Bibliografia historii Wielkopolski

W s t ę p

I. Założenia ogólne Bibliografii historii Wielkopolski

                  1. Bibliografia historii Wielkopolski (BHW) jest bibliografią retrospektywną, wtórną, selektywną.  Obejmuje piśmiennictwo z lat 1939-2000, tak polskie, jak i obcojęzyczne (głównie niemieckie), w tym druki zwarte, artykuły i (w niektorych wypadkach) fragmenty tekstów, odnoszące się do dziejów Wielkopolski od najdawniejszych czasów do roku 2000. Merytorycznie i formalnie BHW jest kontynuacją dzieła prof. Andrzeja Wojtkowskiego: Bibliografia historii Wielkopolski.  (T. 1,  t. 2 z. 1-5. Poznań 1938-1939 oraz uzupełnienia: t. 2 z. 6-8. Poznań 1994). 

                  2) BHW uwzględnia dzieje Wielkopolski od najdawniejszych czasów po rok 2000, w jej szeroko pojmowanych historycznych granicach.

                  Najdłużej pod nazwą Wielkopolski rozumiano terytoria dwóch województw dawnej Rzeczypospolitej: poznańskiego i kaliskiego (od XIV w. do 1793 r.; w latach 1768-1793 istniało jeszcze woj. gnieźnieńskie, wydzielono z woj. kaliskiego). Kongres Wiedeński 1815 r. dokonał „korekty” obszaru Wielkopolski, tworząc z części dawnego zaboru pruskiego Wielkie Księstwo Poznańskie, określane przez administrację pruską jako „Provinz Posen”, z podziałem na dwie rejencje: poznańską i bydgoską. BHW obejmuje więc i  tereny „dodane” w XIX wieku do Wielkopolski, przede wszystkim część rejencji bydgoskiej. Podobnie do bibliograficznej Wielkopolski weszły dalsze terytoria, które znalazły się w obrębie woj. poznańskiego po I wojnie światowej. Takie granice Wielkopolski zakreślił dla swego dzieła Andrzej Wojtkowski i BHW zasadniczo trzyma się jego ustaleń, z tym, że włącza w zakres swego zainteresowania całość obszaru województwa wielkopolskiego, utworzonego w roku 1999. 

              3. Autorami bibliografii są mgr Michał Boksa, mgr Michał Łuczak i niżej podpisany, który przyjął na siebie obowiązki redaktora.

                4. Opracowanie BHW  od 2003 do 2005 sfinansowane zostało z grantu przyznanego na ten cel przez Komitet Badań Naukowych.

II. Części BHW

BHW będzie zawierała, podobnie jak to przyjął Andrzej Wojtkowski, dwa działy: biograficzny  (osoby) i geograficzny (miejscowości i inne obiekty topograficzne).

            W niniejszej wersji (ciągle uzupełnianej) wchodzi do Internetu dział pierwszy, biograficzny, po drugiej obróbce redakcyjnej, a więc jeszcze w formie nie do końca ostatecznej i dział drugi - w stadium roboczym. Przewiduje się, że zakończenie opracowania BHW nastąpi w roku 2007, tj. na jubileusz 150-lecia Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 

            1) Dział pierwszy obejmuje w układzie alfabetycznym nazwiska Polaków, Niemców i Żydów oraz przedstawicieli innych nacji mieszkających w Wielkopolsce, jednak tylko tych osób, które tu zaznaczyły swój pobyt. Wyjątkowo BHW uwzględnia osoby związane incydentalnie z Wielkopolską, m. in. z tego względu, że wprowadził je do swego dzieła A. Wojtkowski. Są to m. in. hasła typu: „Mickiewicz Adam - w Wielkopolsce”. W Hasłach osobowych wyróżnia się zasadniczo pięć wyodrębnionych poziomów, w obrębie których noty bibliograficzne szeregowane są w układzie chronologicznym. Najpierw, w zapisie skrótowym, wymienia się Słowniki biograficzne i wydawnictwa encyklopedyczne (bez podawania roku wydania i stron), w których znajduje się biogram danej osoby, później - Bibliografie, podmiotowe i przedmiotowe, następnie - Źródła (np. autobiografie i wydania dokumentów dot. życia i działalności danej osoby). Dalej następują - Biografie, do których włącza się nawet krótkie teksty, jeśli mają strukturę biogramu, np. nekrologii. Poziom ostatni tworzą tzw. Przyczynki. Wyjątkowo w hasłach wyróżniamy Konferencje dot. omawianych osób.

            Przy hasłach osobowych w większości wypadków podajemy daty życia i krótkie określenie, kim dana osoba była, choć autorzy BHW nie podejmowali w tym kierunku osobnych poszukiwań. Skrót AW:  oznacza odesłanie do starszej literatury, wyszczególnionej pod odpowiednim numerem w Bibliografii Andrzeja Wojtkowskiego. W hasłach dot. twórców działających na terenie Wielkopolski nie podajemy spisu ich dzieł.

            2) Przy budowie haseł geograficznych, zgodnie z praktyką stosowaną przez Andrzeja Wojtkowskiego, wyróżniono również kilka. Hasło otwiera Polska nazwa miejscowości, potem, w przypadku cytowania literatury niemieckiej, położono nazwę niemiecką [w nawiasie kwadratowym], dalej - powiat [w granicach z roku 2000], w którym dana miejscowość się znajduje.

            Najczęściej pierwszy wyróżniony poziom merytoryczny hasła obejmuje Słowniki, drugi - Źródła, trzeci - Bibliografie, czwarty - Monografie, piąty - Opracowania, szósty - Przyczynki. W hasłach obszerniejszych, w zależności od liczby i rodzajów zapisów uwględnionych w BHW, dzieli się je na całostki rzeczowe, wyróżniane pismem wytłuszczonym. 

            Uwaga: Wobec istnienia dla znacznej części miejscowości dawnego (w granicach sprzed 1793 r.) woj. poznańskiego doskonałego kompendium w postaci Słownika historyczno-geograficznego województwa poznańskiego w średniowieczu. Cz. 1-4. Pod red. A. Gąsiorowskiego. Wrocław [i in.] 1982-2003 (hasła od A do Sikorzyn) BHW zaznaczy ten fakt skrótem SHGWPŚ, pomijając w zasadzie cytowaną tam literaturę odnoszącą się do dziejów średniowiecznych danej miejscowości.

            3) Przewidywany w BHW teoretycznie dział trzeci, który obejmie rozbudowane hasło Wielkopolska,  znajduje się w stadium początkowym i  ustalenie terminu zakończenia pracy nad nim nie jest obecnie możliwe. 

III. Źródła not bibliograficznych:

            1)  Bibliografie polskie i obce, przede wszystkim dziedzinowe, historyczne.

            2) Biografie, monografie i opracowania książkowe - z podaniem autora (do trzech nazwisk), tytułu (zbyt długie tytuły skraca się), numeru kolejnego wydania dzieła, adresu wydawniczego,  liczby stron (tylko numerowanych), informacji o ilustracjach, mapach i bibliografii załącznikowej. Pomija się większość folderów i druków okolicznościowych.

             3) Inne opracowania, głównie artykuły o charakterze monograficznym czy przyczynkarskim - z podaniem autora (autorów), tytułu, cytaty bibliograficznej i stron.

             4) Wzmianki zawarte w obszerniejszych artykułach z czasopism i książek - z podaniem  tytułu czasopisma lub książki, stron i w końcu, jeśli to konieczne, [w nawiasie kwadratowym] - adnotacji objaśniającej treść notowanej pozycji, np. Gaz. Wyb. nr 23 s. 4-5 [budowa pałacu w Z. 1845].

             5) Recenzje - zawsze przy recenzowanej książce (bez powtarzania jej tytulatury), zaznaczane skrótem R:

             Uwaga: Wielokrotnie powtarzające się tytuły czasopism, słowników czy monografii zaznaczono skrótami, których wykaz załączamy poniżej. 

IV. Szeregowanie haseł i sposób wyszukiwania

            1) Hasła w części osobowej ułożone zostały w kolejności nazwisk zgodnej z alfabetem polskim, a w wypadku tych samych nazwisk - w kolejności imion. Święci, panujący (tak królowie, jak i książęta dzielnicowi) szeregowani są według imion. Po nich idą inne osoby nieposiadajace wykształconych nazwisk (przede wszystkim zmarłe przed 1501 r.), w dwóch ciągach. Najpierw osoby znane tylko z imienia - szereguje się je pod ich imieniem, chronologicznie, według czasu występowania, w końcu - imiona osób zapisywane w źródłach średniowiecznych wraz z nazwą miejscowości, z której pochodziły, w kolejności nazw tychże miejscowości, z pominięciem herbów, przydomków i przezwisk.

            Aby odnaleźć odpowiednie hasło osobowe należy wpisać w pole wyszukiwania nazwisko (bądź imię w wypadkach wyżej wymienionych) z dodaniem (bez spacji) gwiazdki, np.:  Kowalski*    lub nazwisko z gwiazdką i z imieniem, np.:  Kowalski* Adam.

            2) Hasła w części geograficznej ułożone zostały w układzie alfabetycznym. Do identyfikacji niemieckich nazw tychże obiektów dołączona zostanie stosowna konkordancja na końcu tej części BHW.

            Aby odnaleźć odpowiednie hasło geograficzne należy wpisać w pole wyszukiwania nazwę miejscową z dodaniem (bez spacji) gwiazdki, np.: Kobylin*. Gdy nazwa jest dwuczłonowa, np. Winna Góra, szukamy ją pod pierwszym elementem składowym, również z gwiazdką: Winna* Góra.

Poznań, 30 kwietnia  2005 r.                                                                                        Ryszard Marciniak

