dziejów Grecji, wykorzystując do rekonstrukcji Sparty okresu archaicznego i klasycznego źródła powstałe od V w. przed Chr. do IV w. Autor uważa, że synchroniczne podejście do dziejów Sparty jest odpowiedzialne za fałszywy jej wizerunek obowiązujący w podręcznikach szkolnych i pracach naukowych na całym świecie.

Obraz

Andrzej Paczkowski
Strajki, bunty, manifestacje jako „polska droga” przez socjalizm


2003
ISBN 83-7063-363-3

Dla historii Polski w czasach komunistycznych (1944-1989) charakterystyczne były strajki i rewolty robotnicze o znacznych rozmiarach, które wprost lub pośrednio wpływały na zmiany polityczne (personalne) na szczytach władzy. Tak było w latach 1956,1970,1980. Wydarzenia te nie były jednak izolowane, ale aktywny sprzeciw społeczny wyrażający się w manifestacjach, starciach z siłami porządkowymi i strajkach, nie był do tej pory przedmiotem systematycznych analiz dla całego badanego okresu. Książeczka ta jest pierwszą próbą przedstawienia całości zjawiska, choć koncentruje się na trzech najbardziej spektakularnych nurtach sprzeciwu (oporu) społecznego: wystąpieniach młodzieży, przejawach spontanicznej obrony wiary oraz strajkach i rewoltach robotniczych. Aż do roku 1980 nurty te występowały w separacji, co osłabiało ich oddziaływanie. W znacznym stopniu połączyły się one w „Solidarności”, dając jej siłę zdolną skutecznie - choć w wyniku długoletniego procesu - podważyć system i wymusić na władzy rozpoczęcie procesu zmian.

Obraz

Robert Bartlett
Tworzenie Europy. Podbój, kolonizacja i przemiany kulturowe 950-1350


2003
ISBN 83-7063-365-X

„Tworzenie Europy” to - jak zgodnie ocenili wszyscy recenzenci - dzieło wybitne i ze wszech miar warte polecenia. Powstało ono wprawdzie przede wszystkim z myślą o czytelniku anglosaskim, ale szybko przełożono je na język niemiecki. I w Polsce książka Roberta Bartletta spotka się - można sądzić - z dużym zainteresowaniem. Autorowi udało się bowiem nie tylko przedstawić własną, nowoczesną wizję powstawania Europy. Udało mu się również połączyć dwie tradycje badań naukowych nad jej przeszłością: tradycję amerykańską, w Polsce niemal w ogóle nie znaną, i europejską, przede wszystkim angielską. Co więcej, w przeciwieństwie do dawniejszych prac anglosaskich, w książce Bartletta nie zabrakło Europy Środkowo-Wschodniej, a zwłaszcza Polski. Bartlett zna jej historię, docenia ją i zastanawia się, kiedy i w jaki sposób idea europejska ogarnęła ogromne obszary od Morza Śródziemnego po Morze Bałtyckie. Jak zawsze, nie z wszystkimi odpowiedziami autora trzeba się zgadzać, ale przejść obojętnie obok tej książki nie może nikt w Europie Srodkowo-Wschodniej, kto zadaje sobie podobne pytania. Więcej nawet, nie może przejść obok niej nikt, kto chce zrozumieć problemy współczesnej Europy.
Robert Bartlett (ur. 1950) jest obecnie profesorem w uniwersytecie St. Andrews w Szkocji. Wcześniej wykładał na uniwersytetach północnoamerykańskich. Interesują go przede wszystkim wszelkie pogranicza kulturowe.

Obraz

Ludwik Krzywicki
Ustroje Społeczno-Gospodarcze w Okresie Dzikości i Barbarzyństwa


2003
ISBN 83-7063-391-9

Wznowione po 90 latach Ustroje społeczno-gospodarcze - „pierwsze wielkie dzieło antropologiczne L. Krzywickiego jest pracą o doniosłym znaczeniu dla dziejów polskiej nauki, dla lepszego poznania myśli i koncepcji autora, dla zrozumienia, na czym polegał jego osobisty wkład do teorii ewolucji, dla ukazania, w jaki sposób na rodzimym gruncie budowano teorie pierwotnego społeczeństwa, jak próbowano twórczo łączyć różnorodne podejścia i dyscypliny, jak wreszcie śmiało podejmowano się wielkich syntez, które na owe czasy w niczym nie ustępowały podobnym opracowaniom zagranicznym. [...] Czytać [je] dziś można nadal z zainteresowaniem i pożytkiem, znajdując w nim szereg pomysłów i idei wciąż aktualnych lub zdumiewających swą wnikliwością i trafnością”.
z posłowia Aleksandra Poserna-Zielińskiego

