BADANIA FIZJOGRAFICZNE NAD POLSKĄ ZACHODNIĄ,

SER. A - GEOGRAFIA FIZYCZNA

ISSN 0067-2807

Pierwszy zeszyt Badań Fizjograficznych nad Polską Zachodnią ukazał się drukiem w 1948. Pomysł stworzenia czasopisma zrodził się w Komitecie Fizjograficznym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które postawiło sobie za cel prowadzenie badań zmierzających do rozpoznania fizjografii Ziem Odzyskanych, na których zdaniem redakcji było „..bardzo dużo zagadnień fizjograficznych niemal nietkniętych a naukowo i ekonomicznie bardzo ważnych”. Członkowie Komitetu Fizjograficznego zorganizowali w latach 1947-1952 kilkadziesiąt ekspedycji naukowych na tereny Pomorza Zachodniego, Ziemi Lubuskiej, Śląska i Sudetów. Działalność naukowo-badawcza odbywała się w ramach sekcji: geograficznej (kierownik prof. A. Zierhoffer), geologiczno-petrograficznej (kierownik prof. K. Smulikowski), geobotanicznej (kierownik prof. A. Wodziczko, a potem dr Z. Czubiński), zoologicznej (kierownik prof. K. Simm) i rolniczo-leśnej (kierownik prof. F. Terlikowski). W pracach badawczych podejmowanych wówczas przez Komitet Fizjograficzny PTPN brali udział pracownicy trzech ośrodków naukowych: Uniwersytetu Poznańskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu M. Kopernika w Toruniu. Rezultaty badań zaczęły ukazywać się drukiem. Redaktorem pierwszego tomu Badań Fizjograficznych nad Polską Zachodnią był wówczas doc. dr Bogumił Krygowski, przewodniczący Komitetu Fizjograficznego PTPN, a w skład Komitetu Redakcyjnego wchodzili profesorowie: Kazimierz Simm, Kazimierz Smulikowski, Feliks Terlikowski, Adam Wodziczko i August Zierhoffer.

Podjęte badania miały interdyscyplinarny charakter co znalazło potwierdzenie w treści czasopisma, w którym zamieszczono artykuły poświęcone problematyce geologicznej, geograficznej i biologicznej. W 1950 roku ukazał się drugi tom periodyku. W 1955 roku Komitet Redakcyjny postanowił wydawać na przemian zeszyty z artykułami o tematyce z zakresu nauk o Ziemi oraz biologii. Trzeci zeszyt czasopisma ukazał się po kilkuletniej przerwie, w 1956 roku i poruszał problematykę geograficzno-geologiczną. Wyróżniał się ponadto odmienną strukturą, gdyż zawierał nie tylko prace i notatki naukowe ale również sprawozdania z badań terenowych oraz omówienie literatury z okresu przed- i powojennego. Kolejne tomy Badań Fizjograficznych nad Polską Zachodnią poświęcano najczęściej przemiennie problematyce geologiczno-geograficznej lub biologicznej. W 1968 roku Komitet Redakcyjny zdecydował, że następne roczniki będą publikowane w dwóch równoległych seriach: Seria A – Geografia Fizyczna i Seria B – Biologia. Obecnie w ramach Serii – B ukazuje się Botanika, natomiast Zoologia utworzyła Serię – C.

Podsumowując dotychczasowy dorobek wydawniczy czasopisma, można stwierdzić, że na jego łamach ukazało się około 420 opracowań poświęconych badaniom środowiska geograficznego. Prawie połowa dotyczyła zagadnień geomorfologicznych (Tamulewicz 1999) Mniej liczną grupę stanowiły prace z zakresu klimatologii i hydrologii. Autorami, z których zdecydowana większość wywodzi się z ośrodka poznańskiego, są głównie pracownicy wyższych uczelni. Problematyka badawcza prezentowanych prac w Badaniach Fizjograficznych Nad Polską Zachodnią obejmuje obszar Polski Zachodniej (Sudety, Wielkopolska, Pomorze). Wyjątkowo pojawiają się nieliczne prace o charakterze analiz porównawczych. Dlatego należy podkreślić, że czasopismo zawierające opracowania poświęcone wielu elementom środowiska geograficznego jednego regionu, jakim jest obszar Polski Zachodniej, pełni ważną rolę wśród wydawnictw naukowych.