Dyrektor Biblioteki PTPN

V. Skróty powszechnie stosowane

VI. Skróty bibliograficzne

ABMK	"Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne". Lublin 1959-2003.
AHFM	"Archiwum Historii i Filozofii Medycyny".  P. [1924] 1939/1947-2003. [Zmiany tyt.: 1925-1948 "Archiwum Historii i Filozofii Medycyny oraz Historii Nauk Przyrodniczych", 1957-1985 "Archiwum Historii Medycyny", od 1986 powrót do tyt. pierwotnego: "Archiwum Historii i Filozofii Medycyny"].
AK	"Ateneum Kapłańskie". Włocławek [1909] 1939, 1946-2003.
Alb. chirurgów	Album chirurgów polskich. Pod red. W. Rudowskiego i A. Śródki. Wr. 1990.
AMM	Absolwenci Gimnazjum i Liceum Świętej Marii Magdaleny w Poznaniu 1805-1950. Oprac. A. Białobłocki. P. 1995.
APH	"Acta Poloniae Historica". Wwa 1958-2003.
APLK	Borczyński M.: Almanach polskich leśników kombatantów. P. 1997.
Architekci	Łoza S.: Architekci i budowniczowie w Polsce. Wwa 1954.
ARoz.	"Archeologické Rozhledy". Praha 1949-2004.
AUNC	Acta Universitatis Nicolai Copernici. [Różne serie]. Toruń 1973-2004. [Tyt. poprzedni: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Różne serie. Toruń 1956-1972].
AW (obok podano nr pozycji)	Wojtkowski A.: Bibliografia historii Wielkopolski. T. 1-2 z. 1-3 [hasła Poznań-Stobrawska oraz fotokopia szpalt korektowych i rękopisu z. 4-5 hasła Stodoły-Tuczno]. P. 1937-1939. T. 2 z. 4-5 [wznowienie A. Wojtkowskiego] oraz z. 6-8 [hasła Tuczno-Żytowiecko] oprac. M. Łuczak [i in.]. P. 1994.
B. Zarys dz.	Kabaciński R., Kotowski W., Wojciak J.: Bydgoszcz. Zarys dziejów. B. 1980.
Balde	Beiträge zu einem biographischen Lexikon der Deutschen aus dem Raum der Provinz Posen. Nach den 1978-1998 in der Zeitschrift "Der Kulturwart" von Joachim Heinrich Balde herausgegebenen "Posener Biographien". Herne 2003.
BHSz.	"Biuletyn Historii Sztuki i Kultury". Wwa [1932] 1939, 1946-2003. [Od 1949 zmiana tyt.: "Biuletyn Historii Sztuki"].
Bibl. archiw.	Pakulski J., Piechota R., Ryszewski B.: Bibliografia archiwistyki polskiej do roku 1970. Wwa 1984.
Bielecki Słownik	Bielecki R.: Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego. T. 1-3 (A-R). Wwa 1995-1998.
Bielińska	Bielińska M.: Kancelarie i dokumenty wielkopolskie z XIII w. Wr. 1967.
Bieniaszewski Spisy	Urzędnicy wielkopolscy XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. A. Bieniaszewski. Wr. 1987.
Biogramy uczonych	Biogramy uczonych polskich. Oprac. A. Śródka, P. Szczawiński. Cz. 1-8 i suplement. Wwa 1983-1993.
Biskupi	Nitecki P.: Biskupi Kościoła w Polsce. Słownik biograficzny. Wwa 1992.
Biskupi katol.	Krasowski K.: Biskupi katoliccy II Rzeczypospolitej. Słownik biograficzny. P. 1996.
Biuletyn APAN	Biuletyn Archiwum Polskiej Akademii Nauk". Wwa 1959-2003.
BIZM	"Biuletyn Informacyjny Centralnego Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków". Wwa 1955/1956-1987. [Zmiana tyt. 1959-1973 oraz 1975-1987: "Biuletyn Informacyjny Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków", w 1974: "Biuletyn Informacyjny Zarządu Muzeów"].
Bogacka Pastorały	Bogacka K.: Pastorały w Polsce XI-XVIII w. Marki 2004.
Boniecki Fotografie	Boniecki J.: Katalog fotografii z Archiwum Dokumentacji Mechanicznej i innych archiwów państwowych. Wwa 1989.
Boras, Trzeciakowski	Boras Z., L. Trzeciakowski: W dawnym Poznaniu. P. 1971.
BSB	Bydgoski słownik biograficzny. Praca zbior. pod red. J. Kutty. T. 1-5. B. 1994-1998.
Bulletin	Bulletin. [Wyd.] Academie Polonaise des Sciences et des Lettres. Centre Polonais de Recherches Scientifiques de Paris. Paris 1948-1957.
Byli wśród nas (AE)	Byli wśród nas. Wspomnienia i biogramy. [AE w Poznaniu]. Red. Z. Knakiewicz. P. 2001.
Calendarium	Dzieje Bydgoszczy. Calendarium. Red. Z. Guldon. B. 1968.
Catalogus codicum BJ	Catalogus codicum manuscriptorum medii aevi Latinorum qui in Bibliotheca Jagellonica Cracoviae asservantur. Vol. 1-6. Wratislaviae [et. alt.] 1980-1996.
Chojn. SB	Stromski Z.: Pamięci godni. Chojnicki słownik biograficzny 1275-1980. B. 1986.
Chybiński	Chybiński A.: Słownik muzyków dawnej Polski do roku 1800. Kr. 1949.
Cmentarz Zasł.	Cmentarz Zasłużonych na Wzgórzu św. Wojciecha w Poznaniu. Red. M. A. Smoczkiewiczowa. Wwa 1982.
Czas. Geogr.	"Czasopismo Geograficzne". Łódź [i in.] [1923] 1939/1946-2002.
Członkowie PAN	Członkowie Polskiej Akademii Nauk. Informator. [Oprac.] J. Krzyżanowska. Wyd. 5 uaktualnione. Wr. 1990.
Członkowie tajnych tow.	Paluszkiewicz M., Szews J.: Słownik biograficzny członków tajnych towarzystw gimnazjalnych w Wielkim Księstwie Poznańskim 1850-1918. P. 2000.
CzPH	"Czasopismo Prawno-Historyczne". P. 1948-2003.
Dawni pisarze	Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny. T. 1 (A-H). Wwa 2000.
DM	"Deutsche Monatshefte in Polen". Katowice [i in.] [1934/35] 1939-1942/43.
DP	"Dziennik Poznański". Red. nacz. Konrad Napierała. P. 1991-1999.
Drukarze III cz. 1	Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku. T. 3 cz. 1: Wielkopolska. Oprac. A. Kawecka-Gryczowa, K. Korotajowa, J. Sójka. Wr. [i in.] 1977.
Dubowski	Dubowski A.: Zabytkowe kościoły Wielkopolski. P. 1956.
DWP	Dziesięć wieków Poznania. Praca zbior. pod red. K. Malinowskiego. T. 1-3. P. 1956.
DWZW	"Deutsche Wissenschaftliche Zeitschrift im Wartheland". P. 1940-1943.
Dyrygenci	Błaszczyk L. T.: Dyrygenci polscy i obcy w Polsce działający w XIX i XX wieku. Wwa 1964.
Dz. AM	Dzieje Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego 1918-1989. P. 1989.
Dz. B.	Mincer M.: Dzieje Bydgoszczy do roku 1806. Zielona Góra 1992.
Dz. Kal.	Dzieje Kalisza. Praca zbior. pod red. W. Rusińskiego. P. 1977.
Dz. Najn.	"Dzieje Najnowsze". Wwa 1969-2004.
Dz. P.	Dzieje Poznania. T. 1 cz. 1-2 pod red. J. Topolskiego, T. 2 cz. 1-2 pod red. J. Topolskiego i L. Trzeciakowskiego. P. 1988-1998.
Dz. UAM	Dzieje Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza 1919-1969. Red. Z. Grot. P. 1972.
Dz. Wlkp	Dzieje Wielkopolski. Kom. red. Cz. Łuczak [i in.]. T. 1-2. P. 1969-1973.
Dz. ZG	Dzieje Ziemi Gostyńskiej. Pod red. S. Sierpowskiego. P. 1979.
EK	Encyklopedia katolicka. T. 1-9. Lublin 1973-2002.
Enc. konsp. wlkp.	Encyklopedia konspiracji wielkopolskiej 1939-1945. Praca zbior. pod red. M. Woźniaka. P. 1998.
EP	"Express Poznańsk"i. P. 1947-1999.
EWoJ	Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564-1995. Oprac. L. Grzebień przy współpr. zespołu jezuitów. Kr. 1996.
EWoK	Encyklopedia wiedzy o książce. Wr. 1971.
FAP	"Fontes Archaeologici Posnanienses. Annales Musei Archaeologici Posnaniensis". Vol. 4-39. P. 1953-2001. [Tyt. poprzedni: "Fontes Praehistorici". Vol. 1-3. P. 1950-1952].
Filozofia w Polsce	Filozofia w Polsce. Słownik pisarzy. Red. B. Baczko [i in.]. Wr. 1971.
Gałka	Gałka W.: O architekturze i plastyce dawnego Poznania do końca epoki baroku. P. 2001.
Gaz. Gost.	"Gazeta Gostyńska". Gostyń 1990-2004.
Gaz. Pozn.	"Gazeta Poznańska". P. 1952-1975, 1981-2000.
Gaz. Wyb. (P.)	"Gazeta Wyborcza". [Dodatek:] "Gazeta Wielkopolska". P. 1990 [od 16.11.]-2004. [Zmiana tyt. "Gazeta Wyborcza - Poznań" od nr. 264 z 12.11.2001].
Gaz. Zach.	"Gazeta Zachodnia". P. 1975-1981.
Gąsiorowski, Skierska Oficjałowie	Gąsiorowski A., Skierska I.: Średniowieczni oficjałowie gnieźnieńscy. "Roczniki Historyczne" 61:1995 s. 37-86.
Generałowie	Kryska-Karski T., Żurakowski S.: Generałowie Polski niepodległej. Wwa 1991.
Gerber Studenci	Gerber R.: Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808-1831. Słownik biograficzny. Wr. 1971.
GH	"Grenzmärkische Heimatblätter". Schneidemühl [1925] 1939-1942.
Gł. Katol.	"Głos Katolicki". P. 1945-1956
Gł. Ostr.	"Głos Ostrowski". Ostrów Wielkopolski 1945/1946-1949.
Gł. Wlkp.	"Głos Wielkopolski". P. 1945-2004.
Guerquin	Guerquin B.: Zamki w Polsce. Wwa 1984.
Gumowski Skarby	Gumowski M.: Polskie skarby monet z X-XI wieku. Materiały. Wwa 1953.
Hensel Studia	Hensel W.: Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej. T. 1-7. P. [i in.] 1950-1995. [T. 4 i 6 autorzy: W. Hensel, Z. Hilczer-Kurnatowska, T. 7 autorzy: W. Hensel, Z. Hilczer-Kurnatowska, A. Łosińska].
Hilczerówna Dorzecze	Hilczerówna Z.: Dorzecze górnej i środkowej Obry od VI do początków XI w. Wr. 1967.
Hist. B.	Historia Bydgoszczy. Pod red. nauk. M. Biskupa. T. 1 Do roku 1920; T. 2 cz.1 1920-1939. Wwa [i in.] 1991-1999.
Hist. nauki	Historia nauki polskiej. Red. B. Suchodolski. T. 1-7, 9. Wr. 1970-1986.
HZ	"Historische Zeitschrift". München [und andere] [1859] 1939-2003. [Przerwa wyd.: styczeń 1944 - marzec 1949].
Iks	"Iks. Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny". P. 1992-2000.
Inowr. SB	Inowrocławski słownik biograficzny. Pod red. E. Mikołajczaka. Z. 1-4. Inowrocław 1991-2000.
Inwentarze 1750-75	Inwentarze dóbr szlacheckich powiatu kaliskiego. T. 2. Z lat 1750-1775. Wyd. W. Rusiński. Wr. 1959.
Inwentarze 1776-79	Inwentarze dóbr szlacheckich dawnego powiatu kaliskiego z l. 1776-1792. Część 1: Inwentarze z lat 1776-1779. Zebrał i oprac. W. Rusiński. Rocznik Kaliski 14: 1981 s. 99-264.
Inwentarze 1780-84	Inwentarze dóbr szlacheckich dawnego powiatu kaliskiego z l. 1776-1792. Część 2: Inwentarze z lat 1780-1784. Zebrał i oprac. W. Rusiński. Rocznik Kaliski 15: 1982 s. 129-273.
Inwentarze 1785-92.	Inwentarze dóbr szlacheckich dawnego powiatu kaliskiego z l. 1776-1792. Część 3: Inwentarze z lat 1785-1792. Zebrał i oprac. W. Rusiński. Rocznik Kaliski 16: 1983 s. 85-229 [indeksy s. 230-241].
Inwentarze XVI - poł. XVIII w.	Inwentarze dóbr szlacheckich powiatu kaliskiego. T. 1. Od XVI do połowy XVIII wieku. Wyd. W. Rusiński. Wr. 1955
IPSW	Polskie skarby wczesnośredniowieczne. Inwentarze. T. 1-4. Wwa [i in.] 1959-1966.
Jakóbczyk Studia	Jakóbczyk W.: Studia nad dziejami Wielkopolski w XIX w. (Dzieje pracy organicznej). T. 1-3. P. 1951-1967.
Jarecki POW	Jarecki M.: Aby pamięć nie zaginęła. Słupca 2001.
Kal. Bydg.	"Kalendarz Bydgoski". B. 1968-2004.
Kamińska Grody	Kamińska J.: Grody wczesnośredniowieczne ziem Polski środkowej na tle osadnictwa. Łódź 1953.
Kanoniści	Polscy kanoniści (wiek XIX i XX). Zebrane zbiorowo materiały oprac. i ułożył J. R. Bar. Cz. 1-2. Wwa 1981.
Kat. biskupów	Katalogi biskupów poznańskich. Oprac. J. Wiesiołowski. P. 2004.
Kawalerowie VM	Kawalerowie Virtuti Militari: 1792-1945. Słownik biograficzny. T. 2 (1914-1921) cz. 1-2. Koszalin 1991-1993, T. 3 (1939) cz.1. Koszalin 1997, T. 4 (1939-1945) cz. 1. Koszalin 1995, T. 5 (Konspiracja 1939-1945) cz. 1. Koszalin 1999 oraz poza numeracją: G. Łukomski, B. Polak, A. Suchcitz: Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Wykazy odznaczonych za ojczyznę z lat 1863-1864, 1914-1945. Koszalin 1997 oraz K. Banaszek, W. K. Roman, Z. Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Wwa 2000.
KDW	Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski. T. 6-11. P.1982-1999. [T. 1-5 wyd. P. 1877-1908].
KDWsn	Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski. Seria nowa. Z. 1: Dokumenty opactwa benedyktynów w Lubiniu z XIII-XV w. Wyd. i oprac. Z. Perzanowski. P. 1975.
KH	"Kwartalnik Historyczny". Lwów [1887] 1939, Kraków [i in.] 1947-2000.
KHKM	"Kwartalnik Historii Kultury Materialnej". Wwa 1953-2000.
KHNT	"Kwartalnik Historii Nauki i Techniki". Wwa 1956-2000.
Kiersnowscy Skarby	Kiersnowscy T. i R.: Wczesnośredniowieczne skarby srebrne z Pomorza. Materiały. Wwa 1959.
Klanowski	Klanowski T.: Germanizacja gimnazjów w Wielkim Księstwie Poznańskim i opór młodzieży polskiej w latach 1870-1914 na przykładzie Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. P. 1962.
KMP	"Kronika Miasta Poznania". P. [1923] 1939, 1945-2004.
KMuz.	"Kwartalnik Muzealny". Kr. 1948-1949.
Konsp. pomor.	Komorowski K.: Konspiracja pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993.
Korth	Korth R.: Die preussische Schulpolitik und die polnischen Schulstreiks. Ein Beitrag zur preussischen Polenpolitik der Ära Bülow. Würzburg 1963.
Kościół W. Ks. P.	Zieliński Z.: Kościół katolicki w Wielkim Księstwie Poznańskim w l. 1848-1865. Lublin 1973.
Kowalska-Pietrzak Prałaci	Kowalska-Pietrzak A.: Prałaci i kanonicy kapituły łęczyckiej do schyłku XV wieku. Łódź 2004.
Kozłowski Wielkopolska	Kozłowski J.: Wielkopolska pod pruskim zaborem w latach 1815-1918. P. 2004.
Kron. AM	Kronika Akademii Medycznej w Poznaniu. Od stycznia 1950 do 30 września 1957. Red. A. Wrzosek [i in.]. T. 1-3. P. 1959.
Kron. DWł.	"Kronika Diecezji Włocławskiej". Włocławek [1927] 1939, 1945-2004.
Kron. UP	Kronika Uniwersytetu Poznańskiego za rok szkolny... [1923/1924-1936/1937, 1945-1954/1955] P. 1929-1938, 1958. [Kontynuowana pod tyt.: Kronika Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: za rok szkolny... 1955/1956-1980/1981, 1984/1985-1992/1993. P. 1957-1993].
Kronika karmelitów	Kronika poznańskich karmelitów bosych. Oprac. P. F. Neumann. P. 2001.
Kronika pisarzy	Kronika poznańskich pisarzy miejskich. Oprac. J. Wiesiołowski. P. 2004.
Kroniki benedyktynek	Kroniki benedyktynek poznańskich. Oprac. M. Borkowska [i in.]. P. 2001.
Kroniki bernardynów	Kroniki bernardynów poznańskich. Oprac. S. B. Tomczak i J. Wiesiołowski. P. 2002.
Krygier	Krygier R.: Wpisani w dzieje ziemi szamotulskiej. Wybór biogramów. Szamotuły 1998.
Księga kupiectwa	Januszkiewicz M. J., Pleskaczyński A.: Swój do swego. Księga kupiectwa poznańskiego. P. 2004.
Księża	Księża społecznicy w Wielkopolsce 1849-1919. Słownik biograficzny. Zesp. red. M. Banaszak [i in] T. 1. Gn. 1992.
Kto był kim	Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej. Red. nauk. J. M. Majchrowski przy współpracy G. Mazura i K. Stepana. T. 1-2. Wwa 1994.
Kultura i Sztuka	"Kultura i Sztuka". Dodatek tygodniowy dziennika "Ilustrowany Kurier Polski". B. 1945 [od nr. 6]-1959. [Jest to integralna część dziennika, ale posiada oddzielną numerację, po 1959 r. został przekształcony w stałą rubrykę kulturalną].
Kunert Słownik	Kunert A. K.: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944. T. 1-3. Wwa 1987-1991.
Kurnatowska, Łosińska	Hilczer-Kurnatowska Z., A. Łosińska: Weryfikacja grodzisk wielkopolskich na półmetku. "Fontes Archeologici Posnaniensis" 32: 1981 s. 25-62.
KW	"Kronika Wielkopolski". P. 1973-2004.
Kwilecki Ziemiaństwo	Kwilecki A.: Ziemiaństwo wielkopolskie. Wwa 1998.
Kwilecki Ziemiaństwo II	Kwilecki A.: Ziemiaństwo wielkopolskie: między wsią a miastem. P. 2001.
KZBPP	Katalog zabytków budownictwa przemysłowego w Polsce. T. 1 (woj. poznańskie) z. 1  (pow. Gostyń). Wr. 1958.
KZSzt.	Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. 2 (woj. łódzkie) z. 10. T. 5 (woj. poznańskie) z. 1-29. T. 11 (woj. bydgoskie) z. 1-21 [wykorzystano: z. 1, 3, 8, 10-11, 13-14, 16, 18, 20, 21]. Wwa 1958-1988.
LBP	Liber beneficiorum dioecesis posnaniensis anni 1510. Księga uposażenia diecezji poznańskiej z roku 1510. Wyd. J. Nowacki. P. 1950.
Leśny Ze studiów	Leśny J.: Ze studiów nad osadnictwem i dziejami Ziemi Pałuckiej we wczesnym średniowieczu. "Slavia Antiqua" 22: 1975 s. 123-176.
LIK	"Leszczyński Informator Kulturalny". Leszno 1977-2004. [Od nr. 2/1978 zmiana tyt.: "Informator Kulturalny Województwa Leszczyńskiego", od nr. 6/1980 zmiana tyt.: "Informator Kulturalny i Turystyczny Województwa Leszczyńskiego", od nr. 1/1999 zmiana tyt.: "Informator Kulturalny i Turystyczny Południowo-Zachodniej Wielkopolski"].
LL	"Literatura Ludowa". Wwa [i in.] 1957-2004.
Loewenthal Juden	Loewenthal E. G.: Juden in Preussen. Biographisches Verzeichnis. Berlin 1982.
LWK 1564/65	Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich. 1564-1565. Cz. 1-2 oraz Indeksy do cz. 1-2. B. 1961-1963.
LWK 1628/32	Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich 1628-1632. Wyd. Z. Guldon. Cz. 1-3.  Wr. 1967-1969.
Maciejewski Episkopat	Maciejewski J.: Episkopat polski doby dzielnicowej 1180-1320. Kr. [i in.] 2003.
Majątki wlkp.	Majątki wielkopolskie. T. 1-7. Szreniawa 1994-2002.
Malinowski Muratorzy	Malinowski K.: Muratorzy wielkopolscy drugiej połowy 17 w. P. 1948.
Małyszko Cmentarze	Małyszko S.: Zabytkowe cmentarze przy rogatce w Kaliszu. Kalisz 2003.
Mann Handbuch	Biographische Handbuch für das preussische Abgeordnetenhaus 1867-1918. Bearb. von B. Mann unter Mitarb. von M. Doerry. Düsseldorf 1988.
Mapa grodzisk	Mapa grodzisk w Polsce. Praca zbior. pod red. W. Antoniewicza i Z. Wartołowskiej. Wr. 1964.
Martyrol.	Jacewicz W., Woś J.: Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945. Z. 1-5. Wwa 1977-1981.
MGG	Die Musik in Geschichte und Gegenwart. Allgemeine Enzyklopädie der Musik. Bd. 1-16. Kassel 1949-1979.
Ministrowie	Ministrowie Polski Niepodległej 1918-1945. Red. M. Baumgart [i in.]. Szczecin 2001.
MK	"Miesięcznik Kościelny Archidiecezji Poznańskiej". P. 1946-2004.
Motty	Motty M.: Przechadzki po mieście. Oprac. i posłowiem opatrzył Z. Grot. T. 1-2. Wwa 1957.
MPHsn.	Monumenta Poloniae Historica. Series Nova. Pomniki dziejowe Polski. Ser. 2. T. 1-11. Kr. 1946-1994.
MPT	Miasta polskie w tysiącleciu. Red. S. Pazyra [i in.]. T. 1-2. Wr. 1965-1967.
MSPP	Mały słownik pisarzy polskich. Cz. 1-2. Wwa 1966.
Münch	Münch H.: Geneza rozplanowania miast wielkopolskich XIII i XIV wieku. Kr. 1946.
MW	"Myśl Współczesna". Łódź 1946-1951.
Napisy pamiątkowe	Wojtkowiak Z.: Napisy pamiątkowe miasta Poznania. Nowożytne tablice zewnętrzne: poł. XIX - początek XXI wieku. P. 2004.
Nauczyciele MM	Nauczyciele Gimnazjum i Liceum św. Marii Magdaleny w Poznaniu 1793-1996. Oprac. A. Białobłocki. P. 1998.
Nauka w Wlkp	Nauka w Wielkopolsce. Przeszłość i teraźniejszość. Studia i materiały. Praca zbior. pod red. G. Labudy przy współudziale W. Jakóbczyka i S. Weymana. P. 1973.
NDB	Neue Deutsche Biographie. Bd. 1-21 [do: Rohlofs]. Berlin 1953-2003.
NL	"Nowiny Lekarskie". P. [1889] 1939, 1945-1950.
Nowacki	Nowacki J.: Dzieje archidiecezji poznańskiej. T. 1-2. P. 1959-1964.
Nowy Korbut	Bibliografia literatury polskiej. Nowy Korbut. Red. K. Budzyk. T. 1-18. Wwa 1963-2000.
NP	"Nasza Przeszłość". Kr. 1946-2004.
NRHA	"Nadwarciański Rocznik Historyczny". Gorzów Wielkopolski 1994-2004.
NŚ	"Nowy Świat". Tygodniowy dodatek do "Głosu Wielkopolskiego". P. 1950 (od 29.10.)-1959 (do 6/7.09.). [Tyt. poprzedni: "Świat". Ilustrowany dodatek tygodniowy do "Głosu Wielkopolskiego". P. 1946 (od 6.10.)-1950 (do 26.02.)].
Nurt	"Nurt". P. 1965-1989.
Obywatel	"Obywatel". Murowana Goślina 1990-2000.
„Ojczyzna”	„Ojczyzna” 1939-1945. Dokumenty. Wspomnienia. Publicystyka. Red. Z. Mazur [i in.]. P. 2004.
Opalenicki SB	Opalenicki słownik biograficzny. Pod red. B. Wojcieszaka. T. 1-2. Opalenica 1993-1994.
Oracki Słownik	Oracki T.: Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla. Od połowy XV w. do 1945 roku. Wwa 1963.
OWKalisza	Osiemnaście wieków Kalisza. Studia i materiały do dziejów miasta Kalisza i regionu kaliskiego. T.1-3. P. 1960-1962.
Pan. Leszcz.	"Panorama Leszczyńska". Leszno 1979-2004. [Tyt. poprzedni: "Życie Nadodrza" 1971 nr 10-1979 nr 11].
PAntrop.	"Przegląd Antropologiczny". P. [1926] 1939/1945-2002.
PArch.	"Przegląd Archeologiczny". P. [1919/1921] 1937/1939, 1946/1947-2003.
PBK	"Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej". Kórnik [1929] 1939/1945-2003.
PGeogr.	"Przegląd Geograficzny". Wwa [1918] 1939/1945-2003.
PH	"Przegląd Historyczny". Wwa [1905] 1939, 1946-2004.
PHum.	"Przegląd Humanistyczny". Wwa 1957-2004.
Pisarze Wlkp.	Chadzinikolau N., Mańkowski J.: Pisarze Wielkopolski. Informator. P. 1971.
PLit.	"Pamietnik Literacki". Lwów [1902] 1946-2003.
PLub.	"Przegląd Lubuski". Zielona Góra 1971-1983.
PLudu	"Przyjaciel Ludu". Leszno 1986-2000.
PMMAEŁ	Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Ser. Etnograficzna. Nr 1-28. Łódź 1957-1988. Ser. Archeologiczna. Nr 1-42. Łódź 1956-2000. Ser. Numizmatyczna i Konserwatorska. Nr 1-10. Łódź 1981-1993].
Pol. Zach.	"Polska Zachodnia". P. 1945-1950.
Polscy pisarze	Bartelski L. M.: Polscy pisarze współcześni 1939-1991. Leksykon. Wwa 1995.
Posłowie	Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1939. Słownik biograficzny. T. 1-2. Wwa 1998-2000.
PPK	"Polski Przegląd Kartograficzny". Wwa 1969-2004.
Prasa	Z dziejów prasy wielkopolskiej XIX-XX wieku. T. 1-4. Pod red. M. Kosmana. P. 1995-1998.
Przew. APAN	Przewodnik po zasobie Archiwum PAN. Oprac. H. Krajewska i A. Kulecka. Wwa 1999
Przew. Kat.	"Przewodnik Katolicki". P. [1895] 1939, Jednodniówka z 1947, 1956-2004.
Przybecki	Przybecki M.: Z dziejów staro-klasycznego Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. P. 1990.
PSB	Polski Słownik Biograficzny. T. 1-42 oraz Suplement. Kr. [i in.] [1935] 1939, 1946-2000.
PSocjal.	"Przegląd Socjalistyczny". Miesięcznik Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS [Polskiej Partii Socjalistycznej]. Wwa 1945-1948.
PSzL	Polska Sztuka Ludowa. Wwa 1947-1990.
PTeatr.	"Pamiętnik Teatralny". Wwa 1952-2003.
PTPN	Veritate et scientia. Księga pamiątkowa w 125-lecie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Pod red. A. Gąsiorowskiego. Wwa 1982.
PWlkp.	"Przegląd Wielkopolski". P. 1939, 1946-1947, 1987-2000.
PZach.	"Przegląd Zachodni". P. 1945-2000.
RAP	"Rocznik Archidiecezji Poznańskiej". P. 1947-2000.
RARP	"Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu". P. 1972-2000.
RAU	Rocznik Zarządu Akademii Umiejętności w Krakowie". Kr. [1873] 1939/40, 1945/1946-1947/1952. [Zmiana tyt. 1891/1892-1947/1952 Rocznik Akademii Umiejętności].
RDSG	"Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych". P. [1931-1938] 1939 wyd. w 1946-2000.
RDzPWlkp	"Roczniki Dziejów Powstania Wielkopolskiego 1918/19". P. 1947.
RH	"Roczniki Historyczne". P. [1925] 1939/1946-2000.
RHum.	„Roczniki Humanistyczne”. Lublin 1949-2004.
RKal.	"Rocznik Kaliski". P. 1968-2000.
RKon.	"Rocznik Koniński". P. 1977-1982, 1997-1999.
RL	"Ruch Literacki". Kr. 1960-2000.
RLeszcz.	"Rocznik Leszczyński". P. 1977-1987.
RLub.	"Rocznik Lubuski". Zielona Góra 1959-2000.
RMNRSz.	"Rocznik Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie". P. 1976-2000.
RNn.	"Rocznik Nadnotecki". P. [i in.] 1966-1999.
Rogall Geistlichkeit	Rogall J.: Die Geistlichkeit der Evangelisch-Unierten Kirche in der Provinz Posen 1871-1914 und ihr Verhältnis zur preussischen Polenpolitik. Marburg and der Lahn 1990.
Rosin	Rosin R.: Ziemia wieluńska w XII-XVI w. Studia z dziejów osadnictwa. Łódź 1961.
Rospond Słownik etym.	Rospond S.: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Wr. 1984.
Rota	Causae Polonae coram Sacra Romana Rota XV-XVII saec.: explanatio processuum et regesta documentorum. Ed. Ch. Bukowska-Gorgoni. Roma 1995.
RPAN(Kr.)	"Rocznik. Polska Akademia Nauk". Oddział w Krakowie. Kr. 1957/1958-1996.
RPil.	"Rocznik Pilski". P. 1960-1962.
RPPO 1441	Rejestr poborowy powiatu ostrzeszowskiego z 1441 r. Wyd. S. Nawrocki. Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza 5: 1959 z. 1 s. 221-224.
RPTG	"Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego". Kr. [1927] 1939, 1946-1980. [Wcześniej i później pod in. tytułami!]
Ruch PES	"Ruch Prawniczy i Ekonomiczny". P. 1921-1924, 1958-1960 z. 2. [Zmiana tyt.: "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny. P. 1925-1939; 1960 z. 3-2004].
Rusiński Struktura	Rusiński W.: Struktura osadnictwa i zaludnienie powiatu kaliskiego w 1789 r. "Rocznik Kaliski" 3: 1970 s. 53-116.
RWWsch.	"Rocznik Wielkopolski Wschodniej". P. 1973-1976.
Rymut Nazwy	Rymut K.: Nazwy miast Polski. Wr. 1987.
SA	"Slavia Antiqua". P. 1948-2000.
SAdw.	Słownik biograficzny adwokatów polskich. Kom. red. Kom. red. Z. Czeszejko-Sochacki [i in.].  T. 1-2. Wwa 1980-1988.
SAP	Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających [od t. 4 adnotacja: (zmarłych przed 1966 r.)] . Malarze, rzeźbiarze, graficy. Zesp. red. J. Maurin-Białostacka [i in.]. T. 1-7. Wrocław 1971-2003 [t. 6:1998, t. 7:2003].
SBKS	Słownik biograficzny katolicyzmu społecznego w Polsce. Kom. red. R. Bender [i in.]. T. 1-3. Wwa 1991-1995.
SBP	Słownik biologów polskich. Red. S. Feliksiak. Wwa 1987.
SBPNM	Słownik biograficzny polskich nauk medycznych XX wieku. Kom. red. B. Popielski [i in.] T. 1-2 z. 1-4. Wwa 1991-2000. [t. 2 z.4:2002]
SBPW	Słownik biograficzny powstańców wielkopolskich 1918-1919. Red. nauk. A. Czubiński [i in.]. P. 2002.
SBTech.	Słownik biograficzny techników polskich. Z. 1-8. Wwa 1989-1998. [wyszło do t. 14:2003]
SBTP I	Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965. Kom. red. S. Dąbrowski [i in.]. [T.1]. Wwa 1973.
SBTP II	Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980. Napisał i oprac. zesp. w składzie B. Berger [i in.] T. 2. Wwa 1994.
SBWP-W I	Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej: ziemi kaliskiej. Pod red. H. Tadeusiewicz. T. 1-2. Kalisz 1998-2003.
SBWP-W zeszyt próbny	Słownik biograficzny Wielkopolski Południowo-Wschodniej: zeszyt próbny. Red. E. Polanowski. Kalisz 1993.
Serwański	Serwański E.: Wielkopolska w cieniu swastyki. Wwa 1970.
SFiloz.	Słownik filozofów. Red. I. krońska; autorzy artykułów K. Ajdukiewicz [i in.]. T. 1. Wwa 1966.
SGraf.	Mulczyński J.: Słownik grafików Poznania i Wielkopolski XX wieku urodzonych do 1939 roku. P. 1996.
SHGWPŚ	Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu. Pod red. A. Gąsiorowskiego. Cz. 1-4 cz. 2. Wr. 1982-2003. [cz. 3:1993-1999, cz. 4:2001-2003].
SHGZWŚ	Słownik historyczno-geograficzny ziemi wieluńskiej w średniowieczu. Oprac. R. Rosin. Wwa 1963.
SHist.	Słownik historyków polskich. Oprac. M. Prosińska-Jackl; autorzy biogramów K. Baczkowski [i in.].Wwa 1994.
SiMDW	Studia i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza. P. 1955-1994.
Skarby - Atlas	Skarby wczesnośredniowieczne z obszaru Polski. Atlas. Oprac. L. Gajewski [i in.]. Wr. 1982.
Skuratowicz Dwory	Skuratowicz J.: Dwory i pałace w Wielkim Księstwie Poznańskim. P. 1981.
SLek.	Szarejko P.: Słownik lekarzy polskich XIX wieku. T. 1-6. Wwa 1991-2001.
SMK	Winiowicz K.: Słownik muzyków z Kościańskiego. Kościan 1997.
SMP	Słownik muzyków polskich. T. 1-2. Kr. 1964-1967.
SO	"Slavia Occidentalis". P. [1921] 1947-2000.
SPis.	Słownik pisarzy. Wrocław 1971
SPis. K. i P.	Mrozek Z.: Mały słownik pisarzy Kujaw i Pomorza (1920-1991). B. 1992.
SPKP	Słownik pracowników książki polskiej. Pod red. I. Treichel. Wwa 1972.
SPKP suplement	Słownik pracowników książki polskiej. Suplement. Pod red. I. Treichel. Wwa 1986.
SPKP suplement 2	Słownik pracowników książki polskiej. Suplement 2. Pod red. H. Tadeusiewicz. Wwa 2000.
Spraw. Arch.	Sprawozdania Archeologiczne. Wr. [i in.] 1955-2000.
Spraw. PAN	"Sprawozdania z Czynności i Prac". Polska Akademia Nauk. Wwa 1953-1963. [Kontynuacja pod in. tytułami].
Spraw. PAU	"Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Polskiej Akademii Umiejętności". Kr. [1920] 1939, 1945-1952, 1989/1990-2000. [Poprzednie roczniki pod in. tytułami].
Spraw. PMA	Sprawozdania Państwowego Muzeum Archeologicznego. T. 1-5. Wwa 1945-1953. [T. 5 za 1953 zawiera Index I-V (1945-1953) wyd. 1956].
Spraw. PTPN	"Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk". P. [1928] 1945/1946 [zawiera sprawozdanie za 1939-1945]-1972. [Od Nr. 91 za 1973 podział na Sprawozdania poszczególnych Wydziałów PTPN].
Spraw. TNT	"Sprawozdania Towarzystwa Naukowego w Toruniu". Toruń 1947/1948-2000.
Spraw. Tow. Nauk. KUL	Sprawozdania z Czynności Wydawniczej i Posiedzeń Naukowych oraz Kronika Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Nr 3-17. Lublin 1948/1949-1968. [Tytuł poprzedni: Sprawozdania z Czynności Wydawniczej i Posiedzeń Naukowych. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Nr 1-2. Lublin 1945/1947-1947/1948; tytuł następny: Sprawozdania Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Nr 18-21 Lublin 1969-1971].
Spraw. WHNS PTPN	Sprawozdania. Wydział Historii i Nauk Społecznych. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. P. 1973-1990. [Kontynuacja: Sprawozdania za lata 1990-1998: wydziały II do VIII. P. 2001].
Spraw. WTN	"Sprawozdania Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego". Wr. 1946-1955. [Od R. 11 z 1956 podział na serie].
SSS	Słownik Starożytności Słowiańskich. Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych. Pod. red. W. Kowalenki [i in.]. T. 1-7 oraz 8 cz. 1-2 suplementy i indeksy. P. 1961-1996.
SWB	Słownik bibliotekarzy wielkopolskich: 1918-2000. Pod red. F. Łozowskiego. P. 2001.
SWPP	Słownik współczesnych pisarzy polskich. Oprac. zesp. pod red. E. Korzeniewskiej. T. 1-4. Wwa 1963-1966.
Sylwetki Wielkopolan	Kosmanowie B. i M.: Sylwetki Wielkopolan. P. 1988.
SZ	"Strażnica Zachodnia". P. [i in.] [1922] 1939, 1946-1950.
Szam. Inf.	"Szamotulski Informator". Szamotuły 1945-1946. [W 1945 wyd. pod tyt.: "Informator Szamotulski"].
Szkice przedst. med. pozn.	Szkice do portretów przedstawicieli medycyny poznańskiej 1945-1985. Praca zbior. pod red. J. Hasika i R. K. Meissnera. P. 1991.
Szkoła Kaliska	Szkoła kaliska: I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka w Kaliszu: nauczyciele i wychowankowie. Pod red. K. Walczaka. Kalisz 1998.
SzSP - Architektura	Sztuka sakralna w Polsce. Architektura. Red. A. Krause. Wwa 1956.
SzSP - Malarstwo	Sztuka sakralna w Polsce. Malarstwo. Oprac. T. Dobrzeniecki, J. Ruszczycówna, Z. Niesiołowska-Rotherowa. Wwa 1958.
SŹ	Studia Źródłoznawcze. Wydawnictwo seryjne poświęcone naukom pomocniczym historii oraz źródłoznawstwu polskiemu i powszechnemu. T. 1-41. Wwa [i in.] 1957-2003.
Ślaski, Tabaczyński	Ślaski J., Tabaczyński S.: Wczesnośredniowieczne skarby srebrne Wielkopolski. Materiały. Wwa 1959.
Śródka	Śródka A.: Uczeni polscy XIX-XX stulecia. T. 1-4. Wwa 1994-1998.
Świechowski	Świechowski Z.: Budownictwo romańskie w Polsce. Katalog zabytków. Wr. 1963.
Tabaczyński	Tabaczyński S.: Z badań nad wczesnośredniowiecznymi skarbami srebrnymi Wielkopolski. Wwa 1958.
Teki Hist.	"Teki Historyczne". Polskie Towarzystwo Historyczne w Wielkiej Brytanii. T. 1-22. Londyn 1947-1999.
Teolodzy	Słownik polskich teologów katolickich. Lexicon theologorum catholicorum Poloniae. Pod red. H. E. Wyczawskiego.T. 1-8. Wwa [i in.] 1981-1995.
Tezlaff	Tezlaff W.: 2000 Kurzbiographien bedeutender deutscher Juden des Jahrhunderte. Lindhorst 1982.
Tłoczek	Tłoczek I. F.: Miasteczka rolnicze w Wielkopolsce. Wwa 1955.
Trzeciakowski Kulturkampf	Trzeciakowski L.: Kulturkampf w zaborze pruskim. P. 1970.
Tyg. Powsz.	"Tygodnik Powszechny". Kr. 1945-1953; 1956-2000.
Tyg. Zach.	"Tygodnik Zachodni". P. 1956-1960.
Udział duch.	Kącki F.: Udział duchowieństwa katolickiego w powstaniu wielkopolskim 1918-1919. "Novum" 1971 nr 12 [specjalny] s. 31-119.
Urzędnicy centralni Spisy	Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy. Oprac. K. Chłapowski [i in.]. Red. A. Gąsiorowski. Kórnik 1992.
WA	"Wiadomości Archeologiczne". Wwa [1873] 1939 [reedycja 1948]-1991/2001.
WAG	"Wiadomości Archidiecezji Gnieźnieńskiej". Gniezno 1946-2000.
Wędzki Rozwój osadnictwa	Wędzki A.: Rozwój osadnictwa i podziały terytorialne Ziemi Lądzkiej do końca XIV wieku. "Slavia Antiqua" 13: 1966 s. 1-141.
WH	"Wiadomości Historyczne". Wwa 1948-1953.
Widnokrąg	"Widnokrąg". Tygodniowy dodatek społeczno-kulturalny Gazety Poznańskiej. P. 1949, 1951.
Wielkopolanie	Wielkopolanie XIX wieku. Praca zbior. pod red. W. Jakóbczyka. T. 1-2. P. 1966-1969.
Wiliński	Wiliński S.: Granitowe kościoły wiejskie XII wieku w Wielkopolsce. "Przegląd Zachodni" 8: 1952 nr 11/12 s. 417-432.
Wlkp. Wyb. Źr.	Wielkopolska. Wybór źródeł. Oprac. W. Jakóbczyk. T. 1 (1815-1850)-2 (1851-1914). Wr. 1952-1954.
WNA	"Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne". Kr. [1889] 1938/1939-1940/1948. [Kontynuacja: "Wiadomości Numizmatyczne" 1957-2000].
WNum.	"Wiadomości Numizmatyczne". Wwa 1957-2000.
Wojciechowska	Wojciechowska M.: Materiały do dziejów katolickich towarzystw robotników polskich w Wielkopolsce. [W:] Poznańskie Studia Teologiczne T. 6: 1986 s. 399-422.
Wolnomularze	Hass L.: Wolnomularze polscy w kraju i na świecie 1821-1999. Słownik biograficzny. Wwa 1999.
Wróblewski	Wróblewski J.: Polskie biblioteki ludowe w zaborze pruskim i na terenie Rzeszy Niemieckiej w latach 1843-1939. Olsztyn 1975.
WSB	Wielkopolski słownik biograficzny. Kom. red. A. Gąsiorowski [i in.]. Wwa 1981.
Współcz. pisarze	Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny. Oprac. zespół pod red. J. Czachowskiej i A. Szałagan. T. 1-8. Wwa 2003.
WTK	"Wrocławski Tygodnik Katolików". Wr. 1953-1957 [Kontynuacja od nr. 9 1957: "Tygodnik Katolików"].
Wybitni hist. wlkp.	Wybitni historycy wielkopolscy. Praca zbior. pod red. J. Strzelczyka. P. 1989.
Wybitni Wlkp.	Wybitni Wielkopolanie XIX wieku. Praca zbior. pod red. W. Jakóbczyka. P. 1959.
Zakrzewski	Zakrzewski Z.: Przechadzki po Poznaniu lat międzywojennych. Wwa 1983.
Zakrzewski Ulicami	Zakrzewski Z.: Ulicami mojego Poznania. Przechadzki z lat 1918-1939. P. 1985.
Zap. TNT	"Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu". Toruń [1908] 1939/1945-1954. [Kontynuacja: "Zapiski Historyczne" 1955-2002].
Zasł. Pomorzanie	Zasłużeni Pomorzanie w latach II wojny światowej. Szkice biograficzne. Wr. 1984.
Zasł. Wlkp.	Jakóbczyk W.: Zasłużeni Wielkopolanie XIX wieku. Wwa 1987.
ZfO	"Zeitschrift für Ostforschung". Länder und Völker im östlichen Mitteleuropa. Marburg/Lahn 1952-2004. [Zmiana tyt. od 1995: "Zeitschrift für Ostmitteleuropa Forschung"].
ZH	"Zapiski Historyczne" P. [i in.] 1955-2002. [Tytuł poprzedni: "Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu"].
Zielińska Poczet	Zielińska T.: Poczet polskich rodów arystokratycznych. Wwa 1997.
Zieliński Wykonanie	Zieliński Z.: Wykonanie ustawy Sejmu pruskiego z 11 maja 1873 r. o kształceniu i zatrudnieniu duchowieństwa na terenie Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Poznańskiej 1873-1887. [W:] Studia historyczne. T. 2. Lublin 1968 s. 7-107.
Ziemia wrzesińska	Ziemia wrzesińska. Przeszłośc i teraźniejszość. Pod red. J. Deresiewicza. Wwa 1978.
Ziemianie	Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny. [W cz.1-3 dodatkowy podtytuł: Życiorysy]. Kom. red. J. Leskiewiczowa [i in.]. Cz. [1]-6. Wwa 1992-2002.
ZiZM	Zrodziła ich Ziemia Mogileńska. Praca zbior. pod red. Cz. Łuczaka. P. 1997.
Znaki	Znaki pamięci: ...ludziom regionu Pomorza i Kujaw trwale związanym z dziennikarstwem na tej ziemi spoczywającym. Autor biogramów J. Brodziński [i in.]. B. 1999.
ZNUAM	Zeszyty Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. [Różne serie]. P. 1956-1973.
ZOW	"Z Otchłani Wieków". P. [1926] 1945-1988, 1999-2002.

Część I. Osoby

Abgarowicz* Kazimierz Feliks (1888-1986) filolog klasyczny. Słowniki: WSB; Nauczyciele MM.

Abraham* Prochownik (X w.) legendarny król Polski. Biografie: A. Sehn: Król Polski A. P. Zesz. Hist. Z. 124  (1998) s. 220-8 [legenda o domniemanym królu].

Abraham* (XIV w.) scholastyk pozn. Przyczynki: Nowacki II s. 67.

Abraham* z Kębłowa - zob. Kębłowski Abraham.

Abraham* z Nowego Dworu h. Nałęcz (XIV/XV w.) kan. pozn., gnieźn. Biografie: Czyżak Kapituła s. 310.

Abraham ze Zbąszynia - zob. Zbąski Abraham.

Abraham* Roman (1891-1976) gen. brygady, dowódca Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. Słowniki: WSB; Z. Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Wwa 1990; Wrzesiński SB; Kawalerowie VM T.II cz. 1; T. III, cz. 1; Posłowie. Źródła: R. A.: Wspomnienia wojenne znad Warty i Bzury. Wojskowy Przegląd Historyczny 1966 nr 1 s. 175-210, nr 2 s. 234-77, nr 3 s. 291-322, nr 4 s. 213-49, 1967 nr 1 s. 253-98. -- R. A.: Wspomnienia wojenne znad Warty i Bzury. Wwa 1990.  Biografie: Z. Godyń: [Gen. R. A. 1891-1976]. Przegląd Kawaleryjski i Broni Pancernej 11: 1976 nr 82 s. 116-7. -- K. Rudnicki: Ś. p. gen. dr R. A. Przegląd Kawaleryjski i Broni Pancernej 11: 1976 nr 82 s. 115-6. -- B. Polak: Generał brygady dr R. A. (1891-1976). [W:] Bitwy września 1939. T. 5. Koszalin 1989. -- Leszek Laskowski: R. A. Losy dowódcy. Wwa [i in.] 1998, 197 s.  Przyczynki: B. Skaradziński: Ostatnia droga generała A. Tyg. Powsz. 30: 1976 nr 41 s. 1-2 [uroczystości pogrzebowe w Wwie i Wrześni 31.08. i 01.09.1976 r.]. -- A. Wernic: Pamięci generała. Kierunki 21: 1976 nr 37 s. 9. -- L. Laskowski: Z dziejów obrony Lwowa w listopadzie 1918 r. Roman Abraham - dowódca "Góry Stracenia". [W:]  Zesz. Nauk. Inst. Zarządz. / PKoszal .-Nr 4 .-(1998) s. 123-135.
Artykuły: ^-- ^WTK 1976 nr 37. -- ^+Przegląd Kawalerii i Broni Pancernej t. 84-6.