Obraz

Jan M. Piskorski
Pomorze plemienne, Historia - Archeologia - Językoznawstwo


2002
ISBN 83-87133-80-9

„Wśród spraw ciągle jeszcze niedostatecznie wyjaśnionych na pierwszy plan wysuwają się kwestie zasiedlenia Pomorza w okresie tzw. wędrówek ludów, struktury plemiennej i politycznej Pomorza w okresie od VI po XII w., wreszcie problem przynależności plemiennej ludów zamieszkujących Pomorze w tym czasie. Wciąż jeszcze brak jest bowiem odpowiedzi na pytanie, kiedy Słowianie przybyli na Pomorze i z jakich stron. Nie wiadomo też, czy i ewentualnie w jakim sensie mówić można o Pomorzu, a tym bardziej o Pomorzanach w okresie wczesnego średniowiecza. Co dzieliło, a co łączyło mieszkańców wschodniej i zachodniej części Pomorza? Jak układały się ich stosunki z plemionami siedzącymi na lewym brzegu Odry i z sąsiadami z południa? Krótko mówiąc, czy wczesnośredniowieczne Pomorze w granicach między Wisłą a Odrą jest tworem, który w sensie etnicznym, politycznym i gospodarczym w ogóle kiedykolwiek zaistniał”.

$rdquo;Dzisiejszy stan prac nad historią, archeologią i językową przeszłością wczesnośredniowiecznego Pomorza upoważnia do dokonania pewnego wstępnego bilansu .... Chodzi mi w nim raczej o krytyczne zestawienie ważniejszych wyników badań, nie zaś o samodzielne badanie, chociaż naturalnie nie zawsze chciałem względnie nie zawsze udało mi się zachować odpowiedni dystans. Inaczej nie byłby to zresztą bilans krytyczny. Szczególną uwagę starałem się przy tym zwracać na dłuższe trendy badawcze w poszczególnych dziedzinach parających się przeszłością Pomorza oraz na te miejsca czy płaszczyzny, gdzie dochodziło do styku pomiędzy nimi„.
ze Wstępu

Obraz

Jan M. Piskorski, Jörg Hackmann, Rudolf Jaworski
Deutsche Ostforschung und polnische Westforschung im Spannungsfeld von Wissenschaft und Politik


2002
ISBN 83-7063-313-7

Unter den Schlagworten „deutsche Ostforschung” und „polska myśl zachodnia” („polnische Westforschung” bzw. „polnischer Westgedanke”) entstanden in Deutschland und Polen nach dem Ersten Weltkrieg interdisziplinäre Forschungsrichtungen, die durch das Spannungsfeld von wissenschaftlicher Modernisierung und politischer Instrumentalisierung gekennzeichnet sind. Ihr Interesse richtete sich auf die deutsch-polnischen Grenzgebiete (manchmal in sehr breitem Sinne), deren Zugehörigkeit zu Deutschland bzw. Polen die Wissenschaftler nachzuweisen versuchten.

Dieser Band führt Historiker, Archäologen, Kunsthistoriker, Geographen, Soziologen, Sprachwissenschaftler und Ethnologen aus Deutschland und Polen zusammen, die die Auswirkungen dieser Konfliktlage auf ihre Wissenschaftsdisziplinen unter-suchen. Im Mittelpunkt der Betrachtungen stehen die Zwischen-kriegszeit, der Zweite Weltkrieg und die Jahre direkt danach, darüber hinaus wird auch nach den Kontinuitäten über die Zäsur von 1945 gefragt.

Mit Beitragen von Michael Fahlbusch, Wilhelm Fielitz, Jörg Hackmann, Rudolf Jaworski, Carsten Klingemann, Bronisław Kortus, Zofia Kurnatowska, Stanisław Kurnatowski, Adam S. La-buda, Tadeusz Lewaszkiewicz, Michael Miiller-Wille, Marek Prawda, Beatę Stórtkuhl und Grzegorz Strauchold.

Obraz

Janusz Tazbir
Cudzym piórem ...


2002
ISBN 83-7063-380-9

Książka stanowi zbiór studiów dotyczących falsyfikatów historyczno-literackich, powstałych głównie w XIX stuleciu. Tworzyli je pisarze starający się przypomnieć barwne epizody z narodowej przeszłości Polaków, którzy pozostawali wówczas pod władzą trzech zaborców. Większość tych tekstów, wraz z obszernym wstępem i komentarzem, została tu przedrukowana w całości. Niektóre z nich bardzo długo były uważane za autentyczne relacje, powstałe w XVI-XVIII stuleciu. Dwa ze studiów dotyczą polemik, które toczyły się również w Polsce na temat takich falsyfikatów, jak rzekoma donacja Konstantyna Wielkiego dla papieża czy pieśni Osjana oraz Rękopis kralowodworski.