Abramowicz* Kazimierz (1889-1936) matematyk, prof. UP. AW: 2. Słowniki: WSB; PTPN. Przyczynki: Nauka w Wlkp. s. 226

Abramowicz* Piotr (1619-1697) ks., jezuita, społecznik, budowniczy kościoła w P. AW: 3. Słowniki: PSB; EWoJ; EK; J. Poplatek [i in.]: Słownik jezuitów artystów. Kr. 1972. Przyczynki: Historia Residentiae Walcensis Societatis Jesu. Wyd. M. Rohwerder. Köln 1967 s. 101, 108, 110.

Abramski* Aleksander (1880-1964) lekarz, społecznik. Słowniki: SBWP-W I; Szkoła Kaliska.  Biografie: B. Makowiec, J. Makowiec: Dr. A. A. (Dobre imię medycyny kaliskiej). Ziemia Kaliska 1966 nr 28 s. 3.

Abratowicz* Szymon (1703-1745) jezuita, filozof, teolog. Słowniki: EWoJ.

Abt* Stefan (1898-1942) ks., redaktor, powstaniec wlkp. Słowniki: EK; Martyrol.; Teolodzy; SBL; AMM; Członkowie tajnych tow. Przyczynki: Dzieje parafii św. Mikołaja w Lesznie. Leszno 1955 s. 182-5, 215-7, 220, 223. -- Serwański s. 217-29. -- Kalendarium miasta Leszna. Red. A. Piwoń. Leszno 1996 s. 112, 114-5, 119, 128-31. -- A. Piwoń: Kościół św. Szczepana w Lesznie. PLudu 1999 z. 2 s. 2-3.  Artykuły: ^+RAP 1947.

Ackermann* Andreas ( + ) kupiec niem. w P. Przyczynki: Ostrowska-Kębłowska Architektura s. 26, 37, 52, 58, 81-2.

Adam* (XVI/XVII) kantor w Grodzisku. Słowniki: Chybiński.

Adam* (zm. 1612) mnich i organista klasztoru cystersów w Wągrowcu. Słowniki: Chybiński.

Adam* z Będkowa h. Wilczekosy (zm. 1451) dr dekretów, kan. krak., gnieźn., kapelan Władysława Jagiełły, prof. Akademii Krak. Biografie: Czyżak Kapituła s. 310-2.

Adam* ze Smolic (XV w.) pisarz konsystorza gn., notariusz publiczny. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze.

Adam* ze Stawiszyna (XV/XCVI w.) pisarz biskupa Uriela Górki, notariusz, kan. kolegiaty św. Mikołaja w P. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze.

Adam* z Wapna? (XIV w.) kaszt. bniński, ostrowski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Adam* z Wągrowca (zm. 1629). Źródła: A. z W.: Utwory organowe z intawolatury żmudzkiej. Edycja synoptyczna w opr. I. Bieńkowskiej [i in.]. Wwa 1999. Przyczynki: M. Perz: Śladami A. z W. (zm. 1629). Muzyka 3: 1996 s. 3-18. -- M. Perz: O A. z W. i jego twórczości. Ziemia Wągrowiecka 1998 nr 2 s. 27-30. -- M. Perz: O twórczości organowej A. z W. i projekcie jej edycji. [W:] Staropolszczyzna muzyczna. Pod red. J. Guzy-Pasiakowskiej [i in.]. Wwa 1998 s. 123-32. -- A. M. Wyrwa: Glosa do biogramu A. z W. (Margonina) w świetle zapisek nekrologicznych. Muzyka 43: 1998 z. 1 s. 72-7.

Adam Świnka z Zielonej h. Świnka (zm. 1433) poeta polsko-łac., kan. krak., gnieźn. Biografie: Czyżak Kapituła s. 312; Nowy Korbut. Przyczynki: R. Gansiniec: „Tragedia Petri comitis”. PLit. 1952 s. 70-1 i odb. -- M. Plezia: Wstęp do wyd.: Najstarsza poezja polsko-łacińska. Wr. 1952. -- H. Kowalewicz: Cantica Medii Aevi polono-latina. T. 1: Sequentiae. Wwa 1964. 

Adamanis* Franciszek (1900-1962) farmaceuta, prof. AM w P. Słowniki: WSB. Biografie: F. D. (życiorys) Kron. UP za l. akademickie 1945-1954/55 s. 637-8. -- E. Pawełczyk: Wspomnienie pośmiertne o prof. drze F. A. Z żałobnej karty. KMP 30: 1962 nr 3 s. 96-8, il. -- M. Szmytówna: Działalność naukowa i dydaktyczna profesora dr. F. A. (Wspomnienie pośmiertne). Acta Poloniae Pharmaceutica 20: 1963 z. 2 s. 101-8 [na s. 104-8: spis prac naukowych, 81 poz.]. -- M. Szmytówna: Prof. dr F. A. Spraw. PTPN 1962 nr 1 s. 185-93, bibliogr. -- A. Magowska: F. A. (1909-1962). Farmaceuta. [W:] Szkice do portretów przedstawicieli medycyny poznańskiej 1945-1985. P. 1991 s. 109-11, bibliogr. -- M. A. Smoczkiewicz: Profesor F. A. (1900-1962) - zasłużony organizator powojennej farmacji w Poznaniu - w moich wspomnieniach. KMP 1992 nr 3/4 s. 318-25, il. Przyczynki: H. Szołdrska: Walka z kulturą polską. UP podczas okupacji. P. 1948 s. 90-3. -- R. Ludwiczakówna: Działalność naukowa profesora F. A. P. 1951 [maszynopis w Archiwum Akademii Medycznej w Poznaniu, sygn. 6/415]. -- Kronika i bibliografia dorobku naukowego AM w P. 1957/59-1963/64. P. 1957 s. 11-21, 306, 329, 442, 606-19. -- J. Stanisławski: Odznaczenia państwowe. Farmacja Polska 1957 nr 9 s. 245. --  N. Karaśkiewicz, A. Sitkowska: Laureaci Nagród Miasta Poznania za rok 1959. KMP 1960 nr 3. -- J. Pluta: Prof. dr F. A. laureatem nagrody m. Poznania. Farmacja Polska 16: 1960 nr 10 s. 191-2. -- Prof. dr F. A. laureatem nagrody naukowej m. Poznania. Służba Zdrowia 12: 1960 nr 13 s. 3. -- D. Malejka: Profesor F. A. Nature 195: 1962 nr 4839. -- W. Głowacki: Męczeńskie drogi farmaceutów wielkopolskich w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945. P. 1967. Artykuły: ^Kron. AM 1959 t. 3  s. 67-73. --  ^+Farmacja Polska 16: 1960 nr 10 s. 191-2. -- ^+Biuletyn Głównej Biblioteki AM w P. 1971 nr 17 s. 169-77.

Adamczak* Bogdan (1909-1995) inż. chemik, wicedyrektor Cukrowni Dobre na Kujawach. Słowniki: SBTech. IX. Przyczynki: S. Miklos: Polacy na politechnice w Gdańsku w latach 1904-1939. Wwa 1987 s. 318.

Adamczewski* Adam ( + ) bankowiec pozn. Przyczynki: Z. Kaczmarek: Adamczewscy. Rodzina poznańskich bankowców. Aneks: Akt oskarżenia przeciwko A. A. KMP 1997 nr 2 s. 181-202, il.

Adamczewski* Adam (1849-1934) ks., społecznik. Słowniki: PTPN; Księża. Przyczynki: Nowacki II s. 123.

Adamczewski* Bolesław (1924-1977) farmaceuta, działacz społ. Słowniki: Opalenicki SB II. Biografie: W. Dębska: Mgr B. A. Herba Polonica 1978 nr 4 s. 259-60.

Adamczewski* Bronisław (1888-?) powstaniec wlkp., major WP. Słowniki: Członkowie tajnych tow.; SBPW. Biografie: B. Polak: Biografistyka powstania wielkopolskiego 1918-1919. Koszalin 1985 s. 26. -- B. Polak: Dowódcy powstania wielkopolskiego i wojska wielkopolskiego 1918-1919. T. 1. P. 1989 s. 58-9.

Adamczewski* Franciszek (1848-1914) ks., społecznik. AW: 6. Słowniki: PTPN; Księża.

Adamczewski* Franciszek (1908-1960) ks. Biografie: Cierliński: Śp. ks. F. A. MK 11: 1960 nr 3 s. 183-6.

Adamczewski* Henryk (1892-1981) prawnik, dyr. Banku Handl. w P. Słowniki: AMM; Członkowie tajnych tow. Przyczynki: Klanowski. -- Przybecki.

Adamczewski* Ignacy ( + ) powstaniec wielkopolski, przewodniczący Rady Żołnierskiej w Jarocinie. Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005.

Adamczewski* Ludwik (1870-1933) pediatra. Słowniki: PTPN; SLek. I.

Adamczewski* Stefan ( + ) nauczyciel germanista. Przyczynki: J. Werner, J. Żardecki: To oni nas uczyli. Kaliszanie w Warszawie 1993 nr 4 s. 19-29.

Adamczyk* Leon (1918-1973) ks. Biografie: K. Karłowski: Śp. ks. L. A,. (1918-1973). MK 25: 1974 nr 2 s. 42-3.

Adamczyk* Ludwik (1909-1956) lekarz i działacz społ. Słowniki: Anders; Opalenicki SB I. Przyczynki: K. Bielecki: Miasto i gmina Opalenica w dokumencie archiwalnym. Opalenica 1979 s. 28, 63-7. -- Z. Duda [i in.]: Nowe ulice w Opalenicy. Echa Opalenickie 1985 nr 10.

Adamczyk* Stefan (1892-1939) lekkoatleta, olimpijczyk 1924 r., chor. WP. Słowniki: H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego. Mężczyźni. Wwa 2004.; Wryk Sport. Przyczynki: Nie powinniśmy o nich zapomnieć ... S. A. wzór ambicji sportowej, pierwszy klasowy tyczkarz polski. Przegląd Sportowy 1939 nr 9. -- R. Wryk: Akademicki Związek Sportowy 1908-1939. P. 1990 s. 202, 358-60, 362, 365.

Adamek* Piotr (1885-1951) ks. kapelan wojsk., społecznik Słowniki: PTPN; Teolodzy; Księża; Członkowie tajnych tow.; SBSP. Przyczynki: Śp. ks. A. P. MK 1952 s. 12-3.

Adamek* Stanisław Alfred (1899-1971) prezes TTZ, adwokat, działacz niepodl. Słowniki: Członkowie tajnych tow.; AMOstr. z. 4. Przyczynki: Wielkopolska szkoła edukacji narodowej. Wr. 1970 s. 131-3, 247-57.

Adamek* Władysław (1888-?) radny Rady Miejskiej w P., sekretarz Zarządu Wojewódzkiego Narodowej Partii Robotniczej w P. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: L. Hass: Organizacje zawodowe w Polsce. Wwa 1963.

Adami* Ernest Daniel (1716-1795) teolog, muzyk. AW: 9. Słowniki: SMP.

Adamkiewicz* Adolf (1818-?) chirurg. Słowniki: SLek. I. Przyczynki: G. Kusztelak: Polacy na studiach lekarskich w Berlinie (1810-1918). AHFM 1972. Bibliografie: S. Konopka:  Polska bibliografia lekarska XIX wieku (1801-1900). Wwa 1974-1984.

Adamowicz* Marian ( + ) prezydent Inowrocławia. Przyczynki: Dzieje Inowrocławia. Pod red. M. Biskupa. T. 2. Wwa [i in.] 1982 s. 165, 169-171, 174, 175, 183, 185, 186, 194, 195, 202, 203, 209, 359.

Adamowicz* Wincenty (1909-1987) jezuita, katecheta. Słowniki: EWoJ.

Adamski* Antoni (1916-1972) ks., działacz polonijny. Słowniki: AMM.

Adamski* Ignacy (1877-1942) ks., redaktor. AW: 12. Słowniki: PTPN; Teolodzy; Księża; AMM; Członkowie tajnych tow. Przyczynki: Wróblewski 275. -- M. Banaszak: Pięćdziesiąt lat „Biblioteki Kaznodziejskiej”. Biblioteka Kaznodziejska 59: 1959 s. 447-56.

Adamski* Jan (1887-1966) lekarz bakteriolog, mikrobiolog, prof. AM w P. Słowniki: WSB; SBPNM I z. 3; PTPN; AMM; Szamotulanie; Członkowie tajnych tow. Źródła: Materiały archiwalne Zakładu Mikrobiologii Lekarskiej Akademii Medycznej w P. Bibliografie: Kron. AM 1959 s. 396-400 (bibliografia prac J. A.). Biografie: J. A. (życiorys). Kron. UP za l. 1945-1954/55 s. 255. -- Prof dr med. J. A. GPozn. 1966 nr 303. -- Prof. dr med. J. A. Gł. Wlkp. 1966 nr 302. -- Zmarł prof. A. EP 1966 nr 299. -- J. Wiza: J. A. 3 V 1887-17 XII 1966. Postępy Mikrobiologii 6: 1967 z. 4 s. 443-4. -- J. Wiza: Profesor dr med. J. A. (3 V 1887 - 17 XII 1966). Roczniki Akademii Medycznej w Poznaniu 1969 t. 2/3 s. 373-4. -- J. Szaflarski: Prof. dr J. A. (1887-1966) współtwórca i organizator Wojewódzkiego Zakładu Higieny w Katowicach. Biuletyn Służby Sanitarno-Epidemiologicznej Województwa Katowickiego 14: 1970 z. 4 s. 497-502. -- M. K. Pietkiewicz: J. A. (1887-1966). Mikrobiolog. [W:] Szkice do portretów przedstawicieli medycyny poznańskiej 1945-1985. P. 1991 s. 112-4, bibliogr. Przyczynki: A. Brodniewicz: Powstanie i rozwój Sanitariatu Portowego w Gdyni w okresie międzywojennym. Biuletyn Met. Org. Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni 1983 nr 5, 16, supl. 1. -- Dzieje naukowych towarzystw medycznych w Poznaniu w latach 1832-1983. P. 1985 s. 91-2, 187-8, 304. -- Dzieje Wydziału Lekarskiego i Farmaceutycznego UP i  Akademii Medycznej im. Karola Marcinkowskiego (1919-1989). Pod red. J. Hasika. P. 1989 s. 63, 77, 144.

Adamski* Jan od Krzyża (1841-1918) ks. karmelita, pisarz, społecznik. AW: 13. Słowniki: PSB; EK; PTPN; Teolodzy; Księża; EWoJ; Członkowie tajnych tow.

Adamski* Józef Stanisław (1851-1926) jezuita. AW: 14. Słowniki: PSB; Teolodzy; EWoJ; EK. Biografie: J. Skarbek: J. S. A. jezuita (1851-1926). Studia i Dok. 4: 1974 s. 111-22. -- Cz. Głombik: Galicyjskie początki neoscholastycznej odnowy polskiego katolicyzmu. [W:] Galicja i jej dziedzictwo. T. 3. Rzeszów 1995 s. 121-3.

Adamski* Józef (1902-1944) formierz, działacz komunistyczny, uczestnik antyhitlerowskiego ruchu oporu w Wlkp. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: L. Gomolec: Z lat walki powiatu poznańskiego. P. 1962 s. 35, 42, 45-6.

Adamski* Kazimierz (1900-1943) powstaniec wielkopolski z Jarocina. Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005.

Adamski* Rafał (1907-1987) farmaceuta, prof. AM w P. Biografie: H. Broda, J. Majewski: Prof. dr hab. R. A. Farmacja Polska 44: 1988 nr 7. -- R. A. KMP 56: 1988 nr 3. --  Z. Maćkowiak: Prof. R. A. (1907-1987). Życie i działalność. [W:] ZiZM 371-6. -- Spraw. Zarządu PTPN 1987-1989 s. 22. Przyczynki: E. Kruza, M. Umbreit: 50-lecie pracy prof. dra hab. R. A. Farmacja Polska 34: 1978 nr 12.

Adamski* Stanisław (1875-1967) ks., bp katowicki, społecznik, powstaniec wlkp., komisarz Naczelnej Rady Ludowej w P. AW: 17. Słowniki: EK; WSB; PTPN; Encyklopedia powstań śląskich. Opole 1982; Teolodzy; Biskupi; Szamotulanie; SBKS; Kto był kim; Księża; AMM; Biskupi katol.; Posłowie;  Członkowie tajnych tow.; SBPW; Słownik biograficzny katolickiego duchowieństwa śląskiego XI i XX wieku. Katowice 1996 s. 6-11; Leksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL w latach 1945-1989. Pod red. J. Myszora. T. 1. Wwa 2002. Bibliografie: B. Żynda: Krótki zarys historii i działalności Księgarni Św. Wojciecha. [W:] Bibliografia wydawnictw Księgarni Św. Wojciecha 1895-1969. Oprac. B. Żynda. P. 1970 s. 9-59. Źródła: S. A.: Z życia i publicznej działalności Biskupa S. A. Katowice 1949, 34 s. -- Boniecki Fotografie. -- P. Raina: Kościół katolicki a państwo w świetle dokumentów 1945-1989. T. 1. P. 1994. -- S. A.: Z życia i publicznej działalności biskupa S. A. Wyd. A. Gulczyński. P. 2000, 125 s., il. [autobiografia]. -- Katalog zbiorów MN [w P.]. T. 8. P. 2005 nr 853. Biografie: Ks. Biskup A. Duszpasterz Polski Zagranicą 19: 1968 nr 2. -- Z. Szuba: Biskup S. A. Życie Katolickie 1983 nr 5/6.--  M. Koprowski: Ostatni z wielkich. Życie Katolickie 1987 nr 3-4 s. 205-20. -- K. Szaraniec: S. A. Cz. 1-3. Katowice 1990-1991, 63 + 68 + 78 s. -- A. Gulczyński: S. A. - duszpasterz i polityk. Iks 2000 kwiecień s. 62, il. -- Wielkopolanie XX wieku. Praca zbiorowa pod red. A. Gulczyńskiego. P. 2001 s. 19-37. -- S. Szymecki, R. Rak: Biskup S. A. jakiego nie znamy. Katowice 2003, 247 s.  Przyczynki: Życiorys Biskupa [S. A.] z okazji 70-lecia urodzin. Gość Niedzielny 1945 nr 6-11. -- Korth s. 166. -- Udział duch. s. 35, 40-41, 68, 112. -- F. Miedziński: Jak ks. A. usiłował zlikwidować Powstanie Wielkopolskie. Gaz. Pozn. 4: 1952 nr 308 s. 4. -- J. Kobylnicki: Jubileusz ks. biskupa A. Tyg. Powsz. 13: 1959 nr 50 s. 2. -- K. Niemierowicz: Sexagesimo Anno. Przew. Kat. 49: 1959 s. 758-9 [wspomnienie o S. A.]. -- S. Ochociński: Podstawy i zasady wielkopolskiej spółdzielczości kredytowej do roku 1918. P. 1965 passim. -- W. Mysłek: Kościół katolicki w Polsce w latach 1918-1939. Wwa 1966. -- Zgon ks. biskupa A. Tyg. Powsz. 21: 1967 nr 49.. -- H. Bednorz: Biskup Adamski, jak go znałem przez 30 lat. Wiadomości Diecezji Katowickiej 36: 1968 nr 1-2. -- A. Czubiński: Polityka wewnętrzna władz powstańczych. [W:] Powstanie wielkopolskie 1918-1919. P. 1968 s. 297-341. --  E. Zajdel: Z dziejów duchowieństwa śląskiego w czasie wojny. Wwa 1968. -- Z. Wroniak: Polityka zewnętrzna Naczelnej Rady Ludowej po wybuchu powstania. [W:] Powstanie wielkopolskie 1918-1919. P. 1968 s. 342-76. -- K. Dembski:  Wielkopolska w Rzeczypospolitej. P. 1972. -- Nauka w Wlkp s. 407, 411, 412, 423, 426, 427, 947. -- A. Bieżanowski: Katolicka działalność dobroczynna na terenie diecezji katowickiej w latach 1945-50. NP T. 44, 1975. -- J. Pietrzak: Rok 1945 na Ziemiach Zachodnich. polski biskup w odzyskanym Wrocławiu. Kierunki 21: 1976 nr 34 s. 1, 4-5; nr 35 s. 9; nr 36 s. 4; nr 37 s. 9. -- B. Michalski: Działalność społeczno-polityczna ks. S. A. w latach 1889-1930. Chrześcijanin w Świecie 9: 1977 nr 11/2 s. 14-34. -- A. Czubiński:  Powstanie wielkopolskie. P. 1978. -- Historia Kościoła w Polsce. T. 1. P. 1979.-- A. Micewski: Kardynał Wyszyński. Prymas i mąż stanu. Paris 1982. -- B. Kozub-Ciembroniewicz: S. A. - ideolog ruchu chrześcijańsko-demokratycznego w latach 1919-1926. Studia Nauk Politycznych 1982 nr 5-6. -- B. Kozub-Ciembroniewicz: Ksiądz S. A. u źródeł katolicyzmu społecznego w Poznańskiem (1900-1914). [W:] Zeszyty Naukowe UJ. Stud. Religiol. Nr 9. Kr. 1983 s. 83-97. -- R. Rak: Biskup A. a Volkslista. (W odpowiedzi p. J. Garlińskiemu z Londynu). Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 18: 1985 s. 263-7. -- Wielkopolski system spółdzielczości kredytowej. Pod red. S. Ochocińskiego. Wwa [i in.] 1985. -- K. Śmigiel: Ks. Piotr Wawrzyniak - człowiek, kapłan, społecznik. P. 1985 s. 23. -- L. Bystrzycki: Duchowieństwo polskie Kościoła rzymsko-katolickiego w Wielkopolsce w latach 1815-1919. Koszalin 1986 s. 512, 525, 527, 532, 534. -- J. Macała: Stosunek biskupa katowickiego S. A. do katolików niepolskiej narodowości Śląska Cieszyńskiego w l. 1938-39 (zarys problematyki).  Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 22: 1989 s. 255-62. -- A. Gulczyński: Geneza Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej. SiMDW  1990 z. 1. -- S. Wilk: Episkopat Kościoła katolickiego w Polsce w latach 1918-1939. Lublin 1992. -- W. Jewsiewicki: Ks. bp. S. A. - duszpasterz powstania warszawskiego. Przegląd Powszechny 110: 1993 nr 7/8 s. 146-53. -- P. Raina: Kościół w PRL. Kościół katolicki a państwo w świetle dokumentów 1945-1989. T. 1: Lata 1945-1959. P. 1994. -- R. Rak: Charakterystyczne rysy duszpasterstwa biskupów katowickich. [W:] Metropolia Katowicko-Górnośląska. Praca zbiorowa pod red. W. Świątkiewicza [i in.]. Katowice 1994. -- Metropolia Katowicko-Górnośląska. Dziedzictwo historii. Wyzwania wobec przyszłości. Pod red. W. Świątkiewicza [i in.]. Katowice 1994. -- Biskup S. A. Duszpasterz czasu wojny i okupacji 1939-1945. Red. J. Myszor. Katowice 1994, 99 s., il. [m. in. M. K. Adamska-Pietkiewicz: Stryj S. A. w moich wspomnieniach z czasów okupacji; J. Myszor: Posługa duszpasterska biskupa S. A. w czasie okupacji]. R: P. Chmiel. Oberschlesisches Jahrbuch 11: 1995 s. 305-6. -- J. Myszor: Sylwetka polityczna biskupa S. A. w latach 1945-1952. Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 1994/1995. --  A. Grajewski: Wygnanie. Katowice 1995 [dot. lat 1952-1956]. -- J. Macała: Próba mediacji biskupa Stanisława Adamskiego w konflikcie między Michałem Grażyńskim a Wojciechem Korfantym w 1930/31 r. [W:] Acta Univ. Wratislaviensis. Historia. Nr 118. Wr. 1995 s. 31-37. -- P. Madajczyk: Memoriał biskupa S. A. z 8 stycznia 1947 r. w sprawie wysiedlenia niektórych obywateli polskich do Niemiec. Studia Śląskie 56: 1997 s. 247-62 [kierowany do Bolesława Bieruta]. -- J. Żaryn: Kościół a władza w Polsce 1945-1950. Wwa 1997. -- J. Żaryn: Ostatnie wygnanie biskupa S. A. (1952-1956). Więź .-1998 nr 4 s. 164-172. -- J. Myszor: Historia diecezji katowickiej. Katowice 1999. -- A. Gulczyński: Z życia i publicznej działalności biskupa S. A. P. 2000. Artykuły: ^+Gość Niedzielny 1988 nr 2/3.

Adamski* Tadeusz (1830-1884) księgowy, kontroler roln. Słowniki: PTPN.

Adamski* Wacław (1914-1942) działacz harcerski. Słowniki: Anders.

Adamski* Walerian (1885-1965) ks., socjolog. Słowniki: EK; Martyrol.; Księża; WSB; SBKS; Teolodzy; Szamotulanie; AMM; Członkowie tajnych tow.; SBSP. Biografie: K. Karłowski: Ks. W.  A. MK 17: 1966 s. 19-20. -- M. Ponczek: Ks. W. A. - pionier i teoretyk chrześcijańskiego nurtu kultury fizycznej w II RP. [W:] Kościół a sport. Red. M. Barlak [i in.]. Wwa 1995 s. 261-8. -- M. Ponczek: O księdzu W. A. - teoretyku wychowania fizycznego w Polsce (1885-1965). P. 2006, 101 s., il. Przyczynki: RAP 1947 s. 30. -- K. Wiktor: Smak słowa pomnożonego. Przew. Kat.  1961 nr 12 s. 184-5. --  Nowacki II s. 722. -- Klanowski s. 181. -- Dzieje teologii katolickiej w Polsce. T. 3 cz. 2. Lublin 1978. -- Cz. Strzeszewski: Historia katolicyzmu społecznego w Polsce 1832-1939. Wwa 1981 s.112-3, 267-9. -- A. Kwilecki: 60 lat socjologii poznańskiej. P. 1981 s. 20-21. -- M. Paluszkiewicz: Towarzystwo Tomasza Zana a poznańscy alumni. PZach. 39: 1983 nr 4 s. 74-83. -- P. Szydłowski: Kryzys kultury w polskiej myśli katolickiej 1918-1939. Wwa 1984 s. 76-7, 97-101. -- P. Pawliszak: Socjologia stosowana W. A. [W:] Pomiędzy etyką a polityką. 80 lat socjologii w KUL. Red. E. Hałas. Lublin 1999 s. 209-25. Artykuły: Słowo Powszechne 1978 nr 23-6.

Adamski* Władysław (1888-1942) ks., społecznik. Słowniki: Martyrol.; Księża.    Przyczynki: A. Kozłowiecki: Ucisk i strapienie. Kr. 1967 s. 333. -- Udział duch. s. 108. -- A. Wesołowski: Miejsca pamięci narodowej w granicach dawnego powiatu mogileńskiego. Mogilno 1987 s. 90. -- W. Łęga: Cienie i blaski lat szkolnych. Wejherowo 1997 s. 133, 207.

Adamski* Wojciech (1796-1841) biolog, lekarz. Słowniki: WSB; SBP; AMM; SLek. I.  Źródła: Korespondencja Polaków z Purkyniem. Wwa 1969, s. 25, 43-9. Przyczynki: J. Smereka: Polacy na studiach lekarskich we Wrocławiu. Wr. 1973 s. 103.

Adamus* Henryk (1880-?) kompozytor, dyrygent. Słowniki: SMP.

Adelajda* (X w.) rzekoma siostra Mieszka I, żona księcia węgierskiego Gejzy. Słowniki: PSB; EK. Przyczynki:  Z. Kozłowska-Budkowa: [list polemizujący z artyk. J. Widajewicza], PZach. 9: 1953 nr 11/2 s. 791-2. -- J. Widajewicz: Rodowód Piastówny A. PZach. 9: 1953 nr 9/10 s. 57-63. -- J. Dowiat: Metryka chrztu Mieszka I i jej geneza. Wwa 1961 s. 82-3. H. Łowmiański: Dynastia Piastów we wczesnym średniowieczu. [W:] Początki państwa polskiego. Księga Tysiąclecia. Red. K. Tymieniecki. T. 1. P. 1962 s. 124.

Adelt* Marcin (1685-1772) pastor, historyk. AW: 19. Słowniki: PSB; EK; Anders.

Adler* (Orłowski) Stefan Bolesław (ur. ok. 1830-?) powstaniec 1863 r. Źródła: Wspomnienia z 1863 r. w BN.

Adrian* Florian Edmund (1913-1944) lotnik, cichociemny. Słowniki: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica 1994; BSB I (i fot.). Przyczynki: M. Hasiński: Historia Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich z Bydgoszczy - Świecia - Krosna 1930-1939. Londyn 1981 s. 52. -- J. Tucholski: Cichociemni. Wwa 1985 s. 141, 200, 256, 258, 288. -- J. Tucholski: Spadochroniarze. Wwa 1991 s. 91-2, 223, 297, 304, 346, fot. --  H. Szołdrska: Lotnictwo Podziemia czyli dzieje Wydziału Lotniczego KG AK. Wwa 1986 s. 137. -- J. Szatsznajder: Cichociemni z Polski do Polski. Wr. 1985. -- K. Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej. Kr. 1994 s. 358.

Adwentowski* Karol (1883-1957) chemik, dyr. seminarium naucz. w Wolsztynie. Słowniki: Wolszt. SB (i fot.).

Ageos* Ernest (1643-1693) jezuita, teolog. Słowniki: EWoJ; Teolodzy.

Agopszowicz* Mikołaj Jakub (1880-1970) sędzia, adwokat. Słowniki: SBL.

Agrelewski* Adam (I połowa XIX w.) grafik, rzeźbiarz. Słowniki: SAP I oraz Uzupełnienia i sprostowania do t. I. Przyczynki: E. Raczyński: Rogalin i jego mieszkańcy. Londyn 1964 s. 81.

Ajdukiewicz* Kazimierz (1890-1963) filozof, prof. UP. Słowniki: EK; SFiloz.; Filozofia w Polsce - słownik pisarzy. Wr. 1971 [tu bibliografia]; WSB; SBSP; Słownik psychologów polskich. P. 1992; Śródka. Źródła: Boniecki Fotografie. Bibliografie: T. Czeżowski: Bibliografia publikacji K. A. [W:] K. A.: Język i poznanie. T. 2. Wwa 1965 s. 409-13 [poz. 115]. -- Bibliografia prac K. A. Studia Logica 16: 1965 s. 39-43. Biografie: R. Suszko: K. A. Nauka Polska 9: 1961 nr 3 s. 69-72. -- T. Kwiatkowski: O profesorze K. A. Znak 1963 nr 7/8 s. 947-51. -- Z. Ziembiński: K. A. (1890-1963). Ruch PES  25: 1963 z. 3 s. 347-8. -- T. Kotarbiński: K. A. (1890-1963). Studia Logica 1963 s. 7-9. -- T. Czeżowski: K. A. (1890-1963). Ruch Filoz. 22: 1963-4 nr 2/4 s. 115-24, bibliogr. -- T. Kotarbiński: O K. A. [W:] Rozprawy logiczne. Wwa 1964 s. 7-10. -- A. Siemianowski: Pamięci uczonego i nauczyciela. Więź 1964 nr 1 s. 106-7. -- L. Borkowski: K. A. (1890-1963). Studia Logica 16: 1965 s. 7-29; 18: 1966 s. 7-39; 19: 1967 s. 7-43. -- S. Swieżawski: Wspomnienie o Profesorze A. Tyg. Powsz. 1973 nr 16. -- K. Szaniawski: K. A. Polish Perspectives 1973 nr 4 s. 35-41. -- S. Świeżawski: K. A. (1890-1963). [W:] Portrety uczonych polskich. Kr. 1974 s. 11-6. -- Zagadnienia Naukoznawstwa 1983 nr 3 s. 247-55, 278-320. -- Studia Semiotyczne 14/15: 1986 s. 215-70. -- Prace Naukowe AE we Wrocławiu. T. 446. Wr. 1988 s. 25-53. -- R. Poli: The problem of position. Ajdukiewicz and Leibniz on intentional expressions. Ruch Filoz. 1992 nr 2 s. 131-41. -- B. Pogonowska: Podstawy tożsamości kultury europejskiej w ujęciu A. i Husserla. Edukacja Filoz. 20: 1995 s. 167-78. -- K. Twardowski: Dziennik. Cz. 1-2. Do druku przyg. R. Jadczak. Wwa [i in.] 1997 passim. -- D. Piętka: K. A.  Eduk. Filoz. 29: 2000 s. 103-124 [biografia i poglądy filozoficzne]. Przyczynki: A. Schaff: Poglądy filozoficzne K. A. Myśl Filozoficzna 1952 nr 1 s. 209-56. --  K. A.: W sprawie artykułu prof. A. Schaffa o moich poglądach filozoficznych [polemika]. Myśl Filozoficzna 1953 nr 2 s. 292-334. -- A. Schaff: W sprawie oceny poglądów filozoficznych K. A. Myśl Filozoficzna 1953 nr 3 s. 201-23. -- Nauka w Wlkp. s. 171, 182-4, 191-3, 197, 543. -- M. Flis-Jaszczuk: K. A. koncepcja racjonalności. Ann. UMCS, Sect. I. 14/15: 1989/1990 s. 29-39. -- M. Flis-Jaszczuk: K. A. koncepcja metodologii normatywnej. Ann. UMCS, Sect. I 14/15: 1989/1990 s. 41-52. -- M. Flis-Jaszczuk: Uwagi Kazimierza Ajdukiewicza związane z problemem porównywalności w nauce. Ann. UMCS, Sect. I 18: 1993 s. 85-97. -- J. Giedymin: O problemie interpretacyjnym Ajdukiewicza i dziwnych własnościach interpretacji. Stud. Semiot. 19/20: 1994 s. 11-30. -- R. Jadczak: K. A. w Warszawie w l. 1926-1928. Nowa Kryt . 1994  nr 5 s. 179-90. -- K. Trzęsicki: Logical and methodological presumptions of Ajdukiewicz's and Kripke-Putnam's conceptions of meaning. Stud. Log. Gram. 12/13: 1993/94 s. 61-72. -- B. Pogonowska: Podstawy tożsamości kultury europejskiej w ujęciu Ajdukiewicza i Husserla.  Eduk. Filoz. 20: 1995 s. 167-78. -- R. Jadczak: Lwowski okres w działalności naukowo-dydaktycznej K. A. Eduk. Filoz. 21:  1996 s. 249-58. -- A. Olech: W sprawie polemiki Romana Ingardena z K. A. Principia  16/17:  1996/1997 s. 153-179 [dot. wykładu z 1936 r.]. -- J. Pelc: K. A. (1870-1963) o języku i wyrażeniach mowy. Stud. Semiot. 21/22: 1998 s. 271-291. -- J. Wojtysiak: W sprawie Ajdukiewiczowskiego pojęcia istnienia (uwagi w związku z zagadnieniem języka intencjonalistycznego oraz idealizmu, na marginesie "W sprawie pojęcia istnienia" K. A.). Stud. Semiot.  21/22: 1998 s. 119-42. -- A. Grobler: Ajdukiewicz, Lakatos i racjonalizacja konwencjonalizmu. Kwart. Filoz. 1999 z. 1 s. 5-16. -- W. Marciszewski: Kazimierz Ajdukiewicz i polski spór o uniwersalia.Tł. z ang. P. Passini. Filoz. Nauki  1999 nr 3/4 s. 5-13. -- R. Wójcicki: Ajdukiewicz: teoria znaczenia. Wwa 1999 [neopozytywizm i semantyka]. R: A. Nowaczyk. Filoz. Nauki  2000 nr 2 s. 101-113. --  K. Wójtowicz: W sprawie "W sprawie pojęcia istnienia". Eduk. Filoz. 28: 1999 s. 72-86 [analiza tezy idealizmu obiektywnego przez K. A]. -- A. Nowaczyk: Aby tylko uniknąć nieporozumień. Filoz. Nauki 2000 nr 3/4 s. 127-32 [teoria znaczenia K. A.]. -- D. Piętka: Pojęcie racjonalności zawodnych sposobów wnioskowania w ujęciach K. A. i Stanisława Kamińskiego. Stud. Philos. Christ. 2000 nr 1 s. 61-75. -- R. Wójcicki: Czy Ajdukiewicz wielkim był? Filoz. Nauki 2000 nr 2 s. 115-124 [dot. pracy K. A.: Teoria znaczenia].

Akoszewski* Aleksander (1839-1900) ks., działacz patriot. Słowniki: Księża; AMM. Przyczynki: Jakóbczyk Studia II s. 46-7.

Akusz* Tomasz ( + ) malarz z Wlkp.?  Przyczynki: D. Matuszewski: "Panorama obrony Grodziska z 1848 roku". KW 1998 nr 2 s. 141-4.

Albert* (XIII w.) kaszt. ujski?, pozn. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Alberti* Karol, nazwisko i imię hipotetyczne (XVIII/XIX w.) malarz. Słowniki: SAP I; WSB. Przyczynki: M. Warkoczewska: Widoki starego Poznania. P. 1960 s. 109. -- Katalog wystawy Widoki Architektoniczne w Malarstwie Polskim 1780-1880. Wwa 1964 s. 59. -- M. Warkoczewska: Miasta Wielkopolski w ikonografii. BHSz 1967 s. 100. -- M. Warkoczewska: Domniemany K. A. i jego prace w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Studia Muzealne [Poznań] 7: 1969 s. 36-54, il.

Albertrandi Jan Chrzciciel (1731-1808) kan. gnieźn., bp sufragan pozn., historyk, bibliotekarz. AW: 31. Słowniki: Filozofia w Polsce; NK; Nowy Korbut; EK; SPKP; Teolodzy; Biskupi. Biografie: A. Schletz: Ks. J. A. w latach 1731-1795. NP 10: 1959 s. 177-208. -- W. Łysiak: „Historia jest mistrzynią roztropności”. (Bp J. Ch. A. 1731-1808). Myśl Społeczna 9: 1973 nr 8. Przyczynki: T. Mańkowski: Genealogia sarmatyzmu. Wwa 1946 s. 27. -- B. Suchodolski: U źródeł postępowych tradycji nauki w Polsce. Myśl Współczesna 1951 nr 6/7. -- B. Suchodolski: Nauka polska w okresie Odrodzenia. Wwa 1953. -- P. Bańkowski: Archiwum Stanisława Augusta. Wwa 1958. -- J. Lubieniecka: Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych. Wwa 1960. -- W. Giełżyński: Prasa warszawska 1661-1914. Wwa 1962. -- R. Piwowarczyk: Zapomniany rękopis J. A. o reformacji i piśmiennictwie staropolskim. [W:] Zeszyty Naukowe WSP w Katowicach. Prace historycznoliterackie. Z. 3. Katowice 1965 s. 325-49. -- A. F. Grabski:  Myśl historyczna polskiego oświecenia. Wwa 1976.

Albierz* (zm. 1283) bp kujawski. Słowniki: Biskupi; Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego I; Maciejewski Episkopat s. 265. Przyczynki: J. Powierski: Dobra ostrowicko-golubskie biskupstwa włocławskiego na tle stosunków polsko-krzyżackich w latach 1235-1308. Gdańsk 1977 s. 129.

Albinus* Jerzy (ok. 1500-1570) bp sufragan wileński. AW: 35. Słowniki: SPKP; Biskupi.

Albiński* Józef (1905-1971) urzędnik, działacz spółdzielczy, regionalista kościański, współzałożyciel Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej. Słowniki: Słow. region. kościań. Przyczynki: J. Zielonka: Rozmowy z duchami przodków. Wiadomości Kościańskie 1994 nr 1 s. 11.

Albrycht* Wojciech Józef (1892-1967) nauczyciel, działacz sport. Słowniki: BSB II (i fot.). Źródła: W. A.: Strzały zza węgła. Gazeta Pomorska 1959 nr 206. -- W. A.: Przykład na całą Polskę. Kal. Bydg. 1970 s. 94. -- W. A.: Miasto, które wybrałem. Kal. Bydg.  1977 s. 7-17.  Biografie: W. A. (nekrolog). Kal. Bydg. 1969 s. 179-80. -- R. Kuczma: Głowy bydgoskie - W. A. Fakty 1987 nr 11. Przyczynki:  T. Kuta: Hitlerowski mit o „krwawej niedzieli” (3 września 1939). Kronika Bydgoska 1: 1967 s. 41-4. -- W. Francuziak: Komendant wojskowy Bydgoszczy w 1939 r. (W. A.). Więź 11: 1968 nr 9 s. 112-6. -- W. Jastrzębski: Terror i zbrodnia. Wwa 1974 s. 24-5, 29. --  E. Serwański: Dywersja niemiecka i zbrodnie hitlerowskie w Bydgoszczy na tle wydarzeń w dniu 3 IX 1939. P. 1981 s. 102-16, 143-5. -- J. Bartnicki: Dzieje Bydgoszczy w II Rzeczypospolitej. Kal. Bydg. 1982 s. 42-3. -- K. Mrozik: Organizacja i dorobek MK WF i PW w Bydgoszczy. Kronika Bydgoska 7: 1986 s. 235, 239, 242. -- W. H. Trawiński: Odyseja Polskiej Armii Błękitnej. Wr. 1989 s. 32, 65-8, 95. -- A. Bogucki: Zarys historii Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Bydgoszczy w latach 1886-1939. Kronika Bydgoska 10: 1990 s. 83-4, 89-90, 92; 11: 1991 s. 124-6, 132, 138.

Alchimowicz* Karol (1911-1996) plastyk, fotografik, operator filmowy. Przyczynki: Znaki.

Alchimowicz* Marian Konstanty (1893-1940) chirurg, ordynator Szpitala św. Józefa w P. Słowniki: PTPN; J. B. Gliński: Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wr. 1997; SLek. I. Przyczynki: R. Domańska [i in.]: Warszawscy lekarze jako więźniowie Pawiaka. Przegląd Lekarski 1991 s. 126.

Aleja* Antoni  - zob. Leja Antoni.

Alejski* Antoni (1835-1912) ks., społecznik. Słowniki: Księża. Przyczynki: Wojciechowska s. 405.

Alejski* Stanisław (1905-1945) żołnierz kampanii wrześniowej. Biografie: J. Zielonka: Krzyż walecznych. Pan. Leszcz. 1989 nr 18 s. 17.

Aleksandrowicz* Maria (1905-1994) pielęgniarka, czł. org. antyhitlerowskiej „Ojczyzna”. Słowniki: Enc. konsp. wlkp.

Aleksy* (zm. 1508) bernardyn, kopista. Słowniki: SPKP.

Aleksy* de Lakenstein, in.: Lexico, Lexko de Lekinsteyn (XIII w.) kaszt.rudzki czyli wieluński 1296-99, star. kaliski 1299. Słowniki: PSB.

Alexandrowicz* Stefan (1904-1995) zootechnik, prof. UP i AR w P. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1993-1995 s. 24-5. -- M. Żurkowski: S. A. 1904-1995 [nekr.]. Nauka 1997 nr 1 s. 229-32. -- Wspomnienie o Profesorze S. A. Wieści Akademickie 2001 nr 1 s. 5-6. Przyczynki: T. Janowicz, T. H. Nowak, T. Orlik: Laureaci nagród wojewódzkich za rok 1960. KMP 1961 nr 4.

Alexiewicz* Andrzej Tadeusz (1917-1995) matematyk, prof. UAM. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1993-1995 s. 23. -- W. Alexiewicz: Prof. dr A. T. A. kontynuator lwowskiej szkoły matematycznej. KMP 66: 1998 nr 2 s. 318-28. Przyczynki: Nauka w Wlkp. s. 204-6, 212, 220, 223-5, 227, 237.

Alkiewicz* Antoni (1855-1946) lekarz. Słowniki: PTPN; AMM; SLek. I.

Alkiewicz* Feliks (1861-1932) ziemianin. Słowniki: PTPN.

Alkiewicz* Jan (1896-1979) dermatolog, prof. AM w P., działacz niepodl. Słowniki: SBPW; SBL; Członkowie tajnych tow. Biografie: J. Bowszyc: Wspomnienie pośmiertne o J. A. Biuletyn Informacyjny AM Poznań 1979 nr 1 s.. 29-30. -- W. Sowiński: In memoriam Prof. dr J. A. Mykosen 1979 z. 7 s. 22. -- W. Sowiński [i in.]: In memoriam prof. dr med. J. A. Przegląd Dermatologii  1980 z. 3 s.. 281-44. -- W. Sowiński: J. A. (1896-1979). Dermatolog. [W:] Szkice do portretów przedstawicieli medycyny poznańskiej 1945-1985. P. 1991 s. 115-7. -- R. Żaba: Historia mikologii poznańskiej - prof. dr hab. med. J. A. Postępy Dermatologii i Alergologii. 2003 z. 6 s. 336-9. Przyczynki: H. Namysłowska: Jubileusz prof. dra J. A. KMP 1952 nr 3 s. 107-10. -- Udział młodzieży ziemi leszczyńskiej w ruchu narodowowyzwoleńczym u schyłku XIX i na początku XX w. [W:] Sesja naukowa w Lesznie w 400-rocznicę powstania gimnazjum. Wr. 1957 s. 106. -- H. Namysłowska: Jubileusz prof. dra J. A. KMP 1966 nr 4 s. 141-2, il. -- H. Namysłowska: Jubileusz prof. dra J. A. KMP 1974 nr 3 s. 107-10, il. -- J. Alkiewicz: Służba sanitarna w powstaniu wielkopolskim. Nurt 1977 nr 12 s. 7-8.

Alkiewicz* Stanisław (1859-1910) lekarz, działacz niepodl. AW: 42. Słowniki: PSB;  Członkowie tajnych tow.; SLek. I. Przyczynki: J. Smereka: Polacy na studiach lekarskich we Wrocławiu w latach 1811-1918. Wr. 1979 s. 52, 63, 110, 115-6, 121, 123.

Alkiewicz* Tadeusz (1891-1959) lekarz radiolog. Słowniki: PTPN; Członkowie. tajnych tow. Biografie: S. Kruszewski: Wspomnienie pośmiertne o śp. dr. T. A. Polski Przegląd Radiologiczny 23: 1959 nr 5 [na s. 265 spis prac naukowych: 43 poz.].

Alscher* Augustyn Józef (1693-1749) jezuita, filozof. Słowniki: EWoJ; Teolodzy.

Altberg* (po 1944 Laskowski) Lucjan (1886-1967) prawnik. Słowniki: Wolnomularze.

Alter* Franciszek Ksawery (1889-1945) gen. brygady WP, dowódca 25 kaliskiej Dywizji Piechoty. Słowniki: WSB; Z. Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Wwa 1990; Generałowie; Kawalerowie VM. T. III, cz. 1; SBWP-W I. Źródła: Boniecki Fotografie. Biografie: G. Łukomski: Generał F. A. - niezwyciężony dowódca 25 Kaliskiej Dywizji Piechoty. Nurt 1998 nr 9 s. 10-13. -- G. Łukomski:  Generał brygady F. A. - dowódca 25 kaliskiej Dywizji Piechoty. [W:] Bitwy Września 1939. Koszalin 1989. -- W. Strzałkowski: A. F. (1889-1945). [W:] T. Jurga: Obrona Polski 1939. Wwa 1990. -- G. Łukomski: Generał F. A. - niezwyciężony dowódca 25 Kaliskiej Dywizji Piechoty. Nurt 1998 nr 9 s. 10-13. Artykuły: ^WTK 1970 nr 14.

Altman* Maksymilian (1888-1932) działacz związkowy, powstaniec wlkp. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: A. Czubiński [i in.]: Z rewolucyjnych tradycji Poznańskiego 1919-1939. P. 1959 s. 31.

Altman* Michał ( + ) budowniczy. Przyczynki: Malinowski Muratorzy s. 91.

Altmann* Karol Fryderyk Wilhelm (1824-1889) pastor ewang., działacz oświatowy, założyciel bibliotek. AW: 45. Słowniki: SPKP. Biografie: J. Ender: W. A. [W:] Ludzie dawnego Wrocławia. Ser. 2. Wr. 1961.

Ambroski* (Ambroscius) Maciej (1600-1646) rektor szkoły braci czeskich. Słowniki: PSB.

Ambrożewicz* Włodzimierz (1895-1940) lekarz, kier. Zakładu Przyrodoleczniczego Kasy Chorych w P. Słowniki: J. B. Gliński: Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wr. 1997; SLek. I. Biografie: H. Malanowska: Pro Memoria. Wojskowy Przegląd Historyczny 1989 nr 2 s. 409-10. -- P. Ambrożewicz: W. A. - Wspomnienie. AHFM 1990 nr 1-2 s. 35-8. Przyczynki: A. Moszyński: Lista Katyńska. Wwa 1989 s. 16. -- J. Tucholski: Mord w Katyniu. Wyd. 1. Wwa 1991 s. 68.

Ambroży* z Kłodawy (zm. 1499) bernardyn, kopista Słowniki: SPKP.

Ambroży* z Poznania (zm. 1496) notariusz publ., kan. kolegiaty NMP w P., pleban na Śródce. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze. Przyczynki: Nowacki I s. 395.

Ambrożewicz* Piotr (1855-1922) lekarz. Słowniki: PTPN.

Anczyc* Zygmunt (1783-1855) aktor, dramaturg. Słowniki: PSB; SMP.

Anderlik* Oskar Wojciech (1870-1936) pedagog, dyrygent. Słowniki: Dyrygenci; Kürschners Deutsches Musiker-Kalender 1954. Zweite Ausgabe des Deutsches Musiker-Lexikons. Berlin 1954.

Anders* Henryk (1913-1993) muzykolog, wydawca. Słowniki: AMM. Przyczynki: T. Janowicz, T. H. Nowak, T. Orlik: Laureaci nagród wojewódzkich za rok 1960. Nagroda Zespołowa Kolegium Redakcyjnego Wydawnictwa Poznańskiego. KMP 1961 nr 4 s. 139.

Anders* Józef (1885-1970) lekarz, powstaniec wlkp. Słowniki: SBPW.

Anders* Władysław (1892-1970) gen. broni, wódz naczelny Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, powstaniec wlkp. - w Wlkp. Słowniki: SBPW; Kawalerowie VM. T. II, cz. 1; T. III, cz. 1; T. IV, cz. 1. Biografie: B. Polak: Dowódcy wojska wielkopolskiego 1919. Koszalin 1989. Przyczynki: Dzieje 15 Pułku Ułanów Poznańskich (1 Pułku Ułanów Wielkopolskich). Pod red. P. Zaremby. Londyn 1962. -- B. Polak: Udział ziemi kościańskiej w powstaniu wielkopolskim 1918-1919. Kościan 1970. -- B. Polak: Front południowo-zachodni . Grupa „Leszno” powstania wielkopolskiego 1919 r. Kościan 1971. -- Południowo-zachodnia Wielkopolska w walce z hitlerowskim okupantem w latach 1939-1945. Pod red. B. Polaka. Kościan 1972.

Andersch* Wilhelm Ernst ( + ) kupiec niem. w P. Przyczynki: Ostrowska-Kębłowska Architektura s. 250, 263, 296-9, 301, 336.

Andersz* Ignacy (1825-1904) ks., społecznik. Słowniki: PTPN; Księża; SBWP-W I. Przyczynki: Kościół W. Ks. Pozn. s. 380.

Andersz* Stefan ( + ) z Osiecznej. Przyczynki: Z. Gryczka: Niezwykłe koleje losu S. A. z Osiecznej. Zeszyty Osieckie 1991 z. 2.

Andersz* Wojciech Stanisław (1850-1907) ks., działacz społ., gosp. i niepodl. Słowniki: PSB; SBKS; EK; Teolodzy;  PTPN; Księża; AMM; Wrzesiński SB; SBWP-W I. Przyczynki: Klanowski s.167. -- Korth s. 156-6. -- Zieliński Wykonanie s. 56. -- Historia katolicyzmu społecznego w Polsce 1832-1939. Pod red. C. Strzeszewskiego [i in.]. Wwa 1981.

Andryczówna* Anna (ur. ok. 1920) właścicielka majątku Kromolice. Źródła: Dziennik z lat 1939-1940 w BN.

Andrzej* (XI w.) bp kruszwicki. AW: 58. Słowniki: P. B. Gams: Series episcoporum Ecclesiae Catholicae. Gratz 1957 s. 345; Biskupi. 

Andrzej* (zm. 1285?) kaszt. nakielski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* (XIII w.) kaszt. kaliski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* (XIII w.) kaszt. wieleński. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* (XIV w.) kaszt. zbarski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* (XIV w.) kaszt. zbąszyński. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* (zm. 1435) prepozyt trzemeszeński, bibliotekarz. Słowniki: SPKP; WSB. Przyczynki: M. Hornowska, H. Zdzitowiecka-Jasieńska: Zbiory rękopiśmienne w Polsce średniowiecznej. Wwa 1947 s. 235-6. -- J. Zathey: Katalog  rękopisów średniowiecznych Biblioteki Kórnickiej. Wr. 1963 s. 230-1.-- Munera Poznaniensia. P. 1965 s. 157-72.

Andrzej* (Andrys) (XV w.) malarz cechowy pozn. Słowniki: PSB; SAP I oraz Uzupełnienia i sprostowania do t. I.

Andrzej* Łaskarz  - zob. Łaskarz Andrzej.

Andrzej* Zaremba  bp - zob. Zaremba Andrzej.

Andrzej* z Bazylei (zm. 1413) prepozyt kolegiaty w Kaliszu, bp kamieniecki. Słowniki: PSB; Biskupi.

Andrzej* z Bnina  (zm. 1367)) kaszt. kaliski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy. Biografie: T. Jurek: Kaszt. kaliski A. z B. (+1367) - przodek Bnińskich h. Łodzia. Genealogia 3: 1993 s. 37-43. 

Andrzej* z Bnina bp pozn.  - zob. Bniński Andrzej.

Andrzej* Górski z Brzostowa (zm. 1453) ostatni znany kaszt. księski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* z Buku (XVI/XVII w.) proboszcz kościoła św. Krzyża w Poznaniu. Przyczynki: Nowacki II s. 652.

Andrzej* z Chojnicy (XIV w.) archidiakon pozn. AW: 61. Przyczynki: Nowacki II s. 293.

Andrzej* z Danaborza (XV w.) kaszt. kamieński, woj. kaliski. Słowniki: PSB; Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* z Drążna (XV/XVI w.) pisarz grodzki pozn., opat trzemeszeński. Słowniki: PSB; WSB; Gąsiorowski Notariusze.

Andrzej* z Działoszyc (zm. w I poł. XVI w.) prof. Akademii Lubrańskiego w P. Przyczynki: Nowacki II s. 683.

Andrzej* z Gorazdowa (XV w.) kaszt. zbąszyński. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* z Iwanowic h. Poraj (zm. 1482?) kan. i archiakon gnieźn., kan. pozn. Słownik: Jabłońska Kapituła s. 137-8. 

Andrzej* z Jackowa s. Dziersława (zm. 1451) pisarz konsyst., kan. i oficjał gnieźn. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze. Źródła: KDW VIII nr 808. -- Bullarium V nr 81. Biografie: Czyżak Kapituła s. 313-4.

Andrzej* z Jarocina (XV w.) mistrz i rektor szkoły paraf. św. Marii Magdaleny w P. Przyczynki: Nowacki II s. 670.

Andrzej* z Kokorzyna (zm. 1435) teolog, pisarz, prof. i rektor Akademii Krak. Słowniki: Nowy Korbut; EK; Filozofia w Polsce; WSB. Biografie: P. Sczaniecki: A. z K., rektor Akademii Jagiellońskiej, Wielkopolanin. Przew. Kat. 54: 1964 s. 158. Przyczynki: M. Markowski: Poglądy filozoficzne A. z K. Studia Mediewistyczne 6: 1964 s. 55-136 [m. in. katalog dzieł A. z K.]. -- Księga pamiątkowa UAM w P. dla uczczenia 600-lecia założenia UJ. P. 1965 s. 67-8, 144, 151-2. -- Hist.nauki. -- M. Zahajkiewicz: Msza św. w Polsce przed Soborem Trydenckim w świetle rodzimych komentarzy. [W:] Textus et studia historiam theologiae in Polonia excultae spectantia. T. 1. Wwa 1971 nr 2. Artykuły: ^+Materiały i Studia Zakładu Historii Filozofii PAN II s. 3-51.

Andrzej* z Koszanowa (XIV w.) podkomorzy, kaszt. kaliski, pozn., star. gen. Wlkp.? Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* z Krakowa (zm. 1398) bp sufragan gnieźn., bp wileński. Słowniki: EK; Biskupi.