Obraz

Henryk Samsonowicz
Długi wiek X


2002
ISBN 83-7063-344-7

W książce podjęto próbę scharakteryzowania procesów zachodzących w Europie w końcu pierwszego tysiąclecia, których efektem było włączenie ziem Europy Wschodniej, dawnego „barbaricum”, do chrześcijańskiej wspólnoty cywilizacyjnej. Powstawały nowe państwa - Czechy, Dania, Polska, Węgry, Ruś, Norwegia, Szwecja. Szybko przyjmowały one, zwłaszcza ich elity, nową religię, adoptując jednak elementy tradycji pogańskiej. Wiele uwagi poświęca się w książce przemianie organizacji plemiennej w państwo, z czym związany był upadek starych elit władzy, narodziny nowych, kształtowanie systemów wodzowskich. Autor nie pomija najważniejszego pytania o to, skąd się wziął kapitał potrzebny na budowę nowych państw w naszej części Europy. Przypuszcza, że pochodził on z eksportu niewolników.

Obraz

Łucja Charewiczowa
Kobieta w dawnej Polsce


2002
ISBN 83-7063-334-X

książka stanowi jedną z pierwszych monografii poświęconych historii kobiet polskich w okresie przedrozbiorowym. Jej pierwsze wydanie ukazało się w 1938 r. i do dzisiaj nie straciło niemal nic na wartości. Pociąga nie tylko barwny opis przeszłości kobiet w Polsce, ale również wciąż żywa i piękna polszczyzna. Niniejsze wydanie uzupełniono posłowiem o autorce pióra Jadwigi Suchmiel, historyczki pracującej w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Częstochowie, parającej się historią karier uniwersyteckich kobiet w Polsce XX w.

Obraz

Stanisław Kutrzeba
Historia Ustroju Polski – Korona


2001
ISBN 83-7063-319-6

Pierwsze wydanie „Historii ustroju Polski w zarysie: Korona” ukazało się w 1905 r., jako jedno z pierwszych dzieł w dorobku Stanisława Kutrzeby, bodaj najbardziej znanego spośród polskich historyków prawa. W okresie do 1939 r. książka miała jeszcze siedem wydań i uchodziła za najbardziej przystępny podręcznik dziejów ustroju Polski; podręcznik, który miał w ręku bodaj każdy student prawa i historii. Krótko po ostatniej wojnie światowej profesor Adam Vetulani, uczeń Kutrzeby, przygotował do druku ósme, nieco poprawione wydanie dzieła, na którym opiera się obecna edycja. Już sama liczba wydań podręcznika Kutrzeby wskazuje, że mamy do czynienia z dziełem fundamentalnym, które powinno sie znaleźć w bibliotece każdego uczonego, prawnika, polityka, a także znacznej części nauczycieli i studentów. Obecne wydanie opatrzone zostało posłowiem dr Aliny Hutkiewicz, która - nim trafiła do Uniwersytetu Szczecińskiego - studiowała prawo w Krakowie, między innymi u profesora Vetulaniego.

Obraz

Franciszek Bujak
Studia nad osadnictwem Małopolski


2001
ISBN 83-7063-316-1

„Opublikowane w 1905 r. Studia nad osadnictwem Małopolski należą, od bez mała stulecia, do kanonicznego zestawu klasyki polskiej historiografii. W liczącym ponad czterysta publikacji dorobku Franciszka Bujaka zajmują miejsce naczelne jako jego największa i najważniejsza praca z zakresu mediewistyki, która przyniosła mu veniam legendi, otworzyła drogę kariery akademickiej, ustaliła pozycję w świecie uczonych”.
Andrzej Janeczek, Franciszek Bujak: historyk w nurcie życia

Obraz

Jerzy Holzer
Komunizm XX wieku


2001
ISBN 83-7063-310-2

Książka o komunizmie w XX w. stanowi skrótowe podsumowanie wieloletnich badań autora, który temu tematowi poświęcił szereg prac.