Andrzej* z Kruszyna (zm. ok. 1426) kancl. abpa Wojciecha Jastrzębca, pleban w Słupcy. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze. Źródła: KDW V nr 371, VII nr 729. -- Bullarium IV nr 497.

Andrzej* z Łuczyc (zm. po 1354 r.) prof. prawa kan., notariusz i kanclerz  Jakuba Świnki. Słownik: Jabłońska Kapituła s. 138-9.

Andrzej* z Nieprześni h. Gryf (zm. 1446) kan. gnieźn., pleban w Mogilnie, oficjał krak. Przyczynki: Czyżak Kapituła s. 316.

Andrzej* z Opalenicy (zm. 1496) notariusz publ., kan. kruszwicki, pleban w Kopanicy, bp sufragan gnieźn. Słowniki: Opalenicki SB I; Gąsiorowski Notariusze; Biskupi. Źródła: KDW n. s. I nr 221. Przyczynki: Nowacki II s. 445, 460, 470. -- Z. Duda [i in.]: Materialy do kalendarium dziejów Opalenicy. Opalenica 1887 s. 8.

Andrzej* z Pakości (XV w.) pleban w Kwieciszewie i Słupcy, notariusz publ. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze. Źródła: KDW VII nr 736, VIII nr 808.

Andrzej* Grzymała z Poznania (ok. 1420-1466) astronom, lekarz, prof. Akademii Krak., prepozyt pozn. kolegiaty Marii Magdaleny. Słowniki: PSB; EK; SPKP; WSB. Źródła: Catalogus codicum BJ V sygn. 679, 695, 707; VI sygn. 797, 800, 805, 809, 832, 839, 846, 848; VII sygn. 1205. Biografie: A. Birkenmajer: A. G. z Poznania, astronom i lekarz z XV wieku. KHNT 3: 1958 s. 409-22. Przyczynki: J. Zathey: Biblioteka Jagiellońska w latach 1364-1492. [W:] Historia BJ 1364-1775. T. 1. Kr. 1966 s. 114-7. -- Hist. nauki.

Andrzej* ze Stróży (zm. 1485?) archidiakon uniejowski. Słowniki: Jabłońska Kapituła s. 121.

Andrzej* z Szamotuł  - zob. Szamotulski Andrzej.

Andrzej* z Wiślicy (zm. 1356) prepozyt pozn., kan. gnieźn., bp pozn., kapelan Władysława Łokietka. Słowniki: EK; Biskupi. Biografie: Nowacki II s. 70-1.

Andrzej* Ciołek z Żelechowa (zm. 1436) podkomorzy sandomierski, star. gen. Wlkp. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzej* z Żerkowa (XIV w.) kaszt. śremski. Słowniki: Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy.

Andrzejak* Antoni (1913-1987) chemik, prof. UP/UAM. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1987-1989 s. 23.

Andrzejczak* Lucjan (1940-2001) ks. Słowniki: SBWP-W II.

Andrzejewicz* Antoni (1837-1907) kan., bp sufragan gnieźn., rektor semin. duch. w Gnieźnie. AW: 71. Słowniki: PSB; EK; Die Bischöfe der deutschsprachigen Länder 1785-1803-1918. Berlin 1983; Księża; AMM; SBWP-W I;  Przyczynki: Nowacki II s. 719. -- Klanowski s. 163. -- Zieliński Wykonanie s. 34, 40-1. -- J. Wróblewski: Polskie biblioteki ludowe w zaborze pruskim i na terenie Rzeszy Niemieckiej w latach 1843-1939. Olsztyn 1975 s. 275.

Andrzejewicz* (Andrzejowicz) Józef (1665-1739) ks., jezuita, prof. filozofii w Kaliszu. Słowniki: EWoJ; Teolodzy.

Andrzejewski* Adam Leon (1880-1942) ks., społecznik. Słowniki: Martyrol; Księża. Biografie: S. Szczeblewski: Ks. L. A. Kronika Diecezji Włocławskiej 48: 1965 s. 281-2. Przyczynki: J. Domagała: Ci, którzy przeszli przez Dachau. Wwa 1957 s. 67. -- E. Weiler: Die Geistlichen in Dachau, sowie  anderen Konzentrationslagern und Gefängnissen. Mödling 1971 s. 106.

Andrzejewski* Antoni (1900-1918) powstaniec wlkp. ze Stęszewa. Słowniki: WSB; Anders. Przyczynki: J. Szurek: A. A. powstaniec wielkopolski. Wieści Stęszewskie 1992 nr 3 s. 10-1. -- J. Marciszewski: Ofiara nie poszła na marne. Gaz. Pozn. 1996 z 05. 01 s. 12. Artykuły: ^+Gł. Wlkp.  1965 nr 223.

Andrzejewski* Czesław (1885-1943?) skarbnik Tow. Wykładów Naukowych w Poznaniu. Słowniki: PTPN.

Andrzejewski* Czesław (1900-1962) adwokat, działacz społeczny. Słowniki: SBWP-W II. Biografie: M. Leśniczak: Cz. A. (01.07.1900-02.11.1962). [W:] 75-lecie działalności Zrzeszeń Prawników w Kaliszu. Kalisz 1982 s. 3.

Andrzejewski* Franciszek (1847-1901) szewc, działacz ludowy. AW: 73. Słowniki: PSB. Przyczynki: J. Wojciak: Walka polityczna w wyborach do parlamentu Rzeszy i Sejmu pruskiego w Poznańskiem w latach 1898-1914. Wwa [i in.] 1981 s. 39-40, 43, 49-50, 169.

Andrzejewski* Franciszek (zm. 1928) architekt. Słowniki: PTPN.

Andrzejewski* Ignacy (1844-1905) działacz społ., powstaniec 1863. AW: 74. Słowniki: PSB.

Andrzejewski* Ignacy ( + ) powstaniec wlkp. Przyczynki: I. Andrzejewski: Wspomnienia kościańskiego skauta z lat 1918-1919. Z dziejów ruchu młodzieżowego 2: 1979 s. 47-56. -- J. Z.: Podwójna śmierć powstańca. Pan. Leszcz. 1994 nr 4 s. 9.

Andrzejewski* Józef (1884-1952) aktor, reżyser. Słowniki: Sł. Teatru; WSB. Przyczynki: J. Koller: Gawędy teatralne. P. 1962 s. 169.

Andrzejewski* Kazimierz (1908-1942) ks. Słowniki: Martyrol.; AMM. Artykuły: ^+RAP 1947.

Andrzejewski* Ludwik (1902-1944) działacz KPP, członek antyhitlerowskiego ruchu oporu.  Słowniki: WSB; Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: XX rocznica powstania PPR. P. 1962 s. 95. -- L. Gomolec: Z lat walki powiatu poznańskiego. P. 1962 s. 33, 35-6, 45. -- Bereziacy. Wwa 1965 s. 468. -- Komuniści. Wwa 1969.

Andrzejewski* Marian (1882-1962) architekt. Słowniki: WSB; PTPN; Inowr. SB I; AMM; Szamotulanie; Członkowie tajnych tow. Biografie: S. Wieliczko: Wspomnienie pośmiertne o prof. M. A. Z żałobnej karty. KMP 30: 1962 nr 2 s. 90-1, il. Przyczynki: W. Czarnecki: Rys historyczny zrzeszeń architektów polskich w P. w okresie międzywojennym. P. 1970. -- Boras, Trzeciakowski. -- Zakrzewski. -- K. Sobkowicz: Architekci wielkopolscy. Cz.1. P. 1988 s. 8, 10, 39-40, 42-3, 48-55, 57-60, 66, 81, 100, 104, 108, 122, 124, 135, 138, 140-4, 146-9, 152-4, 156, 162.

Andrzejewski* Mieczysław (1884-?) komendant Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego, kpt. W.P. Słowniki: SBPW. Przyczynki: A. Czubiński:  Powstanie wielkopolskie. P. 1978. -- B. Polak: Konspiracja polska w Poznaniu ( 1912-1918). KMP 1984 nr 3-4 s. 81-96.

Andrzejewski* Pius (1875-1926) ks. Słowniki: PTPN.

Andrzejewski* Roman (1888-1964) działacz ruchu związkowego i robotniczego. Słowniki: WSB; Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Biografie: H. Gościański: R. A. - działacz ruchu robotniczego. [W:] Sławni Gostynianie. Kalendarz 1987. Gostyń 1986 s. 2-3, il. Przyczynki: A. Czubiński [i in.]: Z rewolucyjnych tradycji Poznańskiego w latach 1919-1938. P. 1959 s. 20, 123, 127, 131. -- A. Czubiński [i in.]: Klasowy ruch robotniczy w Wielkopolsce 1918-1928. P. 1963 s. 165, 199, 232.

Andrzejewski* Stanisław (1908-1979) energetyk, prof. Politechniki Warszawskiej. Słowniki: SBWP-W I.

Andrzejewski* Stanisław (1910-?) dermatolog, internista, uczestnik wojny 1939, radny P. i woj. pozn. Słowniki: AMM.

Andrzejewski* Wacław (1879-1919) powstaniec wlkp. Słowniki: Anders.

Andrzejewski* Stefan Marian (1899-1996) ppłk. WP, powstaniec wlkp. Słowniki: SBPW..

Andrzejewski* Zdzisław (1901-1976) naucz. fizyki, propagator żeglarstwa. Słowniki: AMOstr. z. 9.

Angermann* August  (XIX/XX w.) pastor gmin ewangelickich w Wlkp. Przyczynki: Rogall Geistlichkeit s. 261.

Anioła* Teodor (1925-1993) piłkarz. Przyczynki: A. Kwilecki: T. A. (1925-1993). Król strzelców piłkarskich. [W tegoż:] Silva rerum. P. 2007 s. 31-9.

Anioła* Wojciech (1897-1940) ks., powstaniec wlkp. Słowniki: Członkowie tajnych tow.

Ankiewicz* Mieczysław (1889-1920) podchorąży WP, powstaniec wlkp. Słowniki: Kawalerowie VM. T. II, cz. 1.

Ankiewicz* Tadeusz (1859-?) budowniczy. Słowniki: PTPN.

Annus* Ludwik ( + ) rajca miejski w P. Źródła: Katalog zbiorów MN [w P.]. T. 8. P. 2005 nr 388.

Anschütz* Ottomar (1846-1907) leszczyński fotograf, zwany ojcem kina - twórca tzw. szybkowizjera, prototypu kinematografu, dzięki czemu jako pierwszy wyświetlał obrazy w ruchu. Biografie: D. Rosell: Faszination der Bewegung. O. A. zwischen Photographie und Kino. Basel, Frankfurt am Main 2001.

Antczak* Antoni (1890-1952) działacz polit., Okręgowy Delegat Rządu RP na Pomorze. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. Wwa 1978; SBKS; Kunert Słownik II; Konsp. pomor.; Kto był kim; SPKP Supl. [I]; Posłowie. Biografie: K. Popiel: Na mogiłach przyjaciół. Londyn 1966 s. 43-5. -- R. Wapiński: Zasłużeni Pomorzanie w latach II wojny światowej. Wr. 1984 s. 9-13. Przyczynki: R. Wapiński: Działalność Narodowej Partii Robotniczej na terenie województwa pomorskiego w latach 1920-1930. Gdańska 1962. -- E. Duraczyński: Stosunki w kierownictwie podziemia londyńskiego 1939-1943. Wwa 1966. -- K. Ciechanowski: Ruch oporu na Pomorzu Gdańskim 1939-1945. Wwa 1972. -- J. Hoppe: Wspomnienia, przyczynki, refleksje. Londyn 1972. -- S. Korboński: Polskie państwo podziemne. Paryż 1975. -- J. M. Majchrowski: Stronnictwo Pracy. Kr. 1975 s. 29, 59, 61-2. -- K. Turowski: Dzieje Stronnictwa Pracy w latach 1945-1946. Chrześcijanin w Świecie 1982 nr [1] s. 32-3, 43, 45-6. -- A. Andrusiewicz: Stronnictwo Pracy 1937-1950. Wwa 1984 passim. -- K. Turowski: Historia ruchu chrześcijańsko-demokratycznego w Polsce 1864-1946. Wwa 1989. -- W. Bujak: Historia Stronnictwa Pracy 1937-1946-1950. Wwa 1988.

Anna* Piastówna (1253-?) c. Przemysła I, ksieni cysterek w Owińskach. Słowniki: Borkowska I s. 63-4.

Anna* Piastówna (1276-?) c. Bolesława Pobożnego, klaryska. Słowniki: Borkowska I s. 21.

Anna* z Kijewic (XV w.) przeorysza norbertanek w Strzelnie. Słowniki: Borkowska I s. 175.

Antczak* Józef ( + ) powstaniec wielkopolski. Przyczynki: A. J. Czternastoletni ułan [z Kalisza]. Rozm. B. A. Ziemia Kaliska 1990 nr 34 s. 7 [uczestnik walk w l. 1918-1920].

Antkowiak* Franciszek (1858-1930) dyr. Kasy Chorych w Środzie. Biografie: Cmentarz średzki s. 192.

 Antkowski* Ferdynand (1914-1962) językoznawca, doc. UP. Biografie: Cz. K.: F. A. Spraw. PTPN 1962 nr 2 s. 193-4. Przyczynki: Nauka w Wlkp. s. 500, 515, 516, 542, 544, 549, 550, 556.

Antoni* Świadek (1909-1945) bł., ks. w Kępnie. Przyczynki: H. Tyszkiewicz: Kępnianin na ołtarze. Tyg. Kęp. 1994 nr 6 s. 4. -- H. Tyszkiewicz: Kapłan z Kępna beatyfikowany. Tyg. Kęp. 1999 nr 15 s. 4, 6.

Antoni* - zob. Tuni opat pustelni benedyktyńskiej w Międzyrzeczu.

Antoni* (zm. ok. 1476) bp sufragan gnieźn., franciszkanin. AW: 79. Słowniki: Biskupi.

Antoniewicz* Adam (1888-1944) powstaniec wielkopolski. Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005.

Antoniewicz* Bolesław (1837-1905) ks., działacz społ. i niepodl. AW: 81. Słowniki: PSB; EK; PTPN; Księża; AMM; SBWP-W I. Przyczynki: Jakóbczyk Studia II s. 116-7. -- Klanowski s. 163. -- Zabór pruski w powstaniu styczniowym. Materiały i dokumenty. Wr. 1968 s. 100, 289. -- Wielkopolska Szkoła Edukacji Narodowej. Wr. 1970 s. 193. -- Kościół W. Ks. Pozn. s. 379-80.

Antoniewicz* Franciszek  (1818-1873) lekarz, działacz społ., powstaniec 1846 i 1848. AW: 82. Słowniki: PSB; AMM; SLek. I. Przyczynki: G. Kusztelak: Polacy na studiach lekarskich w Berlinie (1810-1918). AHFM 1972.

Antoniewicz* Jan Teodor (1862-1921) lekarz. Słowniki: SLek. I.

Antoniewicz* Karol Bołoz (1807-1852) ks. AW: 84. Słowniki: PSB; EK; Nowy Korbut; EWoJ. Biografie: J. Poplatek: Ks. K. B.-A. TJ (1808-1852). Ateneum Kapłańskie 55: 1957 z. 3 s. 447-54. -- K. Drzymała: Ks. K. A. TJ. Homo Dei 27: 1958 nr 1 s. 21-7.

Antoniewicz* Mikołaj (1715-1763) ks., jezuita, prefekt drukarni w Kaliszu. Słowniki: EWoJ.           Przyczynki: Drukarze III cz. 1 s. 35.

Antosz* Patrycjusz (1882-1966) kapelan Legionów, wikary konwentu reformatów w Koninie. Słowniki: W. K. Cygan: Oficerowie Legionów Polskich 1914-1917. Słownik biograficzny. T. 1. Wwa 2005. Przyczynki: W. K. Cygan [i in.]: „Dla Ciebie, Polsko, krew i czyny moje!...” Duszpasterstwo wojskowe Legionów Polskich. Wwa 1997. -- A. Krasicki: Dziennik z kampanii rosyjskiej 1914-1916. Wwa 1988. -- K. Nowina-Konopka: Wspomnienia wojenne kapelana II Brygady Legionów Polskich. Wwa 1993. --  J. Dunin-Brzeziński: Rotmistrz Legionów Polskich. Wspomnienia z lat 1914-1919. Pruszków 2004.

Antoszewicz* (Antosiewicz) Józef Kalasanty (zm. 1819) ks., nauczyciel gimn. AW: 86. Słowniki: Nauczyciele MM. Przyczynki: L. Słowiński: Nie damy pogrześć mowy. Wizerunki pedagogów poznańskich XIX wieku. P. 1982 s.20, 39, 88.

Anuszczyk* Jan (XVII) snycerz w P. Słowniki: SAP I oraz Uzupełnienia i sprostowania do t. I.

Anzelm* Polak (XV/XVI w.) bernardyn, podróżnik. Słowniki: PSB; Nowy Korbut. Przyczynki: S. Kościałkowski: Polacy a Liban i Syria w toku dziejowym. Bejrut 1949. -- B. Baranowski: Znajomość Wschodu w dawnej Polsce do XVIII wieku. Łódź 1950. -- I. J. Kračkowski: Očerki po istorii russkoj arabistyki. Moskva 1950. -- B. Olszewicz: Geografia polska w dobie Odrodzenia. Materiały Sesji Naukowej PAN 25 -30 października 1953. T. 2: Historia nauki. Cz. 2. Wwa 1956 s. 350. - S. A. Korwin: Stosunki Polski z Ziemią Świętą. Wwa 1958 s. 70-3.

Apolinarski* Ludwik (1919-1979) lekarz, działacz społ. Słowniki: SBL. Przyczynki: E. Waszyński [i in.]: Historia szpitali leszczyńskich w zarysie . Leszno 1984 s. 224-5.

Appelt* Kazimierz (1916-1997) dyr. zakładów „Centra” w P. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1996-1998 s. 25.

Appold* (zm. po 1893) skrzypek, dyrygent orkiestr teatralnych i symfonicznych. Słowniki: Dyrygenci.

Arciszewski* Eliasz (zm. ok. 1630) krzewiciel arianizmu. AW: 91. Słowniki: PSB; EK; WSB. Przyczynki: L. Chmaj: Bracia polscy. Ludzie. Idee. Wpływy. Wr. 1957. -- Studia nad arianizmem. Pod red. L. Chmaja. Wr. 1959. -- Dz. Wlkp. I.

Arciszewski* Jakub (1470-1533) humanista, prof. i rektor UJ. AW: 93. Słowniki: PSB; EK; WSB. Przyczynki: Hist. nauki.

Arciszewski* Krzysztof (1592-1656) gen. artylerii, pisarz. AW: 94. Słowniki: PSB; SBL; Architekci; SBTech. III; Nowy Korbut; Urzędnicy centralni Spisy; WSB. Biografie: J. B. Rychliński: Polski geniusz morski. Młodzież Morska 1946 nr 4-5. -- J. B. Rychliński: Słowo o admirale A. Wwa 1947, 77 s. R: J. E. Płomieński, Nowiny Literackie 1: 1947 nr 15 s. 4. -- E. Czapski: Dziwne dzieje K. A. Ostatnie Wiadomości 6: 1953 nr 31. -- S. Sierecki: Admirał A. Wwa 1953, 62 s., il. R: F. Walicki, Morze 1953 nr 6 s. 30. -- M. Rusinek: Wódz i wygnaniec. O K. A. i jego czasach. Wwa 1957. -- E. Fischlowitz: Cristóforo A. Rio de Janeiro 1959, 155 s. -- +M. Paradowska: K. A. Admirał wojsk holenderskich w Brazylii. Wr.-Wwa 2001. -- E. Śliwiński: Generał K. A. (1592-1656) - życie i dzieło. Grot 2001 nr 11 s. 58-103. Przyczynki: J. Dür-Durski: Arianie polscy w świetle własnej poezji. Wwa 1948. -- T. Kałkowski: [O medalu ku czci K. A.]. Zapiski Numizmatyczne 1949 nr 2 s. 14. -- J. Pertek: Pierwszy Polak bada tajemnice głębin morskich. Nowy Świat 1952 nr 18 s. 1. -- J. Dworzaczkowa: Zbyt beztroski stosunek do prawdy historycznej. Problemy 1955 nr 10. R: M. Rusinek. Problemy 1955 nr 12. T. Jodełka. Problemy 1956 nr 1. -- J. Dworzaczkowa: Czy powieściopisarz może uchylić się o odpowiedzialności za wiedzę, jakiej dostarcza czytelnikowi ? Problemy 1956 nr 2. -- J. Pertek: Polacy na szlakach morskich świata. Gdańsk 1957. -- T. Nowak: Polska technika wojenna XVI-XVII w. Wwa 1970. -- M. Paradowska: XVII-wieczna relacja K. A. jako źródło badań nad wierzeniami Indian wybrzeża Brazylii. Etnografia Polska 16: 1972 z. 2 s. 151-70.  -- Cz. Hernas: Barok. Wwa 1973 [i wyd. nast.]. -- A. Liebfeld: Polacy na szlakach techniki. Wwa 1985. -- M. Paradowska: Przyjmij laur zwycięski. Katowice 1987.

Arculario* Francesco (zm. 1752) malarz włoski działający w Rydzynie. Słowniki: SAP I. Przyczynki: W. Dalbor: Związki Wielkopolski i Śląska w architekturze 2 poł. XVIII w. Prace Komisji Historii Sztuki Akademii Umiejętności w Krakowie 1952 s. 42-3.

Arendt* Antoni (1832-1903) ks., działacz patriot. AW: 97. Słowniki: PTPN; Księża. Przyczynki: Zieliński Wykonanie s. 53-4.

Arendt* Antoni Jan (1802-1872) ks., społecznik. AW: 98. Słowniki: PSB; EK. Przyczynki: R. Hajduk, S. Ziemba: Ludzie ziem zachodnich i północnych. Wwa 1962 s. 16.

Arendt* Juliusz (ok. 1854-?) konstruktor fortepianów. Słowniki: SBWP-W II.

Arendt* Stanisław (1843-1868) kupiec, powstaniec 1863. Słowniki: AMM.

Argiglobyn* Jerzy (XVI w.) ks. Słowniki: Nowy Korbut.

Arkembold* z rodu Zarembów (zm. ok. 1293) woj. gnieźnieńsko-kaliski. Słowniki: WSB; SBWP-W I; Bielińska, Gąsiorowski, Łojko Spisy. Przyczynki: K. Jasiński: Rola polityczna możnowładztwa wielkopolskiego w latach 1284-1314. RH  29: 1963 s. 221-2. -- R. Grygiel: Zarembowie z Jarocina w świetle źródeł archeologicznych i historycznych. Łódź 1994 s. 50 i n.  Artykuły: ^Zapiski Hist. 21: 1956 z. 1-2 s. 218; 26: 1961 s. z. 4 s. 93. -- ^+Prace Komisji Hist. Bydgoskiego Tow. Naukowego. T. 11. B. 1975 s. 109-10, 127.

Arkuszewska* Katarzyna (zm. 1646) ksieni klarysek w Gn. Słowniki: Borkowska I s. 27.

Arndt* Jan (1827-1881) społecznik. AW: 101. Słowniki: PSB; PTPN.

Arndt* Edward (1828-1921) nauczyciel w Kaliszu. Przyczynki: Małyszko Cmentarze s. 107.

Arndt* Maksymilian Walenty (1881-1930) ks., działacz oświat. i niepodl. Słowniki: Księża.  Przyczynki: Udział duch. s. 82, 101. -- Wróblewski s. 275.

Arnim*-Boitzenburg Adolf Heinrich Graf von (1803-1868) nadprezydent Poznania. AW: 104. Słowniki: NDB; Die preussischen Oberpräsidenten 1815-1945. Hrsg. von K. Schwabe. Boppard 1981; B. Haunfelder: Biographisches Handbuch für das Preussische Abgeordnetenhaus 1849-1867. Düsseldorf 1994 s. 48; Balde. Biografie: [W:] Deutsches Familienarchiv. Bd. 137-140. Neustadt an der Aisch 2002 s. 421-6, il., tabl. 105. Przyczynki: H. H. Hahn: Baron H. von A. a sprawa polska w marcu 1848 roku. [W:] Henryk Wereszycki (1898-1990). Historia w życiu historyka. Red. E. Orman [i in.]. Kraków 2001.

Arnold* I (zm. 1186) kan. pozn. i gnieźn., bp pozn. Słowniki: P. B. Gams: Series episcoporum Ecclesiae Catholicae. Gratz 1957 s. 354; Biskupi; Maciejewski Episkopat s. 253. Źródła: Kat. biskupów s. 16, 101. Biografie: Nowacki II s. 51.

Arnold* II (zm. 1211) bp pozn. Słowniki: PSB; EK; P. B. Gams: Series episcoporum Ecclesiae Catholicae. Gratz 1957 s. 354; Biskupi; Maciejewski Episkopat s. 254-5.  Biografie: Nowacki II s. 53-4.

Arnold* Beniamin  (zm. 1743) burmistrz Leszna. Słowniki: PSB; WSB.

Arnold* Eugeniusz (1866-1935) lekarz. Słowniki: SLek. I. Biografie: E. Andrysiak:  Kaliszanie w „Słowniku lekarzy polskich XIX wieku”. [W:] Zeszyty Naukowe Kaliskiego Towarzystwa Lekarskiego. Z. 5. Kalisz 1999.

Arnold* Eugeniusz (ur. 1912) lutnik. Słowniki: Z. Szulc: Słownik lutników polskich. P. 1953; SMP.

Arnold* Georg Christian (1747-1827) lekarz, historyk medycyny. Słowniki: PSB; SBL; J. Szturc: Ewangelicy w Polsce. Bielsko-Biała 1998. Przyczynki: T. Ostrowska: Przedstawiciele nauk medycznych i ich działalność naukowa w Towarzystwie Warszawskim Przyjaciół Nauk (1800-1832). Wr. 1982. -- E. Szulc: Cmentarze ewangelickie w Warszawie. Wwa 1989 s. 160.

Arnold* Jan Daniel (1671-1709) lekarz. Słowniki: PSB; WSB. Przyczynki:  Hist. nauki. -- G. Kusztelak: Polacy na studiach lekarskich w Berlinie (1810-1918). AHFM 35: 1972 z.1/2 s. 30.

Arnold* Jerzy Chrystian (1747-1827) lekarz, pisarz. AW: 109. Słowniki: PSB; SPKP; SBP; WSB.   Biografie: E. Waszyński: J. Ch. A. (111747-1827). Fragmenty z dziejów kultury lekarskiej dawnego Leszna. RLeszcz. 7: 1985 s. 273-82. Przyczynki: J. Korpała: Dzieje bibliografii w Polsce. Wwa 1969 s. 103. -- S. Konopka: Polska bibliografia lekarska dziewiętnastego wieku. T. 1. Wwa 1974 s. 95-7.

Arnold* Krzysztof (1666-1727) pastor luterański, obrońca praw dysydentów. Słowniki: PSB; EK.

Arnold* Ludwik I (1873-1938) lutnik. Słowniki: Z. Szulc: Słownik lutników polskich. P. 1953; SMP.

Arnold* Ludwik II (1900-?) lutnik. Słowniki: Z. Szulc: Słownik lutników polskich. P. 1953.

Arnold* Marcin (zm. 1685) pedagog. AW: 111. Słowniki: PSB.

Arnold* Mateusz (1802-1875) prawnik, ziemianin. Słowniki: Gerber Studenci s. 4-5; Szkoła Kaliska.

Arnold* Mikołaj (1618-1680) teolog ewang., prof. na uniwersytetach holenderskich. AW: 112. Słowniki: PSB: WSB. Przyczynki: Hist. nauki. -- K. Żmuda-Liszewska: Trzy portrety polskich profesorów z XVII w. w zbiorach holenderskich. BHSz. 41: 1979 nr 4 s. 339-46, il., rés.

Arnold* Samuel (1675-1711) rektor szkoły w Lesznie. Słowniki: PSB.

Aronsohn* Lewin Louis (1850-1928) bankier, poseł do parlamentu pruskiego, honorowy obywatel B. Słowniki: Loewenthal Juden; Tezlaff; Mann Handbuch; BSB I (i fot.); Balde. Przyczynki: Calendarium s. 90. -- E. Hamburger: Juden im öffentlichen Leben Deutschlands [...] 1848-1918. Tübingen 1968 s. 373-4. -- G. Ohlhoff: Bromberger Ehrenbürger. Bromberg 1968 nr 27 s. 6-7. -- G. Ohlhoff: Brombergs Ehrenbürger. [W:] Aus Brombergs Vergangenheit. Wilhelmshaven 1973 s. 90-1. -- G. Ohlhoff: Der Bildhauer Ferdinand Lepcke 1866-1909. Bromberg 1982 nr 69 s. 2. -- G. Meinhardt: Der Wasserbau. [W:] Aus Brombergs Vergangenheit. Wilhelmshaven 1973 s. 122. -- J. Wojciak: Walka polityczna w wyborach do parlamentu Rzeszy i Sejmu pruskiego w Poznańskiem w latach 1898-1914. Wwa [i in.] 1981 s. 88-9, 158-9, 176, 180, 184. -- E. Zabel: Ein Bromberger Kunstwerk die Bogenspannerin in Wilhelmshaven. Bromberg 1982 nr 69 s. 1-2. -- W. Samel: Bromberger Stiftungen und Schenkungen. Bromberg 1992 nr 98 s. 12. 

Arski* Jan (1905-?) bokserski mistrz Polski. Źródła: Boniecki Fotografie.

Arter* Friedrich (XIX/XX) prawnik. burmistrz Inowrocławia. Słowniki: Inowr. SB IV. Przyczynki: J. Aleksandrowicz: Rozwój spółdzielczości mieszkaniowej w Inowrocławiu w latach 1920-1970. Ziemia Kujawska 1971 s. 121. -- Dzieje Inowrocławia. Red. M. Biskup. T. 1. Wwa [i in.]1978 s. 310.

Arystow* Eliasz (1874-1953) nauczyciel. Slowniki: Szamotulanie.

Aschenborner* Michał (zm. 1637) pedagog, poeta. AW: 117. Słowniki: PSB.

Asnyk* Adam Prot, krypt. i pseud.: A, a-k, Asn ADAM, El, Ely, E-ly, E...ly, El-y, E...y, El...Y, El...y Jan, Stożek, Jan Stożek, El...Jan Stożek, Jan E...ly, Stożek, Y, y (1838-1897) poeta, dramaturg, dr filozofii, podróżnik, taternik. Słowniki: PSB; Nowy Korbut; WSB; SBWP-W I; Dawni pisarze; Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Red. J. Krzyżanowski [i in.]. T. 1. Wwa 1984; W. Słabczyński, T. Słabczyński: Słownik podróżników polskich. Wwa 1992; EK; Radwańska-Paryska Z., Paryski W. H.: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin 1995; Szkoła Kaliska. Źródła: A. A.: Z niedrukowanej korespondencji. Wyd. E. Jankowski. PLit. 42: 1951 z. 3/4 s. 1057-67 [z E. Orzeszkową]. Biografie: A. Kasprowicz: Szkic literacki. A. A. Odnowa 1946 nr 26. -- W. Hahn: W 50 rocznicę śmierci Asnyka.. Polonista 1947 z. 1-3. -- J. Krzyżanowski: A. A. - poeta czasów niepoetyckich. Zeszyty Wrocławskie 1947 nr 4. --  A. J. Mikulski: A. A. Wwa 1948. -- M. Kridl: Literatura polska 19 wieku. A. A. 1838-1897. Poradnik dla Nauczycieli 1949 z. 5-6. -- (L): A. A. Kalendarz Ziemi Kaliskiej 1958 s. 76, 78, 80, il. -- H. Sutarzewicz: Asnyk znany i mniej znany. Ziemia Kaliska 1958 nr 7, 8, 12. -- A. Nofer: A. A. 1838-1897. [W:] Obraz literatury polskiej XIX i XX w. Literatura polska w okresie realizmu i naturalizmu. T. 1. Wwa 1963 s. 165-209. -- M. Szypowska: A. znany i nieznany. Wwa 1971, 882 s., 80 tabl., bibliogr. -- Z. Przybyła: A. i Konopnicka. Częstochowa 1997, 223 s. Przyczynki: J. Budkowska: Spóźniony romantyk. Tyg. Warszawski 1947 nr 49 s. 4-5. -- A. J. Mikulski: Asnykowskie wspominki. Tyg. Powsz. 1947 nr 31. -- A. Mikulski: A. - a Czesi i Słowiańszczyzna. Życie Słowiańskie 3: 1948 nr 3-4 s. 113-6. -- M. Malkiewicz-Strzałkowa: Asnyk i Baudelaire. Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń PAU 1950 nr 22. -- M. R. Mayenowa: Język liryki pozytywistycznej. [W:] Pozytywizm. Cz. 1. Wr. 1950 s. 501-442. -- T. Mikulski: „Sukienkę miała w paseczki” [geneza wiersza A. A.]. Teatr 1952 nr 17 s. 12-3. -- J. Piasecki: A. A. poeta myśli. Życie Słowiańskie 1952 nr 8. -- A. Bogusławski: Sienkiwicz i Asnyk. Wiadomości 1956 nr 29. -- J. Chwilczyńska: Kalisz w życiu i twórczości A. A. Ziemia Kaliska 1957 nr 4. -- K. Jabłońska: A. A. - działacz oświatowy. Głos Nauczycielski 1958 nr 38. -- H. Barycz: Śladami wędrówek włoskich A. A. PHum. 1960 nr 6 s. 113-35. -- E. Sabik: Iwan Bunin - tłumacz A. A. Slavia Orientalis 1960 nr 3. --T. Z. Bednarski: Jak A. zatknął sztandar TT [Towarzystwa Tatrzańskiego] na Giewoncie. Tempo 15: 1962 nr 25 s. 3. -- Z. Szweykowski: Liryka A. a pozytywizm polski. [W tegoż:] Nie tylko o Prusie. P. 1967 s. 168-83. -- B. Osmólska-Piskorska: Debiut poetycki A. A. [W:] Księga pamiątkowa ku czci K. Górskiego. Toruń 1967. -- K. M. Kujew: Recepcja twórczości A. A. w Bułgarii. [W:] Literatura, komparatystyka, folklor. Księga poświęcona J. Krzyżanowskiemu. Wwa 1968 s. 520-6. -- H. Sutarzewicz: A., Konopnicka i Dąbrowska w Kaliszu. Wwa 1977, 107 s. -- H. Sutarzewicz: Kalisz literacki. [W:] Dz. Kal. s. 482-8. -- H. Sutarzewicz: Kalisz w literaturze. Kalisz 1984 s. 14-5. -- A. Baczewski: Twórczość A. A. Rzeszów 1984, 352 s., bibliogr. [w wyborze]. -- M. Jędrzejak: Nie tylko A. i Dąbrowska. Gaz. Pozn. 1986 nr 237 s. 11, il. -- Z. Mocarska-Tycowa: Wyobraźnia kataklizmem zniewolona. Z liryki patriotycznej A. A. Lublin 1986. -- Z. Mocarska-Tycowa: Wybory i konieczności. Poezja A. wobec gustów estetycznych i najważniejszych pytań swoich czasów. Toruń 1990, 190 s. -- A. Baczewski: Poezja A. A. Rzeszów 1991. -- K. Sieniawski: Wiersze A. A. Wwa 1994. -- J. Durden: A. A. - poeta i człowiek gór.  W setną rocznicę zgonu. Pam. Pol. Tow. Tatrzań. T. 6. [???] 1997 s. 211-8. -- Przybyła: Asnyk i Konopnicka. Szkice historycznoliterackie. Częstochowa 1997. R:  M. Łapot, Ruch Lit. 1997 z. 5 s. 746-7. -- T. P. Polanowski: Między romantyzmem i pozytywizmem - człowiek. Ethos 1999 nr 4 s. 170-3 [dot. twórczości A. A.]. -- J. Bielawski: Calisiana w filatelistyce. Kalisz 2000. -- B. Bobrowska: Ziarno i nić Ariadny - dwa symbole wyjścia z labiryntu historii w kryptopatriotycznych utworach A. A. i Marii Konopnickiej. Pam. Lit. 2000 z. 2 s. 75-90. -- T. Budrewicz: Asnyk między symbolizmem a socjalizmem.  (Przeoczone konteksty "Szkicu do współczesnego obrazu"). Pr. Polonist. Ser. 55. [???]  2000 s. 81-113. -- W. Janota: Wystąpienie górników kopalni "Królowa Luiza" i utwór A. A. o Zabrzu. Orbis Inter.  2000 nr 2 s. 146-62 [dot. wydarzeń z 1879 r.]. -- A. Kolańczyk: Kalisz. Mała ojczyzna wielkich ludzi. Kalisz 2002, 164 s. [dot. m. in. związków A. A. z Kaliszem].

Asnyk* Kazimierz (1797-1871) oficer WP. Słowniki: W. Śliwowska: Zesłańcy polscy w Imperium Rosyjskim w pierwszej połowie XIX wieku. Słownik biograficzny. Warszawa 1998.

Assig* Jerzy Henryk (1671-1744) kaznodzieja, tłumacz, poeta. Słowniki: SBWP-W I. Przyczynki: G. Kryg: Zduny. Od pradziejów do upadku Rzeczypospolitej. P. 1993.

Assmann* Julius Rudolf Friedrich (1868-1939) pastor ewang., superintendent kościoła ewang. reformowanego, niem. działacz społ. i polit. Słowniki: BSB II (i fot.); Balde. Biografie: H. Neubach: A. J. Der Kulturwart 1978 nr 132. Przyczynki: E. E. Dwinger: Der Tod in Polen. Jena 1940 s. 129-30. -- Die polnische Greueltaten an den Volksdeutschen in Polen. Berlin 1940 s. 129, 263. -- 100. Geburtstag von Superintendent A. Bromberg 1968 nr 28 s. 3-4. -- Die Bromberger Abgeordneten in der Deutschen Nationalversammlung in Weimar. Bromberg 1969 nr 29 s. 7. -- G. Meihardt: Evangelische Vereine. [W:] Aus Brombergs Vergangenheit. Wilhelmshaven 1973 s. 210.  -- G. Meihardt: Die Evangelische Kirche. [W:] Aus Brombergs Vergangenheit. Wilhelmshaven 1973 s. 316-20. -- G. Meihardt: Der Marsch nach Lowitsch. [W:] Aus Brombergs Vergangenheit. Wilhelmshaven 1973 s. 443. -- Arbeit des Deutschen Frauenvereins Bromberg. Bromberg 1977 nr 54 s. 5-6. -- G. Ohlhoff: Hundert Jahre Pauluskirche. Bromberg 1978 nr 56 s. 3. -- A. Kleindienst, O. Wagner: Der Protestantismus in der Republik Polen 1918/19 bis 1939. Marburg/Lahn 1985 s. 385. -- Der Bismarckturm zu Bromberg. Bromberg 1986 nr 86 s. 2. -- Hist. B. s. 609. -- M. Romaniuk: Z dziejów masonerii bydgoskiej. Kronika Bydgoska 9: 1988 s. 172. -- H. Rasmus: Pommerellen Westpreussen 1919-1939. München [et al.] 1989 s. 128, 202, 204, 207, 220. -- S. Turowski: Kościół ewangelicko-unijny w Polsce 1920-1939. B. 1990 s. 76, 84, 152, 172, 182, 212, 278-9. -- E. Alabrudzińska: Wyznania protestanckie w Bydgoszczy w okresie międzywojennym (1920-1939). Kronika Bydgoska 14: 1993 s. 139. -- Rogall Geistlichkeit s. 261-2. -- O. Kiec: Die evangelischen Kirchen in der Wojewodschaft Posen (Poznań) 1918-1939. Wiesbaden 1998 s. 219.

Astowa* Wanda ( + ).  Przyczynki: Czy W. A. jest winna śmierci powstańców rozstrzelanych przez Niemców w Kaliszu? Głos Ostrowski 1: 1945 nr 21. -- Ciekawe szczegóły w sprawie A. Głos Ostrowski 1: 1945 nr 22.

Au* Juliusz (1842-1888) dr, ekonomista rolny. AW: 121. Słowniki: PSB; WSB; SBSP; PTPN. Biografie: Dzieje akademickich studiów rolniczych i leśnych w Wielkopolsce 1919-1969. P. 1970 s. 19-22. Przyczynki:  J. Nou: The Development of  Agricultural Economics in Europe. Uppsala 1967 s. 301-21. -- M. Au: Ze wspomnień o J. A. [W:] Monografie historyczne z dziejów akademickich studiów rolniczych i leśnych w Wielkopolsce. Roczniki WSR w P. 45: 1970 dodatek s. 47-50, bibliogr. [36 poz.]. -- J. Nou: J. A. i jego wkład do rozwoju nauk ekonomiczno-rolniczych. Roczniki WSR w P. 45: 1970 s. 51-70. -- S. Schmidt: J. A. - niedoceniony polski ekonomista rolny w świetle badań J. Noua. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej 1970 nr 3 s. 151-5. -- B. Strużek: Rozwój polskiej myśli ekonomiczno-rolniczej 1864-1918. [W:] Zarys polskiej myśli ekonomiczn0-rolniczej do drugiej wojny światowej. Red. A. Żabko-Potopowicz. Wr. 1973 s. 181-302. -- Nauka w Wlkp. s. 407, 424, 769, 993.

Au* Teodor (1843-1911) kupiec. Słowniki: PTPN.

Aubert* Friedrich (1891-1948?) niem. działacz chłopski, osadnik w Siedlecku. Słowniki: Saat und Ernte. Lebensbilder Posener deutscher Landwirte. Hrsg. von H. von Rosen. Rosbach 1978  s. 16-7, fot.

Auerbach* Mannheim (1773-1848) rabin w Ostrowie Wlkp. Słowniki: SBŻO.

Auerhan* Mikołaj (XV w.) złotnik w P. Słowniki: WSB. Przyczynki: Korduba: Nieznany kielich M. A. w farze poznańskiej. KMP 68: 2000 nr 1 s. 43-8.  Artykuły: Prace Komisji Historii Sztuki PTPN. T. 8. P. 1939-1946 s. 265.

Augezdecki* Aleksander (początek XVI w.-1577) drukarz w Szamotułach. Słowniki: PSB; SPKP; WSB; SMP; Szamotulanie. Przyczynki: Z dziejów polskiej kultury muzycznej. Praca zbiorowa.  T. 1. Kr. 1958 s. 110, 119. -- Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku. Opr. A. Kawecka-Gryczowa [i in.]. Z. 4 Wr. 1959 s. 17-34, 74, 81, 93, 219-9, 457-9. -- J. Śliziński: Z działalności literackiej braci czeskich w Polsce (XVI-XVII w.). Wr. 1959. --  M. Przywecka:  Drukarstwo muzyczne w Polsce do końca XVIII wieku. Kr. 1969. -- H. Winger: The cover design. The Library Quarterly (Chicago) 43: 1973 nr 4 s. 396-7 [działalność drukarska].

Augustyn * (połowa XV w.) malarz miniaturzysta , handlarz rękopisów. Słowniki: SPKP; SAP I. Przyczynki: M. Walicki: Z problematyki malarstwa wielkopolskiego poł. XV w. (1440-1475). [W:] Wieki średnie. Prace ofiarowane T. Manteufflowi w 60 rocznicę urodzin. Wwa 1962 s. 254.

Augustyn* z Grodziska (zm. 1567) bernardyn, kopista. Słowniki: SPKP.

Augustyn* Józef Franciszek (1902-1981) nauczyciel, działacz społ. i związkowy. Słowniki: BSB II (i fot.). Przyczynki: R. Kozłowski: Polska Partia Robotnicza w województwie pomorskim 1942-1948. B. 1985 s. 248, 252. -- R. Kozłowski: Partie polityczne w województwie pomorskim (1945-1950). Toruń 1991 s. 107, 128, 133, 138-41, 143, 146-8.

Augustyniak* Eugeniusz, pseud. Kruk (1915-1944) działacz ruchu robotniczego, członek antyhitlerowskiego ruchu oporu. Słowniki: WSB; Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: XX rocznica  powstania PPR. P. 1962 s. 100, 224. -- L. Gomolec: Z lat walki powiatu poznańskiego. P. 1962 s. 44. -- M. Olszewski: Losy i ludzie podziemnej poznańskiej Polskiej Partii Robotniczej.  KMP 1969 nr 4 s. 57-8.

Augustyniak* Roman (1872-1931) dyr. Średzkiej Kolei Powiatowej. Biografie: Cmentarz średzki s. 192.

Augustyniak* Stanisław (1929-1974) doc. dr fizyki, specjalista w zakresie mechaniki i akustyki, dziekan Wydziału Maszyn Roboczych i Pojazdów PP. Słowniki: SBTech. XV. Przyczynki: Politechnika Poznańska i wcześniejsze uczelnie techniczne w Poznaniu. Pod red. W. Dembeckiej. P. 1976. -- 35 lat pracy Wydziału Maszyn Roboczych i Pojazdów dla gospodarki Wielkopolski i kraju. Pod red. Z. Kośmickiego [i in.]. P. 1989. -- W. Dembecka: Wydział Budowy Maszyn Politechniki Poznańskiej. Historia i teraźniejszość. P. 1991. -- 50 lat Wydziału Maszyn Roboczych i Transportu. Wspomnienia dziekanów. Głos Politechniki 2003 nr 7.

Augustynowicz* Aleksander (1865-1944) malarz. Słowniki: SAP I; WSB. Przyczynki: Polskie życie artystyczne w latach 1915-1939. Wr. 1974.

Augustynowicz* Jan (1919-1942) działacz konspiracyjny. Słowniki: Anders.

Auspurger* Kazimierz (XVII w.) cysters, proboszcz łobżenicki, poeta. Słowniki: Nowy Korbut.

Awdańce* h. Abdank - ród możnowładczy. Słowniki: SSS. Przyczynki: T. Kiersnowska: O pochodzeniu rodu Awdańców. [W:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej. Red. S. K. Kuczyński. T. 5. Wwa 1992 s. 57-72.

Baahr* Marian - zob. Bahr Marian.

Babczyszyn* Weronika (1924-1981) bibliotekarka, działaczka oświat. Biografie: S. Markowski: W. B. [W:] Z pamięcią o nich. Sylwetki bibliotekarzy. Red. E. Giera [i in.]. Leszno 1985 s. 4 [wyd. 2: 1986 s. 6-7].

Babiński* Andrzej (1940-1984) pisarz, poeta pozn. Biografie: J. Marx: A. B. (1940-1984). Rytuały śmierci. [W tegoż:] Legendarni i tragiczni. Eseje o polskich poetach przeklętych. Wwa 2002 s. 545-71 [na s. 573-600: wybor utworów]. -- A. Sikorski: Poeta bardzo samotny. A. B. (1938-1984). Iks 2004 maj s. 14, il. Przyczynki: F. Fornalczyk: Szkic do portretu. Nurt 1984 nr 11 s. 1 oraz 25-26.

Babiński* Antoni (1812-1847) malarz, powstaniec 1830, emisariusz Towarzystwa Demokratycznego. AW: 127. Słowniki: PSB; SAP I.

Babst* Franciszek (1868-1951) redaktor, działacz PPS. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: A. Czubiński [i in.]: Klasowy ruch robotniczy w Wielkopolsce 1918-1928. P. 1963 s. 136, 197, 199, -- L. Hass: Organizacje zawodowe w Polsce. Wwa 1963.

Bachmann* Julius Maximilian Peter (1844-1924) nadburmistrz B. Słowniki: BSB I. Biografie: H. Plasse: Oberbürgermeister B. [W:] Aus Brombergs Vergangenheit. Wilhelmshaven 1973 s. 133-4. -- G. Ohlhoff: Oberbürgermeister  J. B. Bromberg 1992 nr 98 s. 2-3. Przyczynki: W. Finger: Bromberger Strassennamen und ihr Ursprung. Deutsche Rundschau (Bydgoszcz) 1943 nr 154. -- H. Hoppe: Ernst von Foller. Bürger und Oberbürgermeister von Bromberg 1857-1869. Bromberg 1984 nr 76 s. 4-5.

Bachstrom* Jan Fryderyk (1686-1742) prof. Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, pietysta.  AW: 129. Biografie: S. Salmonowicz: Profesor J. F. B. (1686-1742). Uczony, pietysta, awanturnik. SiMDW 11: 1974 z. 1 s. 15-52; aneksy źródłowe.

Baciński* Antoni (1917-1987) misjonarz św. Wincentego a Paulo, rektor seminarium, historyk Kościoła. Słowniki: Misjonarze św. Wincentego a Paulo w Polsce. T. II - 1. Kr. 2001; Teolodzy. Biografie: M. Chorzępa: Ks. doc. dr hab. A. B. CM. Informator. Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy w Krakowie 1987 s. 28-33. -- M. Chorzępa: Śp. ks. A. B. Roczniki Wincentyńskie 1987 nr 3-4 s. 83-5. -- Śp. Ks. A. B. Meteor 1987 nr 2 s. 4-6.

Backhaus* Johannes (1877-?) naucz. gimn. w Ostrowie. Słowniki: AMOstr. z. 10.

Baczyński* Tomasz (1690-1756) ks., jezuita, dramatopisarz, profesor w Kaliszu. Słowniki: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Red. J. Krzyżanowski [i in.]. T. 1. Wwa 1984; EWoJ; Teolodzy. Przyczynki: Historia Residentiae Walcensis Societatis Jesu. Wyd. M. Rohwerder. Kőln 1967 s. 261, 264.

Badarachi* Michał (1708- po 1773) jezuita, teolog. Słowniki: EWoJ.

Bade* Johanna (1831-1911) przełożona diakonisek w P. Słowniki: Balde.

Badnicki* Wacław (1810-?) oficer powstania 1930/31. Słowniki: Bielecki Słownik.

Badoń* Stanisław (1926-1997) bibliotekarz. Słowniki: SPKP Supl. II; SBW. Biografie: H. Ganińska: S. B. (1926-1997). Przegląd Biblioteczny 65: 1997 z. 2/3 s. 315-8. -- H. Ganińska: S. B. Gaz. Wyborcza dodatek Gazeta Wielkopolska 1997 nr 97. -- H. Ganińska: Pożegnani: S. B. (1926-1997). Głos Politechniki 4: 1997 nr 5. -- S. Krzywicki: S. B. 1926-1997. Bibliotekarz Zachodnio-Pomorski 38: 1997 nr 3 s. 61-2. -- F. Łozowski: S. B. (1926-1997). Bibliotekarz 1997 nr 9 s. 35-7.

Badura* Jan (1851-?) naucz. gimn. w Trzemesznie. Słowniki: AMOstr. z. 10.

Badurski* Mikołaj (1822-1852) ks., działacz narodowy. Słowniki: Opalenicki SB I.

Badziak* Mateusz jezuita. Słowniki: EWoJ; J. Poplatek [i in.]: Słownik jezuitów artystów. Kr. 1972.

Badzian* Leopold (1890-1956) dyr. gimnazjum w Kaliszu. Słowniki: Szkoła Kaliska. Przyczynki: J. Werner, J. Żardecki: To oni nas uczyli. Kaliszanie w Warszawie 1993 nr 4 s. 19-29.

Baek* Samuel (1834-1912) rabin, pisarz. AW: 135. Słowniki: SBL; Encyclopedia Judaica. Jerozolima 1978. Przyczynki: Leo Baek (1873-1956). Aus dem Stamme von Rabinern. Frankfurt nad Menem 2001 s. 16-7, 225.

Baerensprung* Edmund von ( + ). AW: 138. Przyczynki: Prowokacja Baerensprunga. [W:] Rola Wlkp. w dziejach narodu polskiego. P. 1979.

Baerwald* Moritz (1860-1919) notariusz, radca miejski, działacz polit. Słowniki: Tezlaff; Loewenthal Juden; Mann Handbuch; BSB II (i fot.). Przyczynki: G. Ohlhoff: Die Geschichte Brombergs von Kriegsende 1918 bis zur Übergabe an den polnischen Staat 1920. Bromberg 1969 nr 29 s. 7. -- E. Czajkowski: Stary młyn na Bartodziejach. Kal. Bydg.1986 s. 41-2.

Bagińska* Ludwika (zm. 1857) ostatnia benedyktynka w P. Słowniki: Borkowska I s. 93.

Bahr* Marian (zm. ok. 1939) biolog, asystent UP. Słowniki: PTPN. Przyczynki: Nauka w Wlkp. s. 624, 639, 752, 753.

Bajer* Andrzej Ignacy (1712-1785) kan. gnieźn., opat komendatoryjny wągrowiecki, bp chełmiński. AW: 141. Słowniki: EK; Biskupi.

Bajerlein* Józef (1896-1976) nauczyciel, działacz społ. Słowniki: Opalenicki SB II. Biografie: M. Żurawski: J. B. 1896-1976. Informator UAM 1976 nr 10 s. 17-9.

Bajerowicz* Kazimierz Konrad Władysław (1877-1943) ks., teolog, społecznik, redaktor. Słowniki: EK; PTPN; Teolodzy; SBKS; Księża. Przyczynki: Wróblewski s. 275. Bibliografie: Bibliografia katolickich czasopism religijnych w Polsce 1918-1944. Lublin 1981.

Bajerowicz* Wojciech Stanisław (1882-1944) ks., działacz związków młodzieżowych i TCL. Słowniki: Księża; AMM; Zasłużeni dla ziemi chodzieskiej I (il). Przyczynki: Klanowski s. 179. -- Wróblewski s. 275. Artykuły: ^+RAP 1947.

Bajkowski* Jan (zm. 1650) bp pozn. AW: 144. Słowniki: PSB; Biskupi.

Bajkowski* Stanisław (1890-?) chirurg, rentgenolog. Słowniki: PTPN.

Bajoński* Jan (1888-1940) ginekolog, doc. UP, powstaniec wlkp. Słowniki: PTPN; Członkowie tajnych tow.; J. B. Gliński: Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej.  Wr. 1997; SBPNM III z. 1; AMOstr. z. 4, 6. Biografie: H. Malanowska: Pro Memoria. Wojskowy Przegląd Historyczny 1989 nr 4 s/. 264-5. Przyczynki: T. Kryska-Karski: Materiały do historii wojska polskiego. Londyn 1982 z.1 s. 18 poz. 182. -- A. Moszyński: Lista Katyńska. Wwa 1989 s. 18. -- J. Tucholski: Mord w Katyniu. Wyd. 1. Wwa 1991 s. 70, 645.

Bajoński* Kazimierz Teofil (1880-1927) ekonomista, społecznik. Słowniki: PSB; WSB; PTPN; Członkowie tajnych tow.; AMOstr. z. 10.

Bajszczak* Stanisław (1898-1944) działacz KPP, porucznik AL. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: Mazowsze w walce. Wwa 1964.

Bakoś* Marcin (1896-1943) działacz PPS-Lewicy w P., uczestnik antyhitlerowskiego ruchu oporu. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: A. Perlińska: Działalność KPP na terenie woj. pomorskiego. B. 1959 s. 36, 62. -- XX rocznica powstania PPR. P. 1962 s. 98, 221-22. -- A. Czubiński [i in.]: Klasowy ruch robotniczy w Wielkopolsce 1918-1928. P. 1963 s. 373.

Bakowiczowie* - rodzina kaliska. Przyczynki: Małyszko Cmentarze s. 152-3.

Balan* Curt (1855-1921) prezydent konsystorza ewang. w P. Słowniki: Balde Lexikon. Przyczynki: A. Rhode: Geschichte der evangelischen Kirche im Posener Lande. Würzburg 1956. -- O. Kiec: Die evangelischen Kirchen in der Wojewodschaft Posen (Poznań) 1918-1939. Wiesbaden 1998 s. 220. 

Balbiński* Franciszek (1918-1966) technolog drewna, działacz społeczny w Środzie. Biografie: Cmentarz średzki s. 192.

Balcer* Mieczysław (1906-1995) nauczyciel. Biografie: W. Liszkowski: Prof. M. B. (Wspomnienie). Kronika Stowarzyszenia Marynkarzy [Poznań] 1: 1996 s. 39.

Balcer* Stefan (1894-1939) oficer WP, nauczyciel. Słowniki: W. Jastrzębski: Słownik biograficzny nauczycieli bydgoskich - ofiar wojny światowej. Kronika Bydgoska 13: 1993;  BSB III (i fot.). Przyczynki: L. Kowalski: Udział nauczycieli bydgoskich w walce o polskość na terenie byłej Rzeszy Niemieckiej. [W:] Martyrologia nauczycielstwa bydgoskiego w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945. B. 1971 s. 156-8.

Balcer* Stefan (1899-1941) nauczyciel. Biografie: J. Oleksiński: Sylwetki nauczycieli spod znaku „Rodła”. (Z obszaru Dzielnicy V Związku Polaków w Niemczech w Złotowie). Przegląd Historyczno-Oświatowy 22: 1979 nr 3.

Balcerowski* Sylwester (1802-1852) ks., kapelan wojsk powstańczych w 1830/31 i 1848. AW: 153. Słowniki: PSB; EK; Bielecki Słownik.

Balczewski* Ksawery (1829-1889) nauczyciel w Kaliszu. Słowniki: SBWP-W zeszyt próbny; Szkoła Kaliska.  Biografie: E. Polanowski: Życie literackie Kalisza 1870-1907. Wwa 1987 [biogram]. Przyczynki: Małyszko Cmentarze s. 107.