Obraz

Marcin Kula
Przeszłość: spadek nie do odrzucenia


2001
ISBN 83-7063-320-X

Człowiek dziedziczy przeszłość. Nie zawsze wie po jakiej epoce ją dziedziczy i nie zawsze wie co dziedziczy. Czasem myli się w określaniu co po kim dziedziczy. Zawsze jednak przeszłość waży na jego działaniach - bądź stwarzając dla nich podatny grunt, bądź je ograniczając.
Dawne pokolenia przekazały nam spadek bardzo różnorodny - od zagospodarowania terenu poczynając, a na bagażu mentalnym kończąc. Czasem jest to spadek przyjemny, a czasem kłopotliwy. Można się próbować zeń wyzwolić - ale najczęściej okazuje się być spadkiem nie do odrzucenia.

Obraz

Herbert Ludat
Słowianie - Niemcy - Europa, Marburg


2000
ISBN 83-7063-259-9

„Czy Polska leży jeszcze w Europie?” - pytał dramatycznie Herbert Ludat w 1960 r., odpowiadając - „Nie można ... zapominać, że Polska od czasu rozbiorów ... nie doczekała się ze strony narodów europejskich uznania stosownego do jej znaczenia politycznego i kulturalnego, chociaż przystąpiła do ich wspólnoty przed tysiącem lat jako równorzędny człon. Polacy ... otrzymali nauczkę i skoncentrowali się na krzepieniu serc oraz historycznej legitymizacji współczesności. ... Mimo wielu ... zastrzeżeń wobec nowych metod polskiej historiografii i stworzonego przez nią obrazu dziejów, my - ludzie Zachodu - nie powinniśmy zapominać, że ta żywa dyskusja stanowi świadectwo wielkiego ideowego sporu między Zachodem a Wschodem. Dopóki się on toczy, dopóty Polska wciąż leży w Europie”.

Obraz

Kazimierz Wachowski
Słowiańszczyzna Zachodnia


2000
ISBN 83-7063-271-8

Pierwsze wydanie „Słowiańszczyzny Zachodniej” ukazało się w 1903 r., a po niemal pół wieku doczekało się wznowienia nakładem Instytutu Zachodniego. Wywołało to gwałtowną reakcję Edwarda Ochaba, sekretarza Komitetu Centralnego PZPR, który na otwockiej konferencji metodologicznej historyków polskich grzmiał, iż trudno pogodzić się z faktem, że [...] głównym źródłem wiedzy o Słowiańszczyźnie Zachodniej dla szerokich kół inteligencji jest najczęściej praca Wachowskiego, erudyty patrzącego na świat przez mętne okulary tzw. niemieckiej szkoły historycznej. Obecne wydanie trzecie ukazuje się prawie dokładnie w setną rocznicę pierwszego. Posłowiem opatrzył je, podobnie jak wydanie drugie, Gerard Labuda - jeden z tych uczonych, którzy kontynuują dzieło Kazimierza Wachowskiego. W polskiej literaturze historycznej, wciąż jeszcze dość ubogiej w opracownia syntetyczne na temat Słowiańszczyzny Zachodniej, praca Wachowskiego zajmuje pozycję zupełnie szczególną. Aleksander Briickner, polski slawista i poli-histor z Berlina, uczony wyjątkowo krytyczny, ale i o niebywałej wprost wiedzy, dziełem Wachowskiego był najzwyczajniej zachwycony, uznając je za pierwszą prawdziwie naukową rozprawę polskiego historyka o Słowiańszczyźnie Zachodniej w średniowieczu. W każdym razie powinna się ona znaleźć w bibliotece podręcznej każdego mediewisty, slawisty, archeologa średniowiecza, badacza stosunków polsko-niemieckich.

Obraz

Karol Modzelewski
Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego


2000
ISBN 83-7063-273-4

Książka, opublikowana po raz pierwszy 25 lat temu, zerwała z panującą od początku lat 50. interpretacją ustroju Polski pierwszych Piastów jako feudalizmu. Autor zwrócił uwagę, że majątki ziemskie panującego i arystokracji opierały się głównie na pracy niewolników, obejmowały zatem margines społeczeństwa i struktury agrarnej. Ludność pospolita, której wolność i prawa do ziemi były skutecznie chronione przez kolektywistyczne struktury sąsiedzkie i krewniacze, została podporządkowana zwierzchnictwu klasy rządzącej pośrednio, przez państwo i należne mu z tytułu tzw. prawa książęcego (ius ducale) publiczne daniny i posługi. Zbudowany na tym fundamencie ustrój prawa książęcego różnił się zdaniem autora zarówno od zachodniego feudalizmu, jak i od azjatyckich despotii, był natomiast charakterystyczny dla państw barbarzyńskiej Europy powstałych w X-XI w. poza zasięgiem karolińskiej sukcesji.