Balde* - niemiecka rodzina mieszczańska z Międzychodu. Przyczynki: Deutsches Familienarchiv. Bd. 47. Neustadt an der Aisch 1972 s. 291-7.

Baldwin* (XI/XII w.) bp kruszwicki. AW: 154. Słowniki: Szostkiewicz; EK; Biskupi;  P. B. Gams: Series episcoporum Ecclesiae Catholicae. Gratz 1957 s. 345. Przyczynki: K. Górski: Topografia wczesnośredniowiecznej Kruszwicy. [W:] Studia Wczesnośredniowieczne. T. 2. Wwa 1953 s. 37-63. -- K. Górski: Jeszcze o początkach biskupstwa kruszwickiego. ZH 31: 1966 z. 4. s. 93-4. -- G. Labuda: Początki diecezjalnej organizacji kościelnej na Pomorzu i Kujawach. ZH 33: 1968 z. 3 s. 19-60.

Balewski* Władysław (1893-?) lekarz. Słowniki: PTPN.

Balicki* Juliusz Ignacy (1911-1941) aktor, reżyser, scenograf. Słowniki: SBTP.

Balicki* Stefan (1899-1943) pisarz, uczestnik antyhitlerowskiego ruchu oporu. Słowniki: SWPP; WSB; Współcz. pisarze. Biografie: S. Strugarek: S. B. Życie Literackie 1945 nr 3/4. -- S. Dąbrowski: Z badań nad biografią i twórczością S. B. Sprawozdania  Opolskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk za lata 1967-1968. Wydział II Języka i Literatury. Seria B 1970 nr 5/6 s. 22-35. -- L. Słowiński: Działalność pedagogiczna i literacka S. B. [W:] Fakty i interpretacje. Wwa 1991 s. 346-60.

Balińska* Maria Józefa, pseud. Regina (1903-1944). Słowniki: Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939-1945: poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej. Wwa 1988.

Baliński* Adam (zm. 1601/1602) kaszt. bydg., star. kruszwicki. Słowniki: Mikulski, Stanek Spisy.

Baliński* Karol ( + ) pisarz. AW: 158. Przyczynki: H. Pańczykówna: K. B. „Krzyż a miecz”. [W:] Literackie przystanki nad Wartą. P. 1962 s. 325-38, il.

Ballarin* Wilhelm (1894-1978) malarz, nauczyciel. Słowniki: SBL. Przyczynki: Z. Łukowiak: Amatorski ruch plastyczny w Lesznie. Monografia. Leszno 1987.

Ballenstaedt* - zob. Ballenstedt.

Ballenstedt* Adam (1880-1942) architekt, społecznik. Słowniki: Architekci; WSB; SGraf.; SBWP-W I. Przyczynki: Ekslibrisy wielkopolskie. Katalog. Opr. P. Michalowski. P. 1958. -- Historia sztuki polskiej w zarysie. Red. T. Dobrowolski [i in.]. T. 3. Kr. 1962. -- Zakrzewski Ulicami. -- W. Czarnecki: To był też mój Poznań. P. 1987 s. 52, 58, 70, 152, 155, 185, 252, 297. -- K. Sobkowicz: Architekci wielkopolscy. Cz. 1. P. 1988 s. 8, 10, 49-51, 55-6, 90, 125, 130, 132, 134-5, 138, 140-1, 143-6, 149, 153-5, 158, 160, 162. -- Z. Dworecki: Poznań i poznaniacy w latach II Rzeczypospolitej 1918-1939. P. 1994. -- G. Klauze: Architekt A. B. (1880-1942). Iks 2006 nr 9 s. 50.

Ballenstedt* Bolesław (1854-1885) architekt, budowniczy. Słowniki: PTPN; Architekci.

Ballenstedt* Kazimierz (1852-?) architekt. Słowniki: PTPN.

Ballenstedt* Lucjan (1881-1958) konstruktor, prof. PP. Słowniki: WSB; SBTech. I. Biografie: F. Zeidler: L. B. Życie Szkoły Wyższej 1958 nr 9 s. 153-4. Przyczynki: Szkoły inżynierskie w Poznaniu 1945-1955. Politechnika Poznańska 1955-1966. P. 1966 s. 41-3. -- Nauka w Wlkp. --  Politechnika Poznańska i wcześniejsze uczelnie techniczne w P. Red. W. Dembecka. P. 1976 s. 243-4.

Ballenstedt* Ludwik (1830-1887) architekt. Słowniki: Architekci.

Ballenstedt* Stefan (1860-1927) architekt. Słowniki: PTPN.

Balska* Janina (1913-1997) działaczka PTTK, autorka przewodników krajoznawczych. Biografie: 70 lat PTK - 45 lat PTTK w Żninie. Żnin 1999.

Balukiewicz* Józef  Tadeusz (1831-1907) artysta malarz, nauczyciel Szkoły Realnej w Kaliszu. Słowniki: SAP I oraz Uzupełnienia i sprostowania do t. I; WSB; Szkoła Kaliska. Przyczynki: S. Kozakiewicz: Zapisy uczniów na oddział malarstwa Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie. Wwa 1945. -- A. Ryszkiewicz: Początki handlu obrazami w środowisku warszawskim. Wr. 1953. -- I. Tessaro: Warszawa w obrazach i rysunkach XIX w. Katalog zbiorów Muzeum Historycznego w Warszawie. Wwa 1957. -- M. Walicki: Kaliska Madonna „Ab igne”. BHSz 1960 s. 269. -- KZSzt. V z. 6. Wwa 1960 s. 37. -- OWKalisza II s. 117. -- I. Jakimowicz [i in.]: Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie 1844-1866. Rocznik Warszawski 1963 s. 88. -- Widoki architektoniczne w malarstwie polskim 1780-1880. Katalog Muzeum Narodowego w Warszawie. Wwa 1964. -- J. Wiercińska: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pieknych w Warszawie. Zarys działalności. Wr. 1968. -- J. Wiercińska: Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860-1914. Wr. 1969. -- Dz. Kal. s. 502-3.

Balwiński* Ignacy (1890-1968) drukarz, księgarz, działacz niepodl. i związkowy. Słowniki: SPKP Supl.[I]. Biografie: J. Podgóreczny: Pierwsi księgarze bydgoscy. Księgarz 1974 nr 1 s. 22. Przyczynki: J. Bartnicki: 150 lat Zakładów Graficznych w Bydgoszczy. B. 1965  s. 28. -- Bydgoszcz w dobie powstania wielkopolskiego. B. 1970. -- J. Podgóreczny: W służbie książki i prasy polskiej. B. 1978..

Bałachowski* Witold Kalikst (1892-1940) nauczyciel gimn., powstaniec wlkp. Słowniki: BSB I. Przyczynki: Martyrologia nauczycielstwa bydgoskiego w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945. B. 1971, aneks poz. 2. -- A. Tucholski: Mord w Katyniu. Wwa 1991 s. 70, 600.

Bałowie* - rodzina. Przyczynki: M. Górny: Bałowie z Szaradowa w XVIII wieku. Genealogia T. 5. [???] 1995 s. 149-53.

Banach* Mieczysław (1926-1988) energetyk, prof. PP. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1987-1989 s. 26. Przyczynki: A. Laboga, T. Orlik: Laureaci Nagród Miasta Poznania i Województwa Poznańskiego za rok 1969. (Część druga). Nagroda techniki i przemysłu. KMP 1970 nr 4.

Banach* Wincenty (1879-?) działacz polonijny, społ. i związkowy. Słowniki: Chojn. SB; BSB I. Przyczynki: C. Demel, J. Krawulski, K. Rzepa: Działalność Narodowego Stronnictwa Robotników i Narodowej Partii Robotniczej w Wielkopolsce w latach 1917-1937. Wwa [i in.] 1980 s. 164. -- A. Poniatowska: Polacy w Berlinie 1918-1945 s. 98.

Banachewicz* (Banachiewicz) Ignacy (ok. 1799-1847) lekarz. Słowniki: Gerber Studenci s. 262; SLek. V; SBWP-W II.

Banaczyk* Władysław (1902-1980) prawnik, działacz ruchu ludowego. Słowniki: Słownik biograficzny dzialaczy ruchu ludowego. Wwa 1989.

Banaszak* Antoni (1881-1932) adwokat, działacz polit. powstaniec wlkp., senator. AW: 161. Słowniki: PSB; WSB; SAdw. II; SBKS; Kto był kim; AMM; Posłowie; Członkowie tajnych tow.; Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978.  Przyczynki: T. Rek: Pierwsze lata dyktatury Piłsudskiego. Wwa 1956. -- Klanowski. -- T. Filipiak: Dzieje związków zawodowych w wielkopolsce do r. 1919. P. 1965. -- J. Ihnatowicz: Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku. Wwa 1967. -- S. Wachowiak: Czasy, które przeżyłem. Wwa 1983.

Banaszak* Antoni (1901-1999) ks., społecznik. Słowniki: SBWP-W II. Przyczynki: M. Banaszak: Dar Boży dla Kościoła i Polski: Polskie Seminarium Duchowne w Paryżu 1945-1995. Paryż [i in.] 1995. -- M. Sedlaczek, Z. Thimm, J. Krzyżaniak: Ks. infułat A. B. (1901-1999). [W:] Wielkopolanie z ducha Akcji Katolickiej. (Życie, działalność, dokonania). Red. S. Schudy [i in.]. P. 2000 s. 19-33.

Banaszak* Marian (1926-1997) ks. prof., dyr. archiwum archidiecezjalnego w P. Słowniki: SBWP-W II. Źródła: M. B.: Autobiografia. [W:] Ecclesia Posnaniensis Opuscula Mariano Banaszak Septuagenario dedicata. P. 1998. Bibliografie: J. Mandziuk: Bibliografia prac ks. prof. dra hab. M. B. Saec. Christ. 1: 1994 nr 2 s. 13-31. -- Bibliografia prac drukowanych ks. prof. dra hab. M. B. [W:] Ecclesia Posnaniensis Opuscula Mariano Banaszak Septuagenario dedicata. P. 1998 s. 2287-319. Biografie: K. Lutyński: Ks. prof. Marian Banaszak (1926-1997). Życie i Myśl 1997 nr 2 s. 69-76. -- T. Makowski: Quid fecisti nobis sic! Saec. Christ. 1997 nr 2 s. 23-5 [nekr.]. -- J. Mandziuk: Życie i działalność ks. prof. dra hab. M. B. (1926-1997). Saec. Christ. 1997 nr 2 s. 5-18. -- H. Skorowski: Odszedł profesor - humanista [przem.]. Saec. Christ. 1997 nr 2 s. 19-21. -- K. Lutyński: Ks. Prof. M. B. (1926-1997) [nekr.]. Pozn. Rocz. Arch.-Hist. R. 5. P. 1998 s. 225-33. -- Spraw. Zarządu PTPN 1996-1998 s. 24. -- M. Kozłowska: Ksiądz prof. M. B. (1926-1997). [W:] Zeszyty Kaliskiego Tow. Przyjaciół Nauk. Nr 6: 2000 s. 143-9. Przyczynki: W. Myszor: Ks. Profesor dr hab. M. B. w ATK.  Saec. Christ. 1994 nr 2 s. 7-11 [40-lecie pracy naukowej].

Banaszak* Stanisław (1897-1943) powstaniec wielkopolski, członek ruchu oporu w czasie okupacji hitlerowskiej. Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005. Przyczynki: K. Horyza-Pachciarz: Wyrok śmierci dla dwojga. Gaz. Jarocińska 2001 nr 23 s. 21.

Banaszek* Stanisław (1897-1950) rolnik, działacz ruchu ludowego, powstaniec wlkp. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Wwa 1989.

 Banaszkiewicz* Józef (1879-1959) działacz PPS i związków zawodowych w P. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: C. Krawczak: Zarys dziejów ruchu zawodowego robotników budowlanych Wielkopolski. Wwa 1969 s. 126, 137. -- Budowali i walczyli. Wwa 1970.

Bandura* Ludwik (1904-1984) nauczyciel w B., rektor WSP w Gdańsku. Słowniki: SBSP. Źródła: Kamolowa Zbiory rękopisów s. 19 [o spuściźnie]. Biografie: J. Walczyna: Profesor L.B. Kwartalnik Pedagogiczny 1975 nr 1 s. 247-51. -- B. L. Sprawozdania Gdańskiego Towarzystwa Naukowego 1984 s. 187-8. Przyczynki: R. Miller: O dorobku naukowym Profesora L. B. Ruch Pedagogiczny 1974 nr 3 s. 439-44. Bibliografie: J. Szews: Bibliografia ważniejszych prac prof. dr. L. B. Studia Pedagogiczne 1976

Bandurski* Albin (1905-?) chirurg. Słowniki: PTPN.

Baniuszkiewicz* Jan Józef (XVIII w.) pisarz miejski w Koźminie. Przyczynki: Uzupełnienie do Kroniki Jana Józefa Baniuszkiewicza zatytułowanej "Godne pamięci rzeczy albo roczne dzieje". Oprac. W. Kręgielski i M. Pietrowski.  Szkice Koźmiń. Nr 15. Koźmin 1995 s. 31-4. -- R. Grygiel: Kronika Jana Józefa Baniuszkiewicza - jako źródło do dziejów Koźmina Wlkp. w XVIII wieku. [W:] Szkice Koźmiń. Nr 25. Koźmin 2000 s. 3-30.

Banner* (Marcus Moses) Max (1856-1832) pisarz, nauczyciel gimn. Słowniki: Balde.

Bańkowski*-Koza Ildefons Edmund (1926-1982) architekt, fotografik. Słowniki: AMM.

 Bar Ticz (XIV w.) pierwszy hist. właściciel Opalenicy. Słowniki: Opalenicki SB I. Przyczynki: Księga ziemska poznańska 1400-1407. Wyd. K. Kaczmarek [i in.]. P. 1960 nr 2322. -- Nowacki II s. 448-9. -- B. Wojcieszak [i in.]: Nowe ulice w Opalenicy - Ticz Bar. Echa Opalenickie 1986 nr 1. -- Z. Duda [i in.]: Materiały do kalendarium dziejów Opalenicy 1393-1795. Opalenica 1987 s. 5-6. -- B. Wojcieszak: Szkice z przeszłości Sielinka i Porażyna 1401-1957. Sielinko 1887 s. 6-8. --

Baraniak* Antoni (1904-1977) bp sufragan gnieźn., abp pozn. Słowniki: Teolodzy; Biskupi; Kanoniści; Leksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL w latach 1945-1989. Praca zbiorowa pod red. J. Myszora. T. 1. Wwa 2002. Źródła: Boniecki Fotografie. -- J. Żaryn: Kościół w Polsce w latach przełomu (1953-1958). Relacje ambasadora RP przy Stolicy Apostolskiej. Wwa 2000 s. 91-2, 160. Biografie: Nowacki I s. 127-8.  -- M. Przykucki: Z kalendarium życia i prac Ks. Arcybiskupa A. B. Metropolity Poznańskiego (do roku 1972). [W:] W służbie Kościoła Poznańskiego. P. 1974 s. 8-19. -- Arcybiskup A. B. (1904-1977). Gość Niedzielny 54: 1977 nr 37 s. 3. -- Śp. Arcybiskupowi w hołdzie. MK 1977 nr 10/11 s. 170-202. S. Kosiński, W. R.: Jego czas był czasem Kościoła. Śp. arcybiskup A. B. Przew. Kat. 82: 1977 nr 42 s. 4-6, il. -- Ks. dr A. B. arcybiskup metropolita pozn. MK 28: 1977 nr 10-2 s. 170-1, il. -- M. Banaszak: Arcybiskup poznański A. B. w moich wspomnieniach. Poznańskie Studia Teologiczne 1992 s. 251-61.  Przyczynki: MK 1958 s. 501-13. -- Ksiądz Arcybiskup wizytuje Archiwum Archidiecezjalne w P. MK 24: 1973 nr 9 s. 210. -- Księga pamiątkowa na 70-lecie urodzin Arcybiskupa Metropolity Dr. A. B. P. 1974. -- Ksiądz Arcybiskup uczestniczy w jubileuszu 50-lecia Zgromadzenia Braci Serca Jezusowego w Puszczykowie. MK 25: 1974 nr 1 s. 9. -- W. R[aczkowski]: W pierwszą rocznicę śmierci. Przew. Kat. 1978 nr 33 s. 2-3. Bibliografie: F. Lenort: Bibliografia prac drukowanych Arcybiskupa Metropolity A. B. (do roku 1973). [W:] W służbie Kościoła Poznańskiego. P. 1974 s. 40-76.

Baraniak* Roman (1894-1954) podoficer WP i AK. Słowniki: Enc. konsp. wlkp.

Baraniecki* Adrian (1828-1891) lekarz, działacz społ. Słowniki: SPKP; PTPN.

Baraniecki* Kazimierz (1900-1940) nauczyciel, powstaniec wlkp., por. WP. Słowniki: SBPW; Szamotulanie; Kawalerowie VM. T. II, cz. 1; Opalenicki SB I. Biografie: Z. Kościański: Zapomniani. Echa Opalenickie 1989 nr 4-5. -- Z. Kościański: Nowotomyscy kawalerowie Orderu Virtuti Militari w okresie II Rzeczypospolitej. Wiadomości Nowotomyskie 1992 nr 6-7. Przyczynki: Z. Kościański: Z kart historii. Echa Opalenickie 1992 nr 12.

Baraniecki* Ludwik (1897-1920) ppor. WP, powstaniec wlkp. Słowniki: SBPW; Opalenicki SB I; Kawalerowie VM. T. II, cz. 1.Biografie: Z. Kościański: Zapomniani. Echa Opalenickie 1989 nr 4-5. -- Z. Kościański: Nowotomyscy kawalerowie Orderu Virtuti Militari w okresie II Rzeczypospolitej. Wiadomości Nowotomyskie 1992 nr 6-7. Przyczynki: K. Drążkiewicz: Pierwsze dni powstania. Echa Opalenickie 1989 nr 1. -- Z. Kościański: Z kart historii. Echa Opalenickie 1992 nr 12.

Baraniecki* Maksymilian (1842-1923) ks., działacz patriot. Słowniki: Księża; AMM. Przyczynki: Klanowski.

Baranik* Wawrzyniec (XVI/XVII) organista w Grodzisku. Słowniki: Chybiński.

Baranik* Wojciech (XVI/XVII) organista w Wielkopolsce. Słowniki: Chybiński.

Baranowska* Agnieszka (1819-1890) pisarka. AW: 167. Słowniki: PSB; SBWP-W I. Biografie: R. Wojcieszak: Światła niewiasta z Marszewa. Południowa Wielkopolska 5: 1966 nr 11 s. 4, il.

Baranowska* Cecylia z Działyńskich. Przyczynki: M. Górny: Testament C. z D. B. z 1736 roku. Genealogia. 7: 1996 s. 105-14.

Baranowska* Teresa w zakonie Józefa (XVIII/XIX w.) przeorysza dominikanek w P. Słowniki: Borkowska I s. 120.

Baranowski* Bogdan (1913-1992) lekarz, społecznik. Słowniki: SBL. Przyczynki: E. Waszyński [i in.]: Historia szpitali leszczyńskich w zarysie. Leszno 1984 s. 12-3, 23. -- Konferencja szkoleniowo-naukowa. Aspekty położniczo-ginekologiczne w rodzinie. Boszkowo 1980. Leszno 1984 s. 5-7, 36. -- Zarys historii lecznictwa w Lesznie 1555-19998. Red. J. Kuczkowski [i in.]. Leszno 1999 s. 222-4.

Baranowski* Franciszek (1884-1940) inż., społecznik. Słowniki: WSB.

Baranowski* Józef (1713-1788) jezuita, kaznodzieja. Słowniki: EWoJ. Przyczynki: J. Poplatek: Komisja Edukacji Narodowej. Kr. 1973 s. 124-52.

Baranowski* Józef (1904-1986) organista w kościele w Domachowie. Biografie: J.             Bzdęga: Zasłużony organista. PLudu 1994 z. 3-4 s. 41-43.

Baranowski* Maciej (XVI/XVII w.) kaszt. biechowski. Słowniki: Bieniaszewski Spisy.

Baranowski* Stanisław ( + ) powstaniec wlkp. Przyczynki: E. Chomicz: Najstarszy z 13 tysięcy (powstańców wielkopolskich - S. B.). Za wolność i lud 1968 nr 16, s. 12-3, fot.

Baranowski* Stefan (1908-1985) nauczyciel, oficer AK. Słowniki: SBWP-W II; Enc. konsp. wlkp.

Baranowski* Wojciech (1548-1615) bp kujawski, abp gnieźn., bibliofil. AW: 180. Słowniki: EK; PSB; SPKP; Urzędnicy centralni Spisy; Biskupi.

Baranowski* Wojciech (zm. 1640) kaszt. kamieński, star. kcyński. Słowniki: PSB; WSB; Bieniaszewski Spisy; Chłapowski. Przyczynki: Akta sejmikowe województw pozn. i kaliskiego. T. 1 cz. 1 i 2. P. 1962.

Baranowski* Zygmunt (1884-1966) ks., teolog, publicysta, prof. semin. duch. w P. Słowniki: EK; Teolodzy; SBKS; Kanoniści; Martyrol.; Księża; PTPN; AMM; Nauczyciele MM. Biografie: Śp. ks. kanonik Z. B. Przew. Kat. 56: 1966 nr 26. -- K. Karłowski: Śp. ks. Z. B. MK 18: 1967 s. 111-3. -- T. Walachowicz: Aby do końca  nie stracić pogody ducha. (Z. B. 1884-1966). [W:] Byli wśród nas. Praca zbior. pod red. F. Lenorta. P. 1978 s. 279-96. Przyczynki: Nowacki II s. 722. -- Klanowski s. 180. -- S. Podlewski: Krzyżowa droga duchowieństwa wielkopolskiego. Za i przeciw 1966 nr 29. -- S. Podlewski: Kapłaństwo okupione cierpieniem. Za i przeciw 1968 nr 6.

Barański* Franciszek (1904-1971) przyrodnik, pedagog. Słowniki: SBP. Biografie: A. Dzięczkowski: F. B. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 27: 1971 nr 6 s. 42-3.  Przyczynki: Ochrona przyrody i jej zasobów podstawą gospodarki narodowej. P. 1966 s. 46, 56.

Barański* Henryk  - zob. Hryniewicz Franciszek.

Barański* Stefan (1884-1969) dyrygent, nauczyciel muzyki. Słowniki: SMP; WSB; Dyrygenci. Przyczynki: Trzydziestolecie Opery Poznańskiej 1919-1949. P. 1950 s. 49.

Barbacki* Stefan (1903-1979) genetyk, prof. UP i AR. w P., prezes PTPN. Słowniki: WSB; Biogramy uczonych V; Śródka. Bibliografie: List of main publications. Genetyka Polska 1979 nr 3 s. VI-IX [49 poz.]. Biografie: S. B. (życiorys). Kron. UP za lata 1945-19554/55 s. 715-7. -- T. Łączyńska-Hulewicz: S. B. Nauka Polska 13: 1965 nr 6 s. 52-8. -- Z. Gertych: S. B. 1903-1979. Nauka Polska 27: 1979 nr 8 s. 139-40. -- R. Marciniak: Prezesi Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. P. 1998 s. 58-62. -- T. Caliński: Wspomnienie o profesorze S. B. Wieści Akademickie 1999 nr 12 s. 3-4. --  Profesor S. B. (1903-1979). W setną rocznicę urodzin twórcy Poznańskiej Szkoły Biometryczno-Statystycznej i genetyczno-Hodowlanej. Pod red. Z. Brody. P. 2003, 71 s., il., [na s. 57-68: bibliogr.]. Przyczynki: Nauka w Wlkp. s. 7, 8, 101, 217, 227, 1003, 1018, 1019, 1028. 

Barcewicz* Karol Franciszek (1861-1932) lekarz. Słowniki: SLek. V.

Barcikowski* Albin (1839-1901) ks., społecznik. Słowniki: Opalenicki SB I; Księża; Członkowie tajnych tow. Przyczynki: Zieliński Wykonanie s. 113, 129, 161.

Barcikowski* Józef (1900-1980) działacz harcerski, powstaniec wlkp. Słowniki: Członkowie tajnych tow.  Przyczynki: M. Paluszkiewicz: Towarzystwo Tomasza Zana w Śremie. PZach 34: 1978 nr 5/6 s. 200, 202.

Barcikowski* Józef (XIX w.) malarz miniaturzysta. Słowniki: SAP I.

Barcikowski* Roman (1842-1886) kupiec w P. Słowniki: PTPN.

Barcikowski* Stanisław (ok. 1832 - po 1897) artysta malarz i rysownik, nauczyciel Szkoly Realnej w Kaliszu. Słowniki: SAP I; Szkoła Kaliska. Przyczynki: S. Kozakiewicz: Zapisy uczniów na oddział malarstwa Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie 1844/5-1853/4. Wwa 1945. -- A. Ryszkiewicz: Początki handlu obrazami w środowisku warszawskim. Wr. 1953. -- M. Masłowski: Stanislaw Masłowski. Wr. 1957. -- OWKalisza II s. 102, 112. -- I. Jakimowicz [i in.]: Szkoła Sztuk Pięknych w Warszawie 1844-1866. Rocznik Warszawski 1963 s. 88. -- Widoki architektoniczne w malarstwie polskim 1780-1880. Katalog . Wwa 1964. -- J. Wiercińska: Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860-1914. Wr. 1969.

Barcikowski* Stefan (1868-1912) drogista, kupiec. AW: 182. Słowniki: PSB; PTPN; AMM. Biografie: Cmentarz Zasł. s. 28-9.

Barcikowski* Wawrzyniec (1870-1928) budowniczy. Słowniki: PTPN.

Barciński* Florian (1901-1987) geograf, ekonomista, prof. UP, UAM i AE w P. Bibliografie: Bibliografia publikacji profesora dra F. B. za lata 1927-1972. Zestawiła H. Maciejewska, Z. Steindel. Poznańskie Roczniki Ekonomiczne 24: 1971 s. 265-74. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1987-1989 s. 25. Przyczynki: F. B. (życiorys). Kron. UP za lata 1945-1954/55 s. 578. -- B. Romińska: Laureaci nagród wojewódzkich za rok 1959. KMP 1960 nr 4. -- U. Hoffmann: Prof. dr F. B. Uczony, dydaktyk, działacz gospodarczy. KMP 40: 1972 nr 2 s. 126-31, il. -- Nauka w Wlkp. s. 410, 411, 414, 415, 425, 426, 430, 810, 818, 819, 824, 826, 840-4, 850, 854-5.

Barciszewski* Leon (1883-1939) prezydent B. Słowniki: BSB I (i fot.). Źródła: Boniecki Fotografie. Przyczynki: Dzieje Gniezna. Wwa 1965 s. 618-9, 628, 640, 643-5, 661. -- T. Kuta: Imiona zbrodni. Gdynia 1967 s. 84-5. -- T. Jaszowski, T. Kuta: Werner Kampe amator zbrodni. B. 1967 s. 52-5, 84-5. -- C. Madajczyk: Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce. T. 2. Wwa 1970 s. 381. -- J. Pietras: Ostatnie dni L. B. [W:] Prace Wydziału Nauk Humanistycznych Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego. Prace Komisji Historycznej. T. 9. B. 1973 s. 201-210. -- W. Jastrzębski: Terror i zbrodnia. Wwa 1974 s. 67-8, 72-3, 196. -- M. Bacciarelli: Pomnik za naiwność. Fakty  1984 nr 21. -- T. Jaszowski: Gestapo w walce z ruchem oporu nad Wisłą i Brdą. B. 1985 s. 21, 82. -- A. Poniatowska: Polacy w Berlinie 1918-1945. P. 1986 s. 22, 29, 34, 83, 98, 103, 106, 128, 222. -- G. Schubert: Das Unternehmen „Bromberger Blutsonntag”. Köln 1989 s. 207, 209. -- W. Jastrzębski: Der Bromberger Blutsonntag. P. 1990 s. 138. -- J. Kutta: Prezydenci miasta Bydgoszczy 1920-1939. B. 1991 passim.

Barciszewski* Marian (1910-1987) lekarz, organizator służb zdrowia. Słowniki: BSB III (i fot.). Biografie: W. Halota, J. Trzciński: Dr medycyny M. B. Przegląd Epidemiologiczny 1987 nr 3 s. 8.

Barciszewski* Szymon (19111-1955) jezuita. Słowniki: EWoJ; Martyr. Biografie: T. Bzowski [i in.]: Wspomnienia naszych zmarłych 1820-1982. T. 3. Kr. 1982 s. 141. Przyczynki: Życie religijne w Polsce pod okupacją hitlerowską 1939-1945. Praca zbiorowa pod red. Z. Zielińskiego. Wwa 1982 s. 552. -- Kościół katolicki na ziemiach Polski w czasie II wojny światowej. T. 14. Materiały i Studia T. 7 Wwa 1985 s. 118-20.

Barczewski* Alfons (1910-1971) nauczyciel. Biografie: J. Oleksiński: Sylwetki nauczycieli spod znaku „Rodła”. (Z obszaru Dzielnicy V Związku Polaków w Niemczech w Złotowie). Przegląd Historyczno-Oświatowy 22: 1979 nr 3.

Barczewski* Walenty (1856-1928) ks., historyk, pisarz lud., działacz społ.-oświat. Słowniki: Oracki Słownik; SPKP; EK; PTPN. Przyczynki: J. Obłąk: Z działalności ks. W. B. Komunikaty Mazursko-Warmińskie 1958 s. 113-30.

Barda* Franciszek (1880-1964) prof. semin. duch. w P., bp przemyski. Słowniki: Teolodzy; Biskupi.

Bardt* Gotfried Daniel (XIX w.) ziemianin. Źródła: APP nr 974.

Bardt* Hans Jürgen (1901-?) niem. właściciel Lubosza. Słowniki: Saat und Ernte. Lebensbilder Posener deutscher Landwirte. Hrsg. von H. von Rosen. Rosbach 1978  s. 18-9.

Bardt* Johanna Mathilde z Massenbachów (1879-1944) właścicielka ziemska w Luboszu. Słowniki: Balde; Saat und Ernte. Lebensbilder Posener deutscher Landwirte. Hrsg. von H. von Rosen. Rosbach 1978  s. 17-18, fot.

Bardt* Richard (1902-1965) właściciel Niemierzewa. Słowniki: Saat und Ernte. Lebensbilder Posener deutscher Landwirte. Hrsg. von H. von Rosen. Rosbach 1978  s. 19-20.

Bardziński* Ignacy (1750-1813) kan. i kanclerz gnieźn., bp sufragan gnieźn. AW: 184. Słowniki: Biskupi; EWoJ; Teolodzy.

Bardziński* Jan (1692-1737) jezuita, teolog. Słowniki: EWoJ.

Bardziński* Wojciech Ignacy (ok. 1645-1723) kan. pozn., dziekan kruszwicki, bp sufragan kujawski. Słowniki: Biskupi.

Bardzka* Helena (1589/90-1665) fundatorka karmelu markowickiego. Słowniki: Inowr. SB IV. Przyczynki: F. Kryszak: Sanktuaria maryjne w Archidiecezji Gnieźnieńskiej. WAG 1960 nr 2 s. 83-91. -- K. Łabiński: Bezcenny skarb. Markowice 1987. -- S. Roszak: Akt fundacyjny dla klasztoru karmelitów trzewiczkowych w Markowicach z r. 1642. Ziemia Kujawska 1995 s. 85-90.

Bardzki* Mikołaj Kazimierz (XVII w.) marszałek sejmiku średzkiego, burgrabia kaliski. Słowniki: Zwierzykowski s. 302, 345.

Bareła* Stefan (1916-1984) ksiądz w Wieruszowie, bp częstochowski. Słowniki: Teolodzy; Biskupi.  Bibliografia: M. Mikołajczyk: Wykaz drukowanych prac ks. biskupa dra S. B. ordynariusza częstochowskiego. Częstochowskie Wiadomości Diecezjalne 43: 1969 s. 56-7. Biografie: I. Skubiś: Pamięci biskupa Stefana Bareły III ordynariusza częstochowskiego. Częst. Stud. Teol. T. 25. Częstochowa 1997 s. 230-3.

Barełkiewicz* Stanisław (1895-1982) powstaniec wlkp., kierownik Biura Cechu Rzemiosł Różnych we Wrześni, działacz społ. Słowniki: Wrzesiński SB.

Bargiel* Andrzej z Sambora (zm. ok. 1574) nauczyciel, rektor kolegium arcybiskupiego w Kaliszu. Słowniki: PSB; SBWP-W Ii  szkoła Kaliska. Przyczynki: J. Poplatek: Studia jezuitów polskich w Akademii Krakowskiej. NP 1964  -- Dz. Kal.

Bargiel* Piotr ( + ) budowniczy. Słowniki: Malinowski Muratorzy s. 77-8.

Barlik* Alfred (1903-?) chirurg. Słowniki: PTPN.

Barlik* Ignacy Wincenty (1875-1938) ks., działacz patriot. Słowniki: Księża.

Barlitz* Edmund Stanisław Kostka (1891-1940) internista, mjr WP, działacz społ. Słowniki: J. B. Gliński: Słownik biograficzny lekarzy i farmaceutów ofiar drugiej wojny światowej. Wr. 1997. Przyczynki: J. Tucholski: Mord w Katyniu. Wyd. 1. Wwa 1991 s. 383, 917.

Barnaba* (zm. przed 1015) eremita w pustelni benedyktyńskiej w Wlkp. Słowniki: SSS. Przyczynki: J. Mitkowski: Św. Wojciech i jego bezpośredni następcy w męczeństwie. [W:] Św. Wojciech (Księga zbiorowa). Gn. 1947 s. 123 i n. -- T. Wojciechowski: Szkice historyczne XI wieku. Kr. 1951 [reedycja] s. 31-44.

Barski*-Kochler Andrzej (XVI/XVII w.) prof. prawa. Przyczynki: W. Szafrański: A. K.-B. - profesor prawa, królewski agent dyplomatyczny.  KW 2001 nr 2 s. 100-4.

Barski*-Kochler Jan (zm. 1609) teolog. Słowniki: PSB; SPKP; WSB.  Przyczynki: Dzieje Śremu. Wwa 1972.

Bart* Jakub (zm. przed 1519) złotnik w P. Słowniki: PSB; WSB. Przyczynki: Studia Muzealne T. 2. Wr. 1957 s. 177-8. -- SiMDW  6: 1960 z. 1 s. 14-5, 40, 45-6. -- Katedra gnieźnieńska. P. 1970.

Bart* Zachariasz (XVI w.) filozof, lekarz. AW: 190. Słowniki: WSB. Przyczynki: M. Sus: Studia uniwersyteckie Poznańczyków w XV i XVI wieku. KMP 1950 nr 2 s. 139-40.

Barta* (zm. ok. 1220) bp kujawski. Słowniki: PSB; Szostkiewicz; Biskupi; Maciejewski Episkopat s. 263.

Bartecki* Wojciech (1855-1919) adwokat, działacz społ. i polit. AW: 191. Słowniki: PTPN; AMM. Przyczynki: Klanowski.

Bartek* z Piekła (XX w.) pustelnik. Przyczynki: M. Bojanowski: B. z Piekla. O pustelniku nad jez. Maszynek 1930-1945. PLudu 1986 z. 3.

Bartel* Bronisław (1887-1968) malarz, pedagog. Słowniki: WSB; SGraf.. Biografie:  J. Pęcherska-Szczepska: Wspomnienie o B. B. Z żałobnej karty. KMP 37: 1969 nr 1 s. 118-20, il. Przyczynki: J. Eichlerowa: Plastyka poznańska w latach 1951-1956. KMP 24: 1956 s. 243-7. -- DWP s. 297. -- Wystawa jubileuszowa B. B. P. 1956. -- T. Dobrowolski: Nowoczesne malarstwo polskie. T. 3 Wr. [i in.] 1964. -- Jubileuszowa wystawa malarstwa B. B. P. 1966. -- PWSSP w Poznaniu. P. 1971 s. 12 i n. -- Bydgoszcz w latach 1920-1970. B. 1972 s. s. 247--56. -- Poznańskie wspominki z lat 1918-1939. Pod red. T. Kraszewskiego [i in.]. P. 1973 s. 567-609. -- Polskie życie artystyczne w latach 1915-1939. Wr. 1974. -- J. Jaworska: Polska sztuka walcząca 1939-1945. Wwa 1976 s. 30. -- B. Janiszewska-Mincer: Rozwój plastyki bydgoskiej w latach 1920-1950. [W:] Kultura bydgoska 1945-1984. Pod red. K. Kwaśniewskiej. B. 1984. -- M. Bryl: Poznański Świt (1921-1927 - elita czy autsajderzy ? KMP 1987 nr 3 s. 5-21. -- A. J. Markiewicz: Plastyka w okresie XX-lecia międzywojennego. Zarys monograficzny. [W:] Wielka księga miasta Poznania. P. 1994. -- H. Majkowski: O sztuce plastycznej w Poznaniu w czasach poprzedzających wojnę światową. KMP 1990 nr 3/4 s. 337-50 [przedruk].

Bartel* Ryszard Bogusław Alfons (1897-1982) inż. mechanik, konstruktor samolotów. Słowniki: SBTech. II. Biografie: R. Konieczny: R. B. Skrzydlata Polska 1962 nr 49. -- Z. Kossakiewicz: R. B. Biuletyn Informacyjny Instytutu Lotnictwa. 1968 nr 3. -- A. Glass: R. B. Technika Lotnicza i Astronautyczna 1982 nr 3. Przyczynki: J. Cynk: Polish Aircraft 1893-1939. London 1971. -- A. Glass: Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939. Wwa 1976.

Barthl* Jan Adam (1712-1767) jezuita. Słowniki: EWoJ. Przyczynki: Historia Residentiae Walcensis Societatis Iesu. Wyd. M. Rohwerder. Kőln 1967 s. 281.

Bartkiewicz* Franciszek (1906-1982) jezuita , kaznodzieja. Słowniki: EWoJ. Biografie: T. Bzowski: Wspomnienia naszych zmarłych  1820-1982. T. 4. Kr. 1982 s. 141-2.

Bartkiewicz* Tomasz Karol (1865-1931) organista, kompozytor. Słowniki: Dyrygenci; SMP; WSB; SMK. Biografie: F. Kowalski: T. B. Życie Śpiewacze 1950 nr 8-9 s. 29. -- K. Winowicz: Kultura muzyczna Kościana. Kościan 1983 s. 57-60. -- S. Jędraś: Pieśni kochał. Pan. Leszcz. 1988 nr 1 s. 16. -- K. Winowicz: T. K. B. z Kościana. PLudu 1988 z. 6 s. 24-26.

Bartkowiak* Antoni (1897-1922) ppor. WP, pilot. Słowniki: Lotnicy I; Kawalerowie VM. T. II, cz. 1.

Bartkowiak* Jan (1887-1965) powstaniec wlkp., handlowiec. Słowniki: SBPW; Wrzesiński SB. Przyczynki: A. Ciszak: Września i powiat wrzesiński w okresie powstania wielkopolskiego 1918-1919. Września 1968. -- Wojskowe aspekty powstania wielkopolskiego 1918-1919. Opr. S. Nawrocki. P. 1985 s. 360.

Bartkowiak* Józef (1895-1942) powstaniec wielkopolski. Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005.

Bartkowiak* Józef (1904-1951) organista, dyrygent chóru w Środzie. Biografie: Cmentarz średzki s. 193.

Bartkowiak* Marian (1912-1975) por. 60 Pułku Piechoty Wlkp. w Ostrowie Wlkp., uczestnik kampanii wrześniowej 1939. Słowniki: Kawalerowie VM. T. III, cz. 1. Przyczynki: P. Bauer [i in.]: Armia „Poznań” 1939. P. 1987.

Bartkowiak* Władysław (1900-1920) sierżant WP, pilot, powstaniec wlkp. Słowniki: Lotnicy I; Kawalerowie VM. T. II, cz. 1.

Bartkowiak* Władysław (1906-1945) działacz ruchu ludowego. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Wwa 1989. Biografie: Z. Gryczka: Działacze ruchu ludowego. PLudu 1996 z. 5-6 s. 19-28.

Bartkowiak* Zygmunt (1908-?) chirurg, urolog, doc. AM w P. Słowniki: PTPN.

Bartkowski* Edmund (1894-1939) ppłk WP, powstaniec wlkp. i śląski. Słowniki: Członkowie tajnych tow. Przyczynki: J. Znaniecka: Gimnazjum i Liceum im. Bolesława Krzywoustego w Nakle n/Notecią w latach 1876-1976. Nakło 1989 s. 24.

Bartkowski* Tadeusz Kazimierz (1920-1992) geograf, prof. UAM. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1990-1992 s. 22.

Bartlitz* Stanisław (1857-1920) lekarz. AW: 194. Słowniki: PTPN; SLek. IV; AMM. Przyczynki: Klanowski.

Bartłomiej* (XV w.) pisarz ksiąg i prawdopodobnie malarz miniaturzysta. Słowniki: SAP I.

Bartłomiej* z Bydgoszczy  (ok. 1480-1548) bernardyn, historyk. Słowniki: PSB; SPKP; WSB; BSB I. Biografie: I. Kwilecka, H. Popowska-Taborska: B. z B. - leksykograf polski pierwszej połowy XVI w. Wr. 1977, 93 s., tabl. R: E. Breza, Z. Brocki, Rocznik Gdański 39: 1979 z. 1 s. 22-6; G. Cygan, Collectanea Franciscana 48: 1979 s. 196-7; M. Karpluk, Język Polski 59: 1979 z. 4 s. 300-2. Przyczynki: I. Kwilecka: Słownik B. z B. odnaleziony. Język Polski 52: 1972 s. 180-2. -- I. Kwilecka: Nieznany zbiór słownictwa polskiego pióra B. z B. Język Polski 52: 1972 s. 252-61. -- H. Popowska-Taborska: Czy Słownik B. z B. jest zwykłą kompilacją wcześniejszych zbiorów leksykalnych. Język Polski 52: 1972 s. 173-80. -- H. Popowska-Taborska: Kształtowanie się polskiego szesnastowiecznego słownictwa literackiego w świetle badań nad „Słownikiem” B. z B. [W:] Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Językoznawcze. T. 42. Kr. 1972 s. 161-77, rés. -- I. Kwilecka, E. Kędelska: Z prac nad nową edycją „Słownika” B. z B. [W:] Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej. Z. 17. 1978 s. 123-43. -- B. z B. i jego dzieło. Red. naukowa H. Popowska-Taborska. Wwa 1979, 69 s. [z treści: E. Szmańda: Bernardyński ośrodek naukowy w B.; I. Kwilecka: Warsztat pisarski B. z B.; H. Popowska-Taborska: Dialektyzmy w Słowniku B. z B.; J. Siatkowski: Bohemizmy w Słowniku B. z B. z 1532 roku; W. Żurowska-Górecka: Słowniki polskie przed B. z B.]. -- E. Kędelska: Pierwsze drukowane słowniki łacińsko-polskie jako źródła B. z B. [W:] Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej. Z. 25. 1989 s. 31-52. --  E. Kędelska: Nowa edycja Słownika B. z B. Stud. Filol. Pol.  T. 35. [???] 1999 s. 41-53. --  A. Łuczak: Jeszcze kilka słów o Słowniku B. z B. z pierwszej połowy XVI w. Eos  1999 nr 2 s. 325-37. -- Słownik B. z B. Wersja polsko-łacińska. Cz. 1.  Oprac. E. Kędelska, I. Kwilecka, A. Łuczak.  Wwa 1999. R: M. Karpluk, Jęz. Pol. 2002 z. 3 s. 225-6.

Bartłomiej* z Krzywinia (zm. 1669) benedyktyn, przeor w Lubiniu, kronikarz. Słowniki: EK.

Bartłomiej* z Nadarzyc (zm. 1484/1485) kan. pozn., notariusz publ. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze.

Bartłomiej* z Poznania (zm. 1504) kopista, introligator w P. Słowniki: SPKP; EWoK; WSB. Przyczynki: Cz. Pilichowski: Z dziejów produkcji, handlu i kultury książki w Poznaniu. PZach. 9: 1953 nr 11/12 s. 665, 667.

Bartłomiej* z Tymieńca, zwany Kiełbasa (XV w.) notariusz publ., kan. gnieźn., dyplomata. Słowniki: Gąsiorowski Notariusze; Kowalska Prałaci; Jabłońska Kapituła s. 105-6. Przyczynki: Nowacki II s. 376, 443, 470. 

Bartłomiejczak* Franciszek (1915-1939) działacz harcerski i Polskiego Związku Zachodniego. Biografie: Cmentarz średzki s. 193.

Bartnicki* Albin Jerzy (1910-1988) dziennikarz, politolog, historyk, regionalista. Słowniki: J. Długosz: Słownik dziennikarzy regionu pomorsko-kujawskiego. B. 1988; BSB V (i fot.). Biografie: H. Kaczmarczyk: J. B. (1910-1988). Kal. Bydg. 1990 s. 301-2.

Bartnicki* Mikołaj (zm. 1516) prałat płocki. Słowniki: PSB.

Bartochowski* Hieronim Bolesław (1810-1890) powstaniec 1830/31, emigrant. Słowniki: Bielecki Słownik.

Bartochowski* Maciej (1722-1789) ks., jezuita, prefekt szkół w Kaliszu i P. Słowniki: EWoJ; Teolodzy.

Bartosik* Ludwik (1909-1941) bł., franciszkanin. Słowniki: SBWP-W II; Księża.

Bartosz* Wezenborg  - zob. Wezenborg Bartosz.

Bartosz* z Sokołowa (XIV w.) star. kujawski. Słowniki: PSB.

Bartoszek* Franciszek Józef (1910-1943) malarz, ppłk. Gwardii Ludowej. Słowniki: SAP I; Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978; WSB; Kunert Słownik I. Biografie: J. Rydłowski: Żołnierze lat wojny i okupacji. Wwa 1971 s. 44-9. -- S. Z. Gołębiewski: F. J. B. artysta malarz i żołnierz Gwardii Ludowej (1910-1943). KMP 40: 1972 nr 2 s. 87-96, il. -- K. Z. Bednarek: Artysta i bohater. Ziemia Nadnotecka 1963 nr 6 s. 6. -- E. Skowrońska: F. B. „Jacek”. Pokolenia 1969 nr 1 s. 87-101. Przyczynki: J. Starzyński: Pięć wieków malarstwa polskiego. Wwa 1952. -- S. Lorentz: Muzeum Narodowe w Warszawie w l. 1939-1954. Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie 1957 s. 35. -- M. Wallis: Sztuka polska dwudziestolecia. Wwa 1959. -- Księga wspomnień 1919-1939. Wwa 1960 s. 59, 66, 68, 72, 86, 89. -- M. Spychalski: O artyście malarzu F. B. Ziemia Nadnotecka 1964 nr 9 s. 2. -- K. Piwocki: Historia Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie 1904-1964. Wr. 1965. -- O. Błażewicz: Franciszek Bartoszek - żołnierz i artysta. Przegląd Artystyczny 1968 nr 6 s. 15-8, il. -- F. B. 1910-1943. Wystawa w XXV rocznicę śmierci. P. [i in.] 1968. Katalog. -- J. B. Garas: Oddziały GL i AL 1942-1945. Wyd. 2. Wwa 1971. -- J. Rydlowski: Żołnierze lat wojny i okupacji. Wwa 1971. -- M. Spychalski: Początek walki. Fragmenty wspomnień. Wwa 1983. -- T.  Strzembosz: Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1944. Wwa 1983. -- T.  Strzembosz: Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944. Wwa 1983.

Bartoszek* Tadeusz (1896-1944) dermatolog. Słowniki: PTPN.

Bartoszewicz* Joachim Stefan (1867-1938) lekarz, publicysta, polityk. Słowniki: SLek. III.

Bartoszewicz* Włodzimierz  (1899-1983) malarz. Słowniki: WSB; SGraf. Źródła: W. B.: Obrazki i anegdoty. [W:] Poznańskie wspominki z lat 1918-1939. P. 1973 s. 72-88.  Przyczynki: Wystawa prac W. B. P. 1958. -- Grupa artystów plastyków Powiśle. Wwa 1960. -- Historia Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie 1904-1964. Wr. [i in.] 1965. -- Plastyka poznańska w 25-lecie PRL. P. 1969. -- Materiały do dziejów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie 1895-1939. Opr. J. E. Dutkiewicz [i in.]. Wr. [i in.] 1969.  -- Salon 70. P. 1971.  -- Polskie życie artystyczne w latach 1915-1939. Wr. 1974. -- T. Dobrowolski: Malarstwo polskie ostatnich dwustu lat. Wr. [i in.] 1976. -- W. B. Wystawa rysunków „Piórkiem o Wwie”. Wwa 1979. -- I. Mrugasiewicz: Bibliofilstwo w Poznaniu w latach 1923-1988. P. 1989. -- J. Mikołajczak: Kpinki i docinki. P. 1989. -- M. Grońska: Grafika w książce, tece i albumie. Polskie wydawnictwa artystyczne i bibliofilskie z lat 1899-1945. Wr. [i in.] 1994.

Bartoszkiewicz* Jan Nepomucen (1813-1900) ks., redaktor. Słowniki: AMM.

Bartsch* Antoni (1838-1905) ks., społecznik. Słowniki: Księża.

Bartsch* Daniel (ok. 1670- po 1718) pedagog. AW: 204. Słowniki: PSB.

Bartsch* Maksymilian (1892-1945) działacz społ.-gosp., powstaniec wlkp., poseł na Sejm RP, kpt. WP; oficer AK. Słowniki: Kawalerowie VM. T. II, cz. 1; Kto był kim; Posłowie; SBPW; Zasłużeni dla ziemi chodzieskiej [II]. Biografie: B. Polak: Dowódcy powstania wielkopolskiego i wojska polskiego 1918-1919. Koszalin 1989 s. 93-4. Przyczynki: Z. Klemenczak: Działania powstańców wielkopolskich 1918-1919 na lewym skrzydle Frontu Północnego. RNn. 1970 nr 3 s. 260-78. -- Powstanie wielkopolskie. P. 1975 s. 182. -- A. Czubiński [i in.]: Powstanie wielkopolskie 1918-1919. Wwa [i in.] 1978.

Bartsch* Teodor (1845-1923) ks., społecznik. AW: 203. Słowniki: Księża; AMM. Przyczynki: Klanowski s. 166. -- S. Drygas: Czas zaprzeszły. Wwa 1970 s. 18-20.

Bartynowski* Marian (1866-1936) pisarz relig., publicysta, dziennikarz. Słowniki: PTPN.

Bartz* Jan (1878-1935) lekarz. Słowniki: PTPN.

Bartz* Jan (1913-1983) chemik, prof. UAM. Biografie: Spraw. Zarządu PTPN 1981-1983 s. 29.

Bartz* Maksymilian ( 1902-1976) działacz związkowy i KPP. Słowniki: Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego. T. 1. Wwa 1978. Przyczynki: Z. Zylberg: Zwycięska wiosna. P. 1958 s. 216-8. -- W. Rogalewski: 40 lat pracy i walki M. B. Jubileusze. KMP 1962 nr 3 s. 89-95, il. -- A. Czubiński [i in.]: Klasowy ruch robotniczy w Wielkopolsce 1918-1928. P. 1963 s. 350. -- Bereziacy. Wwa 1965 s. 457.

Barwicki* Kazimierz Tomasz (1871-1931) założyciel chórów, dyrygent. AW: 211. Słowniki: PSB; SMP; WSB; Dyrygenci. Biografie: I. Kosiński: K. T. B. Życie Śpiewacze  1950 nr 8-9 s. 28. Artykuły: ^+Życie Muzyczne 1946 nr 2. -- ^+Życie Śpiewacze 1967 nr 5.

Barwicki* Mieczysław Ewaryst (1898-1969) założyciel chórów, dyrygent. Słowniki: WSB. Artykuły: ^+Życie Śpiewacze 1967 nr 5.

Barycki* Maciej (1602-1656)  jezuita, aptekarz w Kaliszu. Słowniki: EWoJ.

Basiński* Euzebiusz (1889-1977) powstaniec wlkp. Słowniki: SBPW; Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005. Przyczynki: M. Sobczak: Powstanie i działalność tajnej organizacji „Jedność” w świetle nowych badań. [W:] Powstanie wielkopolskie. P. 1975. -- M. Sobczak: Wysiłek zbrojny ziemi jarocińskiej w okresie powstania wielkopolskiego 1918-1919. Zapiski Jarocińskie 1983 nr 3, 4.

Basiński* Franciszek (1858-1942) powstaniec wlkp., restaurator, burmistrz w Jarocinie. Słowniki: J. Jajor: Jarocińscy powstańcy wielkopolscy. Kalisz 2005.

Basiński* Józef (1892-1969) powstaniec wlkp. Przyczynki: K. Raniowski: Rody ziemi wolsztyńsko-babimojskiej. Wolsztyn 2005 s. 34, 145.

Basiński* Stanisław (ok. 1851-?) inż. Słowniki: Szkoła Kaliska.

Basiński* Tomasz (1816-1896) ks. Słowniki: Księża; AMM. Przyczynki: Klanowski. -- Kościół W. Ks. Pozn.

Bass* Sabataj (Szabtai) ben Józef (1641-1718) żydowski śpiewak, uczony, bibliograf, wydawca z Kalisza. Słowniki: SBWP-W I; M. Bersohn: Słownik biograficzny uczonych Żydów polskich XVI, XVII i XVIII wieku. Wwa 1980 [reedycja]. Biografie: K. Migoń: Kaliszanin Sabataj Bass (1641-1718) - pierwszy bibliograf żydowski i drukarz. [W:] Kalisz - miasto otwarte. Red. K. Walczak [i in.]. Kalisz 2006 s. 29-36, il. Przyczynki: L. Finkelsztajn: Megilat Polin. Buenos Aires 1947 s. 103-4. -- J. D. Bejt-Halevy: Toldot Jehudej Kalisz. Tel-Aviv 1961 s. 144, 153-4, 227, 231, 293, 376. -- J. Cynberg: Di geszichte fun der literatur baj Jidn. T. 1. Buenos Aires 1966 s. 149.

Bassalik* Kazimierz (1879-1960) botanik, mikrobiolog. Słowniki: SBP; BSB II (i fot.); SBP; Biogramy uczonych V; Członkowie Polskiej Akademii Nauk. Informator. Wr. [i in.] 1990 s. 149. Biografie: A. Drozdowicz: K. B. 1879-1960. Nauka Polska 8: 1960 nr 3 s. 234-8. -- A. Drozdowicz: K. B. (1879-1960). [W:] Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej. Seria B. Z. 13. Wwa 1967 s. 87-101. Przyczynki: K. Ceceniowski: Rolnicze Instytuty Naukowe. [W:] Bydgoszcz. Historia - kultura - życie gospodarcze. Gdynia 1959 s. 245-6.

Baszko* Godysław (Godzisław) ( XIII w.) kustosz kapituły pozn., kronikarz. Słowniki: PSB; EK V (hasło: Godzisław). Przyczynki: B. Kürbisówna: Studia nad „Kroniką wielkopolską”. P. 1952 s. 82-8. -- K. Jasiński: W kwestii autorstwa Kroniki wielkopolskiej. SŹ 1: 1957 s. 219-31. -- B. Kürbisówna: Dziejopisarstwo wielkopolskie XIII i XIV w. Wwa 1959 s. 71-82, 162-8.

Batkowski* Antoni (1847-1904) lekarz. AW: 216. Słowniki: PTPN; SLek. IV; AMM. Przyczynki: Motty II s. 420. -- J. Smereka: Polacy na studiach lekarskich we Wrocławiu w latach 1811-1918. Wr. 1979 s. 105, 116.

Batycki* Adam (1886-1970) malarz, architekt. Słowniki: WSB. Przyczynki: Wystawa z okazji 60-lecia pracy twórczej A. B. (katalog). P. 1968. -- Polskie życie artystyczne w latach 1915-1939. Wr. 1974.

Bauer* (Baur) Karol (1787 lub 1790-1837) aktor, dyr. teatru prowincjonalnego. Słowniki: PSB; SBTP.

Bauman* Ferdynand (zm. 1798) dyrygent kapeli cystersów w Przemęcie.

Baumann* Johann Friedrich Theodor von (1768-1830) naczelny prezes prowincji pozn. Słowniki: Die preussischen Oberpräsidenten 1815-1945. Hrsg. von K. Schwabe. Boppard 1981.

Baumgart* Jan (1904-1989) prof., kier. Biblioteki PTPN, dyr. BUJ. Słowniki: SPKP Supl. II; SBW. Bibliografie: W. Krajewska, J. B.: Bibliografia historii polskiej za rok 1949. Wr. 1954. -- J. Tyszkowska: Bibliografia prac J. B. Biuletyn BJ 23: 1973 s. 43-55 [210 poz.]. -- J. Tyszkowska: Bibliografia prac J. B. Przegląd Biblioteczny 47: 1979 z. 4 s. 409-12 [piśmiennictwo za lata 1973-1979]. -- J. Tyszkowska: Bibliografia prac J. B. Biuletyn BJ 41: 1991 s. 11-25 [233 poz.]. Biografie: A.